
Dieta a zapalenie stawu kolanowego: co warto wiedzieć?
Zapalenie stawu kolanowego jest stanem, który może znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie. Powoduje szereg dolegliwości, takich jak ból w kolanie obrzęk czy ograniczenie ruchomości w stawie. Jakie są możliwe przyczyny stanu zapalnego, jak przebiega leczenie zachowawcze i przede wszystkim – czy dieta może pomóc w łagodzeniu stanu zapalnego?
Przejdź do wybranej części
Najczęstsze przyczyny zapalenia stawu kolanowego
Zapalenie stawu kolanowego to przypadłość, która może mieć różną etiologię. Najczęściej jest wynikiem schorzeń, takich jak: [1,2.3]
choroba zwyrodnieniowa stawów;
reumatoidalne zapalenie stawów;
toczeń;
dna moczanowa;
infekcyjne zapalenie stawu kolanowego.
Innym rodzajem zapalenia stawu kolanowego, niezwiązanym z chorobą autoimmunologiczną czy metaboliczną, jest zapalenie kaletki maziowej. Do tego rodzaju schorzenia dochodzi najczęściej wskutek przeciążenia lub nadmiernej eksploatacji stawu – na przykład podczas długotrwałego i częstego przebywania w pozycji klęczącej. [4] Za stan zapalny może odpowiadać także zapalenie ciała tłuszczowego Hoffy [5], zapalenie stawu rzepkowo-udowego [6], czyli tzw. kolano kinomana, które powstają na skutek urazu.
Objawy zapalenia stawu kolanowego
Objawy zapalenia stawu kolanowego mogą się różnić w zależności od przyczyny. Do najczęściej zgłaszanych symptomów należą:
ból w okolicy stawu kolanowego, który może być ostry lub tępy;
obrzęk i opuchlizna wokół stawu;
zaczerwienienie skóry w okolicy kolana;
uczucie ciepła i tkliwość;
sztywność stawu, szczególnie po okresie bezruchu, np. rano po przebudzeniu;
ograniczona ruchomość stawu, trudności z prostowaniem lub zginaniem kolana;
uczucie niestabilności lub „blokowania” kolana podczas ruchu;
zmniejszona siła mięśni wokół stawu kolanowego. [1]
Diagnostyka zapalenia stawu kolanowego
Diagnozowanie stanu zapalnego w kolanach obejmuje kilka kroków i procedur. Najpierw lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad, aby zidentyfikować objawy kliniczne. Następnie przeprowadza badanie fizykalne, w którym ocenia zakres ruchu, bolesność oraz obecność płynu w stawie. Na kolejnym etapie wykorzystuje się takie metody diagnostyczne, jak badania laboratoryjne i obrazowanie. [1]
Jak leczyć stan zapalny w stawie kolanowym?
Leczenie stanu zapalnego w kolanach zazwyczaj obejmuje kombinację metod farmakologicznych i niefarmakologicznych, mających na celu zmniejszenie bólu, poprawę funkcji stawu oraz zapobieganie dalszemu uszkodzeniu. [1]
Leczenie farmakologiczne
Leczenie stanu zapalnego zwykle opiera się na podaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Stosowane są w celu zmniejszenia bólu i stanu zapalnego. W zależności od przyczyny – stosuje się także leki modyfikujące przebieg choroby. [1]
Leczenie niefarmakologiczne
Leczenie niefarmakologiczne polega na fizjoterapii i ćwiczeniach. Programy ćwiczeń ukierunkowane są na zwiększenie zakresu ruchu, siły mięśniowej i elastyczności stawu. Ćwiczenia mogą obejmować rozciąganie, wzmacnianie mięśni oraz ćwiczenia aerobowe. Stosowane są także terapie uzupełniające, takie jak hydroterapia, ultradźwięki czy masaże. [1]
Rola diety w chorobach zapalnych stawów
Badania naukowe dowiodły, że codziennie spożywane produkty mogą nasilać lub redukować dolegliwości związane ze stanem zapalnym stawów. [7] Odpowiednie odżywianie może pomóc w łagodzeniu objawów i zmniejszaniu intensywności stanów zapalnych. [7] Jak powinna wyglądać dieta przeciwzapalna?
