Stan zapalny jamy ustnej oraz choroby zębów i dziąseł u dzieci to częste dolegliwości, które dotykają najmłodszych. Miewają zróżnicowane podłoże: od niewłaściwej higieny po zakażenia i infekcje. Czy potrafisz zidentyfikować objawy chorób w jamie ustnej dziecka? Poznaj symptomy, przyczyny i metody leczenia niektórych z nich.
Jakie dolegliwości jamy ustnej najczęściej dotykają dzieci?
Problemy z jamą ustną są powszechnym zjawiskiem u dzieci, a ich zakres obejmuje zarówno choroby zębów, jak i schorzenia błony śluzowej. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), aż 60–90% dzieci na świecie zmaga się z próchnicą. [1] To sprawia, że jest jedną z najczęstszych dolegliwości w tej grupie wiekowej. W Polsce sytuacja nie wygląda lepiej. Badania wskazują, że ponad połowa trzylatków i blisko 100% dzieci między 6. a 7. rokiem życia zmaga się z próchnicą. [2]
To nie jedyne zagrożenia czyhające na dzieci w kontekście zdrowia jamy ustnej. Stany zapalne o różnej etiologii obejmują zapalenie przyzębia, a także błony śluzowej policzków i warg, języka, dziąseł, podniebienia, gardła oraz dna jamy ustnej. Do najczęstszych z nich należą afty, kandydozy i opryszczkowe zapalenie jamy ustnej. [3]
Wirusowe zapalenie jamy ustnej
Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej to schorzenie najczęściej wywołane pierwotnym zakażeniem wirusem opryszczki (HSV-1). Dotyczy głównie dzieci w wieku od 1 do 5 lat i często zaczyna się od gorączki, której towarzyszą bolesne zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej. Typowym objawem są pęcherzyki. Ich pękanie powoduje bolesne nadżerki, utrudniające jedzenie i picie. Nieleczona opryszczka u dzieci może prowadzić do odwodnienia i poważniejszych powikłań, takich jak opryszczkowe zapalenie mózgu.
Leczenie obejmuje stosowanie leków przeciwbólowych, miejscowych środków znieczulających oraz, w niektórych przypadkach, acyklowiru, który znacząco skraca czas choroby. [3]
Aftowe zapalenie jamy ustnej u dzieci
Nawracające zapalenie aftowe jamy ustnej (RAS) to częste schorzenie objawiające się owrzodzeniami w jamie ustnej. Według badań epidemiologicznych dotyka od 2% do 50% populacji, w zależności od miejsca przeprowadzania analizy. [3]
Aftowe zapalenie jamy ustnej u dzieci objawia się nadżerkami, pokrytymi białawym nalotem, otoczonymi czerwonym rąbkiem zapalnym. Często pojawiają się pojedynczo lub w grupach. Mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie, w tym jedzenie i mówienie. Przyczyn ich powstawania upatruje się w obniżonej odporności, predyspozycjach genetycznych oraz diecie ubogiej w witaminy. Afty u dzieci najczęściej ustępują samoistnie, choć w cięższych przypadkach można zastosować miejscowe środki przeciwzapalne i łagodzące ból. [3]
Grzybicze zapalenie jamy ustnej
U noworodków i niemowląt pleśniawki to częste schorzenie wynikające z zakażenia drożdżakami (najczęściej Candida albicans). Objawiają się one białymi nalotami na śluzówce policzków, języku i podniebieniu, które po usunięciu pozostawiają zaczerwienioną, podrażnioną powierzchnię. Do zakażenia może dojść podczas porodu, jeśli matka miała infekcję grzybiczą, lub poprzez kontakt z zanieczyszczonymi smoczkami czy gruczołami mlecznymi. U zdrowych dzieci schorzenie zwykle ustępuje samoistnie, a w razie potrzeby stosuje się zawiesinę nystatyny. [4]
Zapalenie języka i warg
Jedną z najczęstszych form zapalenia języka jest język geograficzny. Charakteryzuje się obecnością czerwonych plam pozbawionych brodawek nitkowatych, które zmieniają lokalizację. Z kolei zapalenie warg jest zazwyczaj wywoływane przez urazy, powstające wskutek podgryzania czy skubania. W przypadku stanu zapalnego kątów ust (tzw. zajady) odpowiedzialne są grzyby, bakterie lub wirusy. Zajady mogą też wynikać z niedoborów witamin z grupy B i żelaza. Objawy obejmują zaczerwienienie, pieczenie, a w zaawansowanych przypadkach – pęknięcia i owrzodzenia. [3]
Stany zapalne dziąseł
Najczęstszym zapaleniem jamy ustnej u dzieci jest zapalenie dziąseł, spowodowane gromadzeniem się płytki nazębnej. W początkowym stadium objawia się krwawieniem podczas szczotkowania, ale może prowadzić do poważniejszych problemów, takich jak zapalenie przyzębia, jeśli nie zostanie odpowiednio leczone. Kluczowe w profilaktyce są regularne wizyty u dentysty i właściwa higiena jamy ustnej. [3]
Próchnica
Próchnica, czyli uszkodzenie szkliwa i tkanek zęba, jest wywoływana przez bakterie znajdujące się w płytce nazębnej. Początkowo objawia się białymi plamkami na powierzchni szkliwa, które z czasem mogą zamieniać się w ubytki. Nieleczona prowadzi do bólu zębów, stanów zapalnych miazgi oraz zmian okołowierzchołkowych. [1]
Choroby przyzębia i próchnica, choć z pozoru dotyczą tylko jamy ustnej, mogą wpływać na cały organizm, prowadząc do powikłań ogólnoustrojowych, takich jak stany zapalne w innych narządach. Dlatego tak ważne są regularne kontrole stomatologiczne oraz codzienna higiena jamy ustnej, które pozwalają uniknąć tych problemów i cieszyć się zdrowym uśmiechem.
Artykuł powstał we współpracy z Bausch and Lomb
Źródła
[1] Skawińska, A., Błaszczak, J., Michałowski, A., & Mielnik-Błaszczak, M., Najczęstsze schorzenia jamy ustnej u dzieci. Standardy Medyczne Pediatria, 2015, 12(4), 559-564.
[2] Profilaktyka od najmłodszych lat – Higiena jamy ustnej – Środa z Profilaktyką w OW NFZ, Narodowy Fundusz Zdrowia, Aktualności oddziałów: https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-oddzialow/profilaktyka-od-najmlodszych-lat-higiena-jamy-ustnej-sroda-z-profilaktyka-w-ow-nfz,558.html [Dostęp online: 10.12.2024]
[3] Mielnik-Błaszczak M. i in., Stany zapalne jamy ustnej u dzieci i młodzieży, Standardy Medyczne Pediatria, 2018 T. 15 984-988
[4] Pawlik A., O wybranych chorobach błony śluzowej jamy ustnej u małych dzieci, Praktyczna stomatologia, Stomatologia Practise&Cases: https://www.praktycznastomatologia.pl/artykul/o-wybranych-chorobach-blony-sluzowej-jamy-ustnej-u-malych-dzieci [Dostęp online: 06.12.2024]
