HCT: jak wygląda badanie na hematokryt? Jak interpretować wyniki?

Jednym z parametrów oznaczanych w ramach podstawowej morfologii krwi jest hematokryt (HCT). Informuje on nas o stosunku między krwinkami czerwonymi, a pozostałymi elementami morfotycznymi krwi. Normy tego parametru w dużej mierze zależą od wieku oraz płci pacjenta, choć w warunkach fizjologicznych zdarzają się sytuacje, kiedy otrzymane wyniki mogą być podwyższone lub obniżone. Mogą one jednak świadczyć również o toczącym się w organizmie procesie chorobowym.

HCT: jak wygląda badanie na hematokryt? Jak interpretować wyniki?

HCT krwi

Jak już zostało wspomniane, hematokryt czyli HCT, nie jest osobnym badaniem laboratoryjnym, lecz jednym z elementów oznaczanych w ramach podstawowej morfologii krwi. Jednak wiele osób przeglądając otrzymane wyniki nie zwraca większej uwagi na hematokryt. Za co odpowiada ten parametr? HCT określa, jaki procent objętości krwi stanowią erytrocyty, w stosunku do pozostałych elementów morfotycznych, czyli leukocytów oraz trombocytów. Podawany jest w % w przeliczeniu na 100ml krwi pełnej.

Ze względu na fakt, iż w naszym organizmie krwinki czerwone odgrywają kluczową rolę, hematokryt stanowi ważny parametr diagnostyczny. Jego badanie ma zastosowanie przede wszystkim w przypadku chorób, które wpływają na całkowitą ilość erytrocytów. Na wartość HCT krwi wpływa nie tylko ilość krwinek czerwonych, ale również ich rozmiar. Podobnie jest w przypadku analogicznego parametru dotyczącego płytek krwi, określanego jaki hematokryt płytkowy (PCT).

HCT –  jak wygląda badanie?

Badanie w ramach którego oznaczany jest HCT – morfologia, nie wymaga specjalnego przygotowania, zazwyczaj zaleca się jednak pobranie materiału w godzinach porannych. Próbka krwi pełnej, powinna pochodzić najlepiej z żyły łokciowej, choć zdarzyć się może pobranie z innych miejsc, np. palca. Wtedy jednak ryzyko błędu przedlaboratoryjnego jest większe, co bezpośrednio wpływa na wiarygodność uzyskanego wyniku. Pobrany materiał następnie trafia do laboratorium medycznego, gdzie na specjalnych analizatorach hematologicznych dokonywany jest szereg oznaczeń składających się na końcowy, kompleksowy wynik morfologii krwi.

Wynik HCT zawsze należy skonsultować z lekarzem, zwłaszcza jeżeli uzyskane zostały nieprawidłowe wartości. Choć morfologię zaleca się wykonywać profilaktycznie minimum raz w roku, dodatkowym wskazaniem do wykonania badania są:

  • bladość powłok skórnych,
  • bóle głowy,
  • pogorszenie kondycji włosów i paznokci,
  • chroniczne uczucie zmęczenia
  • częste krwawienia z nosa,
  • obfite krwawienia miesiączkowe.

Mogą one bowiem świadczyć m.in. o anemii, charakteryzującej się nie tylko zmniejszoną ilością hemoglobiny, ale również obniżoną objętością erytrocytów.

HCT – norma

Jeśli chodzi o badanie hematokrytu (HCT), norma zależna jest od płci oraz wieku pacjenta, a także od metody oznaczania wykorzystywanej w danym laboratorium. Z tego powodu należy zawsze brać pod uwagę podane na wyniku wartości referencyjne. Przyjęło się jednak, że prawidłowy hematokryt wynosi:

  • u noworodków: 48-69%,
  • u niemowląt i małych dzieci: 30-40%,
  • u dziewczynek w wieku 13-18 lat: 36-46%,
  • u chłopców w wieku 13-18 lat: 37-49%,
  • u dorosłych kobiet: 37-47%,
  • u dorosłych mężczyzn: 40-52%.

Jak interpretować wyniki HCT?

Należy pamiętać, że analizując otrzymane wyniki badań, hematokryt (HCT) nie powinien być rozpatrywany jednostkowo, a wspólnie z pozostałymi składowymi morfologii krwi. Na jego wartość mają bowiem spory wpływ inne parametry krwinek czerwonych, takie jak ilość erytrocytów, średnia objętość krwinki czy w końcu stosunek elementów morfotycznych do osocza. Dlatego często pomimo nieprawidłowych wartości HCT nie stanowi powodu do niepokoju. Z drugiej strony zdarzają się sytuacje, gdy lekarz zleca powtórne wykonanie morfologii za jakiś czas jeśli uzyskane wyniki laboratoryjne HCT są bliskie wartościom granicznym. Nawet jeżeli wyniki badań HCT są prawidłowe, najlepiej skonsultować je z lekarzem.

