Obowiązek codziennego chodzenia do szkoły nie każdemu dziecku przychodzi z łatwością. Dla niektórych może stanowić to zdecydowanie większe wyzwanie, a powtarzająca się odmowa chodzenia do szkoły może wskazywać na znacznie poważniejsze problemy, dlatego warto wiedzieć, jak odpowiednio reagować. Co zrobić, gdy dziecko nie chce chodzić do szkoły? Co robić, jak dziecko boi się szkoły?
Dziecko nie chce chodzić do szkoły – jakie mogą być przyczyny?
Codzienne wstawanie, nauka i stres związany z lekcjami bywa dla dziecka sporym obciążeniem psychicznym i fizycznym. Każdy ma zatem prawo od czasu do czasu odczuwać niechęć do pójścia na zajęcia, wynikający zwykle przede wszystkim z przemęczenia czy z presją.
Gdy dziecko nie chce chodzić do szkoły, łatwo uznać, że jest leniwe, kombinuje albo po prostu „przesadza”. Jeśli jednak problem powraca lub nasila się, warto bliżej przyjrzeć się, czy za tym zachowaniem nie stoi coś znacznie poważniejszego. Codzienność w szkole to nie tylko konieczność skupienia się i nauka, to także niekiedy olbrzymia presja, porównywanie się z innymi, strach przed ocenianiem czy trudne wyzwania związane z nawiązywaniem i utrzymywaniem relacji z rówieśnikami.
Nie każde dziecko nadąża za tempem pracy w klasie, a jednocześnie może obawiać się zapytać czy przyznać do tego, że czegoś nie rozumie w obawie przed wyśmianem czy upokorzeniem. W takich właśnie przypadkach zamiast prosić o pomoc, dziecko powoli zaczyna wycofywać się, unikać sprawdzianów czy odmawiać chodzenia do szkoły, bo tam najczęściej doświadcza poczucia, że sobie nie radzi..
Powodów niechęci do szkoły może być jeszcze wiele. Dla rodzica szkoła może być po prostu miejscem nauki. Dla dzieci to jednak może wyglądać zupełnie inaczej, szczególnie dla tych, którzy są w spektrum autyzmu lub mają ADHD. Szkolne korytarze to bieganie, krzyki, chaos, hałas, przez co dziecko może czuć się po prostu przebodźcowane i zmęczone, a w konsekwencji tracą koncentrację i jakiekolwiek chęci do nauki podczas zajęć.
W przypadku strachu przed ocenianiem czy powracającym stresem powodowanym szkolnymi obowiązkami czy kontaktami z rówieśnikami, u dziecka może rozwinąć się silny lęk, a nawet stany depresyjne. Taki chroniczny lęk może objawiać się nie tylko w odmowie chodzenia do szkoły, ale także w sposób fizyczny – bólami brzucha i głowy, nudnościami, problemami ze snem czy ogólnym poczuciem osłabienia.
Młodsze dzieci mogą odczuwać lęk wynikający z rozstaniem z rodzicami, za którymi tęsknią i bez których ciężko jest im się odnaleźć. Nowe zasady, nowe twarze, nowe oczekiwania i konieczność odnalezienia się od początku w nieznanym środowisku mogą być zwyczajnie przytłaczające.
Jednym z najczęstszych powodów niechęci do szkoły są problemy z rówieśnikami. Wielu uczniów doświadcza w klasie wykluczenia. Jest pomijane w trakcie szkolnych zabaw czy zajęć, nie ma z kim usiąść w ławce czy spędzić przerwy. Dla dorosłego pewne sytuacje mogą wydawać się mało istotne, ale dla dziecka codzienne poczucie, że „nie pasuję” jest ogromnie obciążające. Potrzeba bycia akceptowanym jest jedną z podstawowych potrzeb człowieka.
Czasami wykluczenie z grupy rówieśniczej może wiązać się także z drobnymi uszczypliwościami czy powtarzającymi się złośliwymi komentarzami. Istnieje również ryzyko, że dziecko może stać się ofiarą przemocy ze strony rówieśników, np. wyzwisk, zabierania rzeczy etc. Aby unikać przykrych sytuacji i wyśmiewania, dziecko woli zostać w domu.