Dieta przeciwzapalna: co jeść, a czego unikać?
Wprowadzenie odpowiednich nawyków żywieniowych może wspierać leczenie farmakologiczne i poprawiać komfort życia osób, które zmagają się ze stanem zapalnym w stawie kolanowym. Co warto włączyć do diety, a czego lepiej unikać?
Produkty, które powinny znaleźć się na talerzu: [7][8]
Tłuste ryby – takie jak łosoś, makrela, sardynki i śledzie – są bogate w kwasy tłuszczowe omega-3, które mają silne właściwości przeciwzapalne. Kwasy te mogą pomóc zmniejszyć stan zapalny i ból w stawach.
Orzechy i nasiona – orzechy włoskie, nasiona chia, nasiona lnu i nasiona konopi są doskonałym źródłem omega-3 oraz antyoksydantów.
Owoce jagodowe – jagody, maliny, truskawki i borówki są bogate w antyoksydanty, takie jak witamina C i polifenole.
Zielone warzywa liściaste – szpinak, jarmuż, rukola i sałata są źródłem witamin i minerałów oraz przeciwutleniaczy.
Warzywa krzyżowe – brokuły, kalafior, brukselka i kapusta zawierają substancje, które mogą pomagać w redukcji stanów zapalnych oraz wspierają kondycję stawów.
Przyprawy przeciwzapalne – kurkuma i imbir mają silne właściwości przeciwzapalne.
Oliwa z oliwek – oliwa z oliwek extra virgin jest bogata w polifenole i jednonienasycone kwasy tłuszczowe.
Pełnoziarniste produkty – komosa ryżowa, brązowy ryż i pełnoziarnisty chleb są dobrym źródłem błonnika.
Produkty, których należy unikać przez ich potencjał nasilający objawy stanu zapalnego [7][8]:
cukry proste i słodycze,
tłuszcze trans,
przetworzone mięso,
sól,
potrawy smażone w głębokim tłuszczu,
alkohol.
W przebiegu stanów zapalnych nie bez znaczenia jest także stan mikroflory bakteryjnej. Probiotyki mogą wywierać pośredni wpływ na stan zapalny poprzez modulowanie odpowiedzi immunologicznej. [7,8]
Artykuł na zlecenie marki Diky.
Bibliografia
Yeesuk Kim, Hyun-Cheol Oh, Diagnosis and Treatment of Inflammatory Joint Disease, Hip & Pelvis 2017; 29(4): 211-222, DOI: https://doi.org/10.5371/hp.2017.29.4.211
Puszczewicz M., Zapalenie stawów wywołane bezpośrednio przez drobnoustroje, Po Dyplomie: https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/1404,zapalenie-stawow-wywolane-bezposrednio-przez-drobnoustroje
Hruby Z. i in.,Toczeń rumieniowaty układowy, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.16.3.
Sułko J., Zapalenie kaletek maziowych, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/141769,zapalenie-kaletek-maziowych
Rydlak K., Choroby Hoffy, Portal Fizjoterapeuty: https://fizjoterapeuty.pl/urazy/choroby-hoffy.html
Rydlak K., Kolano kinomana (zespół rzepkowo-udowy), Portal Fizjoterapeuty: https://fizjoterapeuty.pl/urazy/kolano-kinomana-zespol-rzepkowo-udowy.html
Vadell, Anna KE, i in., "Anti-inflammatory Diet In Rheumatoid Arthritis (ADIRA)—a randomized, controlled crossover trial indicating effects on disease activity." The American journal of clinical nutrition 111.6 (2020): 1203-1213: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7266686/pdf/nqaa019.pdf
Kurczyńska Aleksandra , Dymarska Ewelina, Immunostymulujące składniki żywności w prewencji i łagodzeniu przebiegu procesów zapalnych, Zeszyty Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Witelona w Legnicy, 2018 | 2(27) | 45-60: https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-98ede5aa-5d6e-4074-ab10-1f0d6e4d9503