Astygmatyzm (inaczej: niezborno艣膰) to wada wzroku, dotycz膮ca soczewki lub cz臋艣ciej rog贸wki, polegaj膮ca na nieprawid艂owej budowie oka.
W normalnej sytuacji rog贸wka naszego oka ma kszta艂t wycinka kuli, za艣 u os贸b posiadaj膮cych t臋 wad臋 stanowi ona wycinek bry艂y o kszta艂cie jaja. W tym przypadku dochodzi do nieprawid艂owego za艂amania promieni 艣wietlnych w obydwu osiach, pionowej i poziomej. W jednej z nich za艂amanie jest inne ni偶 w drugiej. Promienie 艣wietlne nie skupiaj膮 si臋 w wi臋c w jednym ognisku, tworz膮c rozmazany obraz na siatk贸wce. Do艣膰 cz臋sto wyst臋puje razem z innymi wadami, takimi jak kr贸tkowzroczno艣膰 lub starczowzroczno艣膰. Tak samo jak w ich przypadku, warto艣膰 wady podawana jest w dioptriach.



Astygmatyzm u dzieci: Podzia艂

Astygmatyzm mo偶e mie膰 charakter niez艂o偶ony, je艣li tylko w jednej p艂aszczy藕nie oko jest nad- lub kr贸tkowzroczne; z艂o偶ony, je艣li wada wyst臋puje w obu p艂aszczyznach, ale jest r贸偶nej wielko艣ci. Natomiast astygmatyzm mieszany wyst臋puje, gdy np. w p艂aszczy藕nie poziomej oko jest kr贸tkowzroczne, za艣 w poziomej nadwzroczne. Do tego dochodzi jeszcze podzia艂 na astygmatyzm prosty, kiedy za艂amywanie 艣wiat艂a w p艂aszczy藕nie pionowej jest silniejsze ni偶 w poziomej 鈥 sytuacja odwrotna nazywa si臋 astygmatyzmem odwrotnym. Istnieje te偶 astygmatyzm nieregularny 鈥 wtedy, kiedy w r贸偶nych miejscach rog贸wki za艂amywanie 艣wiat艂a jest r贸偶ne, ma to miejsce np. w bliznach lub sto偶ku rog贸wki (zbyt wypuk艂ej rog贸wki)

Przyczyny astygmatyzmu u dzieci

Najcz臋stsz膮 przyczyn膮 jest wrodzona wada rog贸wki, du偶o rzadziej powierzchnia oka mo偶e by膰 zniekszta艂cona przez mas臋 nowotworow膮 lub zmiany w mi臋艣niach poruszaj膮cych okiem. Postuluje si臋 genetyczne dziedziczenie tej wady. W oko艂o 2% przypadk贸w powodem niezborno艣ci jest wada soczewki 鈥 na skutek wrodzonej nieprawid艂owo艣ci struktury lub w przebiegu starczej za膰my.

Objawy astygmatyzmu u dziecka

Dziecko z astygmatyzmem nie b臋dzie widzia艂o dobrze ani w dal, ani z bliska, b臋dzie mru偶y膰 oczy dla poprawy widzenia. Mo偶e te偶 przekrzywia膰 g艂ow臋 oraz nisko pochyla膰 si臋 przy czytaniu i pisaniu. Dodatkowo mog膮 u niego wyst臋powa膰 bole g艂owy oraz nudno艣ci. Dziecko mo偶e mie膰 trudno艣ci z koncentracj膮. Jest to do艣膰 wa偶na wskaz贸wka dla rodzic贸w, gdy偶 ma艂e dzieci mog膮 nie by膰 艣wiadome, 偶e nie widz膮 ostro, warto by膰 wyczulonym na takie objawy. Mniej swoistym objawem s膮 te偶 np. cz臋ste zapalenia spoj贸wek.
Bardzo du偶a wada mo偶e by膰 r贸wnie偶 przyczyn膮 jedno- lub dwuocznego niedowidzenia, czyli obni偶enia ostro艣ci wzroku w jednym lub obydwu oczach bez organicznej przyczyny, a spowodowanym nieprawid艂ow膮 stymulacj膮 wzrokow膮.

Astygmatyzm 鈥 czy da si臋 wyleczy膰?

Astygmatyzm jest ju偶 od wielu lat chorob膮 wyleczaln膮 鈥 laserowa korekcja rog贸wki pozwala rozsta膰 si臋 z wad膮 wzroku raz na zawsze. Niestety, operacj臋 przeprowadzi膰 mo偶na dopiero po 21 roku 偶ycia, kiedy zako艅czy si臋 fizyczny wzrost dziecka i przestanie si臋 zmienia膰 rozmiar oraz kszta艂t jego oka. Wcze艣niej astygmatyzm wymaga korekcji za pomoc膮 okular贸w optycznych.



Okulary i soczewki

W tym celu u偶ywa si臋 soczewek cylindrycznych, kt贸re w przeciwie艅stwie do zwyk艂ych soczewek, wkl臋s艂ych lub wypuk艂ych, posiadaj膮 r贸偶n膮 moc 艂ami膮c膮 w prostopad艂ych do siebie p艂aszczyznach. Osi膮 cylindra nazywamy p艂aszczyzn臋, w kt贸rej soczewka nie za艂amuje 艣wiat艂a 鈥 prostopadle do osi znajduje si臋 p艂aszczyzna za艂amuj膮ca 艣wiat艂o, odpowiednio mniej lub bardziej. Przy wadzie z艂o偶onej stosuje si臋 soczewki sferocylindryczne, za艂amuj膮ce w 艣wiat艂o w obu osiach. W przypadku astygmatyzmu nieregularnego (kiedy na powierzchni rog贸wki wyst臋puj臋 blizny, lub wyst臋puje sto偶ek rog贸wki) soczewki okularowe nie spe艂niaj膮 swojej funkcji, wymagane jest zastosowanie twardych soczewek kontaktowych. Do niedawna korekcja tej wady mo偶liwa by艂a tylko w okularach, natomiast istniej膮 od kilku lat na rynku soczewki kontaktowe toryczne 鈥 s膮 one dro偶sze od standardowych, i wymagaj膮 dok艂adniejszego umieszczania na powierzchni oka.
Je偶eli wada dotyczy soczewki oka, leczenie polega na wymianie zm臋tnia艂ej lub zniekszta艂conej soczewki na now膮, sztuczn膮, dok艂adnie tak jak w przypadku za膰my.

Na koniec warto doda膰, 偶e do艣膰 cz臋sto u zdrowych os贸b wyst臋puje astygmatyzm o ma艂ych warto艣ciach, do 0,5 dioptrii, kt贸rego korygowa膰 nie ma potrzeby 鈥 na co dzie艅 wada jest r贸wnowa偶ona akomodacj膮 mi臋艣ni oka. Okulary mog膮 by膰 wymagane tylko przy czynno艣ciach takich jak czytanie lub jazda samochodem.