Jakie badania wykonać przy podejrzeniu pasożytów u dziecka?

•   wywiad medyczny i badanie przedmiotowe. Lekarz podczas rozmowy pyta o rodzaj i czas trwania objawów, sposób odżywiania, kontakt ze zwierzętami, podróże, pobyt w skupiskach dziecięcych oraz podobne dolegliwości występujące u innych domowników. W przypadku wszawicy i świerzbu rozpoznanie często można postawić na podstawie badania skóry;

•   laboratoryjne badanie kału na pasożyty. Jest ono wykorzystywane w diagnostyce giardiozy, glistnicy czy tasiemczycy. W przypadku niektórych pasożytów większą czułość uzyskuje się dzięki kilkukrotnemu pobraniu materiału. Więcej informacji dostępnych jest np. w szczegółowym opisie badania na stronie Alab.pl: https://www.alab.pl/badanie/badanie-kalu-w-kierunku-pasozytow-jedno-oznaczenie-a21;

•   badania laboratoryjne krwi. Podstawowym badaniem jest morfologia krwi z rozmazem, która pozwala ocenić liczbę i wygląd poszczególnych elementów morfotycznych – nieprawidłowości w ich zakresie mogą wskazywać na infekcję pasożytniczą. Przy podejrzeniu toksokarozy czy toksoplazmozy wykonuje się również bardziej swoiste badania serologiczne, czyli oznaczenie konkretnych przeciwciał;

•   badania obrazowe i endoskopowe. Nie są wykonywane rutynowo u każdego dziecka z podejrzeniem pasożytów, natomiast są przeprowadzane, gdy istnieje podejrzenie zajęcia określonego narządu lub wystąpienia powikłań. Lekarz może zdecydować o wykonaniu USG jamy brzusznej, kolonoskopii lub innych procedur.

•   Bóle brzucha i biegunki. Ból może mieć charakter kurczowy lub nawracający, a stolce mogą być luźne i oddawane częściej niż zwykle. W giardiozie możliwa jest również przewlekła biegunka tłuszczowa i wzdęcia;

•   utratę masy ciała i zaburzenia wzrostu. Przewlekłe zakażenie może wiązać się z gorszym apetytem, zaburzeniami wchłaniania lub niedoborami składników odżywczych, co u dziecka prowadzi nierzadko do niedostatecznego przyrostu masy ciała, a w dłuższej perspektywie – również do zaburzenia prawidłowego wzrostu;

•   wymioty i nudności. Pojawiają się szczególnie wtedy, gdy zajęty jest przewód pokarmowy – są jednak objawami nieswoistymi i znacznie częściej wynikają z innych przyczyn, dlatego wymagają oceny w kontekście pozostałych dolegliwości.

•   Świąd i wysypka na ciele. Mogą być wynikiem reakcji organizmu na pasożyta i jego produkty przemiany materii i często przypominają symptomy alergiczne;

•   świąd odbytu. Jest typowy dla owsicy i zwykle nasila się w godzinach nocnych. Może prowadzić do zaburzeń snu i znacznego podrażnienia skóry;

•   świąd skóry głowy i zadrapania – w przypadku wszawicy. Silne swędzenie owłosionej skóry głowy indukuje niestety drapanie, które z kolei może prowadzić do powstawania ran czy zmian ropnych (przy nadkażeniu bakteryjnym);

•   grudki, pęcherzyki i przeczosy – charakterystyczne dla świerzbu. Zmiany często lokalizują się między palcami rąk, w okolicy nadgarstków, pach, pachwin, pępka, pośladków czy narządów płciowych;

•   zażółcenie skóry. W przebiegu giardiozy mogą wystąpić objawy sugerujące zaburzenia związane z wątrobą i drogami żółciowymi – w tym żółtaczka.

•   Przewlekłe zmęczenie i problemy z koncentracją, które mogą wynikać między innymi z długotrwałego dyskomfortu, zaburzeń snu lub niedoborów towarzyszących niektórym zakażeniom;

•   problemy ze snem i wybudzanie się w nocy, szczególnie charakterystyczne dla owsicy – ze względu na nocne nasilenie świądu okolicy odbytu;

•   drażliwość i pogorszony nastrój. U dziecka przewlekły świąd, ból brzucha, zmęczenie czy gorsza jakość snu mogą przekładać się na zmiany w zachowaniu i samopoczucie;

•   bóle głowy, które mogą pojawiać się w przebiegu różnych infekcji – przy czym podobnie jak w przypadku zmęczenia czy rozdrażnienia, nie są one swoistym symptomem obecności pasożytów;

•   objawy neurologiczne w ciężkich, rzadkich przypadkach. Jeżeli pasożyt lub jego formy zajmują układ nerwowy, możliwe jest wystąpienie objawów takich jak drgawki, zaburzenia świadomości, zaburzenia równowagi czy zmiany widoczne w badaniach obrazowych mózgu. Tego rodzaju powikłania nie są typowe dla najczęstszych pasożytów jelitowych u dzieci, ale wymagają pilnej diagnostyki lekarskiej.