Warto też zwrócić uwagę na przeciążenie codziennością. Dzieci funkcjonują dziś często w bardzo intensywnym rytmie. Szkoła, zajęcia dodatkowe, treningi, zadania domowe, kursy językowe, mało snu i niewiele swobodnego odpoczynku doprowadza do niebezpiecznego przeciążenia organizmu. W okresie nastoletnim wszystkie te problemy mogą narastać, co wynika z naturalnej potrzeby buntu czy poszukiwania sensu w swoim życiu.
Problemy z chodzeniem do szkoły – przyczyny
- trudności z adaptacją do nowego środowiska
- lęk przed rozstaniem z rodzicem
- poczucie osamotnienia w klasie
- problemy z nawiązywaniem relacji z rówieśnikami
- brak akceptacji ze strony grupy
- doświadczanie przemocy rówieśniczej
- ośmieszanie lub krytyka ze strony innych dzieci
- napięte relacje z nauczycielem
- trudności w nauce
- niezrozumienie materiału
- zaległości szkolne
- stres związany ze sprawdzianami i ocenami
- lęk przed porażką
- presja sukcesu ze strony rodziców
- problemy z koncentracją
- nadmierna ruchliwość lub trudność z siedzeniem w ławce
- nuda i brak zaangażowania podczas lekcji
- przeciążenie obowiązkami szkolnymi
- przeciążenie emocjonalne
- poczucie, że szkoła nie odpowiada potrzebom lub zainteresowaniom dziecka
- brak motywacji i poczucia sensu nauki
- przewlekły stres związany z konkretnym przedmiotem lub ogólnie z nauką.
Zobacz też: Dziecko odrzucone przez rówieśników. Co zrobić, gdy dziecko nie jest lubiane w klasie?
Lęk przed szkołą u dziecka. Jak pokonać niechęć do szkoły?
Jeśli dziecko nie chce chodzić do szkoły, pierwszym krokiem podjętym przez rodziców powinna być spokojna rozmowa. Trzeba przy tym pamiętać o przyjęciu odpowiednej postawy. Dziecko musi czuć się w pełni akceptowane i powinno wiedzieć, że nie może obawiać się żadnej negatywnej oceny. W ten sposób nasza pociecha chętniej się otworzy. Zamiast pytać: „Dlaczego znowu nie chcesz iść?”, lepiej spróbować: „Co jest teraz dla ciebie najtrudniejsze?” albo „Czy jest coś w szkole, co cię szczególnie stresuje?”. W pokonywaniu lęku ważne jest też to, by nie zawstydzać dziecka i nie oceniać jego reakcji.
Warto też odpuścić dziecku presję na zdobywanie coraz lepszych ocen. Być może jeśli dziecko nie będzie czuło lęku i stresu przed negatywnymi ocenami, zacznie chętniej uczestniczyć w lekcjach. Być może na jakiś czas zawiesić także niektóre dodatkowe zajęcia, aby dać dziecku odpocząć, wyspać się.
Jeśli przyczyną są trudności w relacjach albo nauce, warto współpracować ze szkołą. Rozmowa z wychowawcą, regularny kontakt z nauczycielem uczącym problematycznego przedmiotu może pomóc lepiej zrozumieć sytuację i znaleźć konkretne rozwiązania.
W przypadku problemów z aklimatyzacją w szkole, kłopotów z akceptacją w grupie rówieśniczej czy przemocy ze strony innych uczniów, warto rozważyć wizytę u psychologa, a na pewno należy skonsultować sytuację z wychowawcą oraz pedagogiem szkolnym.
Sprawdź też: Dziecko kradnie pieniądze rodzicom? Reakcja jest niezwykle ważna
Rodzice pytają, co zrobić, gdy dziecko nie chce chodzić do szkoły
Szkolna fobia co robić?
Jeśli dziecko odczuwa silny lęk przed szkołą, nie warto go zawstydzać ani zmuszać do „przełamania się” na siłę. Najważniejsze jest spokojne przyjrzenie się temu, co wywołuje tak duże napięcie. Trzeba potraktować problem poważnie, porozmawiać z dzieckiem, skontaktować się ze szkołą.
Wagarowanie jak reagować?
Wagarów nie warto traktować wyłącznie jako przejawu buntu czy nieodpowiedzialności. Bardzo często są one sygnałem, że dziecko unika czegoś, z czym sobie nie radzi. Trzeba najpierw spokojnie porozmawiać i poszukać przyczyny.
