Pierwszy dzień lata – dla wielu osób to najmilej brzmiące słowa, jakie mogą usłyszeć. Oznaczają okres długich dni, gdy słońce wschodzi bardzo wcześnie i zachodzi późno, czas dojrzewania truskawek, czereśni, bujnej zieleni, słonecznego nieba i wakacyjnego wypoczynku. Kiedy przypada pierwszy dzień lata? Czy jest to najdłuższy dzień roku?

Pierwszy dzień lata: kiedy?

Lato zaczyna się, gdy na półkuli północnej ma miejsce przesilenie letnie. Jest to moment, w którym biegun północny jest bliżej słońca niż biegun południowy. Oznacza to, że oś obrotu Ziemi w kierunku Słońca jest maksymalnie wychylona. Co roku pierwszy dzień lata przypada na  21 czerwca. Tego dnia zaczyna się kalendarzowe lato. Słońce widnieje wtedy w zenicie nad Zwrotnikiem Raka. Letnie tygodnie potrwają aż połowy września, kiedy zaczyna się kalendarzowa jesień.

Najdłuższy dzień w roku

Pierwszy dzień lata jest jednocześnie najdłuższym dniem w roku w Polsce. Trwa on wtedy około 17 godzin i 12 minut – pomiar ten dokonywany jest w Jastrzębiej Górze, czyli w najdalej wysuniętym na północ mieście w Polsce.

Jednocześnie pomiędzy 21 a 22 czerwca ma miejsce najkrótsza noc w roku. Związane są z nią liczne legendy i wierzenia ludowe. To właśnie najkrótsza noc w roku, zwana również nocą Kupały, jest magicznym momentem, gdy można znaleźć legendarny kwiat paproci. W kalendarzu dawnych Słowian było to ważne wydarzenie. Przez wieki noc Kupały była uroczyście obchodzona. Palono ogniska, wróżono z ognia i wody, a dziewice puszczały nad rzekami wianki, które miały im wywróżyć powodzenie w miłości. Gdy wianek zostawał wyłowiony przez jakiegoś kawalera, miało to oznaczać powodzenie w miłości dla właścicielki wianka. Gdy z kolei odpływał w dal – nieprędko miała ta panna wyjść za mąż. Najgorszą wróżbą dla młodej dziewczyny było zatonięcie wianka lub jego zaplątanie się w przybrzeżne szuwary – zwiastowało to bowiem staropanieństwo.

Ponadto obchody tej nocy miały zapewnić powodzenie w zbiorach, ich urodzaj, a także płodność zwierząt hodowlanych. Dawniej składano również w tę noc ofiary dla bogów, by zyskać ich przychylność.

Po nocy Kupały dzień robi się coraz krótszy. Każdego dnia czas jego trwania będzie się skracał o kilka minut, aż do przesilenia zimowego, gdy czas nocy i długość dnia po raz kolejny zmieniają swoje proporcje.