Obniżone HCT

Co oznacza niski hematokryt? Choć świadczy o zmniejszonej objętości krwinek czerwonych, nie zawsze musi stanowić powód do niepokoju. Dla przykładu, jednym z fizjologicznych stanów, w których obserwuje się obniżone HCT jest ciąża. W tym okresie nie jest niczym niezwykłym odbiegająca od normy morfologia. Niskie HCT związane jest wtedy m.in. ze zwiększeniem objętości krwi krążącej (głównie za sprawą osocza).

Jeśli chodzi o patologicznie niskie HCT we krwi – przyczyny mogą być następujące:

  • ostre lub przewlekłe krwawienia oraz krwotoki,
  • przewodnienie,
  • białaczka i inne choroby szpiku kostnego,
  • zaburzeniem wydzielania erytropoetyny,
  • niedokrwistości, która może być spowodowana:
    o niedoborem żelaza i kwasu foliowego,
    o zaburzeniami immunologicznymi,
    o chorobami przewlekłymi,
    o zaburzeniami w budowie hemoglobiny
  • niedobór witamin i soli mineralnych,
  • marskością wątroby,
  • nowotworami.

Podwyższone HCT

Często powodem do bardziej szczegółowej diagnostyki jest właśnie hematokryt podwyższony. Może on być spowodowany:

  • chorobami płuc,
  • rozległymi oparzeniami,
  • chorobami nerek,
  • chorobami serca,
  • czerwienicą prawdziwą,
  • przebywaniem na znacznych wysokościach (tzw. chorobą wysokościową),
  • niedotlenieniem organizmu,
  • nowotworami mieloproliferacyjnymi.

Często też HCT podwyższone obserwujemy u osób odwodnionych, cierpiących np. z powodu wymiotów lub silnych biegunek, a także u nałogowych palaczy. Podwyższony hematokryt może stanowić spore zagrożenie dla naszego organizmu, ponieważ zbyt gęsta krew nie tylko zwiększa ryzyko wystąpienia zatoru, ale również utrudnia prawidłową pracę serca oraz innych kluczowych organów. W związku z tym uzyskanie podwyższonych wyników hematokrytu zawsze wymaga konsultacji z lekarzem.

Hematokryt (HCT) w ciąży

Ciąża to szczególny czas, w trakcie którego organizm kobiety wystawiany jest na różne próby. Jedną z nich jest konieczność zwiększenia objętości krwi krążącej w naczyniach, tak by mogła również zaopatrywać w niezbędne substancje rozwijający się płód. Z tego powodu w wielu badaniach laboratoryjnych, w tym HCT, w ciąży dopuszczalne normy ulegają zmianie. U większości przyszłych mam obserwuje się obniżony hematokryt w ciąży o około 4-7%, a największy spadek ma miejsce zazwyczaj około 30 tygodnia ciąży.

Normy dla poszczególnych trymestrów ciąży prezentują się w związku z tym następująco:

  • pierwszy trymestr – 31 – 41%,
  • drugi trymestr – 30 – 39%,
  • trzeci trymestr – 28 – 40%

Choć niskie HCT w ciąży nie stanowi powodu do niepokoju, w przypadku skrajnych wartości zawsze warto skonsultować się z lekarzem, gdyż mogą one być spowodowane dodatkowo np. powszechną w ciąży anemią, która bezwzględnie wymaga leczenia.

Hematokryt (HCT) u noworodka i niemowlaka

Ze względu na fakt, iż morfologia jest jednym z podstawowych badań laboratoryjnych, wykonywana jest również często u noworodków i niemowląt. U tak małych dzieci krew żylna jest jednak wyjątkowo gęsta, dlatego też normy parametrów morfologicznych są całkowicie odmienne od tych dla osób dorosłych. Prawidłowy hematokryt u noworodka wynosić może zatem od 48 aż do 69%, a hematokryt u niemowląt około 30 do 40%. Często jednak w wykonywanych badań obserwuje się wartości obniżone, które mogą być spowodowane przede wszystkim anemią lub zbytnim przewodnieniem organizmu. Mogą one być również fałszywie obniżone ze względu na błąd pobrania. U tak małych dzieci zazwyczaj morfologia wykonywana jest z krwi włośniczkowej, często dodatkowo „wyciskanej” z opuszka palca. Wiąże się to m.in. z rozpadem krwinek, a także rozrzedzaniem próbki płynem tkankowym na skutek ucisku okolicznych tkanek.

HCT u dzieci starszych

W przypadku starszych dzieci (13-18 lat) wartości referencyjne HCT są już praktycznie takie same jak u osób dorosłych tej samej płci. Należy jednak pamiętać o tym, że hematokryt u dzieci wyjątkowo często ulega wahaniom. W okresach intensywnego wzrostu, zwłaszcza w okresie dojrzewania obserwować możemy niski hematokryt u dziecka. Najczęściej spowodowane jest to anemią z niedoboru żelaza. Bardzo często takie nieprawidłowe wyniki pojawiają się również u dziewczyn, które niedawno rozpoczęły miesiączkowanie. Z kolei podwyższony hematokryt u dzieci to zwykle objaw odwodnienia, zwłaszcza w okresie wysokich temperatur lub jako efekt wymiotów lub biegunek. Z tego powodu niezwykle ważne jest odpowiednie nawodnienie dziecka, które może w krótkim czasie poprawić wartość HCT.

Dodaj komentarz

Zdrowie rodziców Rodzice
Zespół Otella czyli chorobliwa zazdrość. Przyczyny, objawy i leczenie schorzenia
Nazwa choroby - zespół Otella - pochodzi od imienia bohatera tragedii Wiliama Szekspira. Pod wpływem intrygi i plotek, stał się chorobliwie zazdrosny o swoją żonę Desdemonę. Nieustanne podejrzenia o zdradę
Czytaj dalej
Edukacja Newsy
Strajk nauczycieli 2019: nie wszyscy popierają protest nauczycieli! Dlaczego?
Strajk nauczycieli zacznie się tuż przed egzaminami gimnazjalnymi - 8 kwietnia. Jak twierdzi Sławomir Broniarz szef Związku Nauczycieli Polskich protest nauczycieli będzie trwał do odwołania. Czy to oznacza, że strajk
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka Zdrowie rodziców
Co to jest choroba Heinego-Medina? Komu zagraża i jak się ją leczy?
Ostra wirusowa choroba zakaźna, jaką jest choroba Heinego-Medina, znana jest też pod nazwą polio lub ostre nagminne porażenie dziecięce. To bardzo niebezpieczna choroba, która może doprowadzić do trwałego kalectwa, a nawet
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Zapalenie oskrzeli u dziecka
Zapalenie oskrzeli u dziecka może dawać objawy podobne do przeziębienia, a nawet przebiegać bez gorączki. Jakie są objawy zapalenia oskrzeli u dzieci i noworodków? Jak leczyć dziecko oraz które z
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Bostonka u dzieci: jakie objawy wskazują na chorobę bostońską?
Bostonka, grypa bostońska czy inaczej choroba bostońska to typowa dla dzieci choroba wirusowa atakująca najmłodszych w sezonie największej podatności na ataki wirusów, czyli wiosną i jesienią. Bostonka u dzieci początkowo
Czytaj dalej
Noworodek Zdrowie dziecka Choroby niemowląt
Podejrzewasz objawy zapalenia płuc u dziecka? Działaj szybko!
Zapalenie płuc u dziecka jest bardzo niebezpieczne - rozwija się znacznie szybciej, niż u dorosłych i ma cięższe objawy. To dlatego, że dziecko nie ma tak dobrze rozwiniętego układu odpornościowego
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka Leki w ciąży Dolegliwości niemowląt
Jak zbić gorączkę? 10 sposobów na zbijanie gorączki u dzieci i kobiet w ciąży
Jak zbić gorączkę? Jak obniżyć gorączkę u dziecka, a jak u dorosłego? Kiedy i czym zbijać gorączkę? Czy zawsze konieczne są leki? A może istnieją sprawdzone domowe sposoby na
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Badanie CRP u dzieci: Norma oraz przyczyny podwyższonego CRP
Co to jest CRP i kiedy wykonuje się badanie lub test na CRP? Jakie są normy stężenia CRP u dzieci oraz o czym świadczy podwyższony wynik? Sprawdź! Białko C-reaktywne (CRP) Stan zapalny
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka Ciekawostki Zdrowie w ciąży
Syrop z czosnku: naprawdę działa na przeziębienie?
Jedną z najlepszych domowych metod zwiększania odporności naszego organizmu i walki z przeziębieniem jest syrop z czosnku. Łatwo go przygotować, jest tani, a przede wszystkim skuteczny i bezpieczny dla naszego
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Jak wygląda wsza? Jak rozpoznać, leczyć i zapobiegać wszawicy u dzieci?
Wszawica to popularna przypadłość u dzieci, szczególnie w wieku przedszkolnym. Wszy to odwieczna zmora rodziców, mimo że mamy coraz większą świadomość, pojawienie się wszawicy u dziecka nadal budzi zażenowanie i
Czytaj dalej