Ospa wietrzna u dzieci i niemowląt [objawy i leczenie]

Ospa wietrzna to typowa choroba wieku dziecięcego. Szacuje się, że rocznie zapada na nią około 200 tysięcy dzieci przed ukończeniem 9 lat. Okres największej liczby zachorowań przypada na przedwiośnie, okolice lutego i marca. Wirusem Varicella-zoster, w skrócie VZV, może zarazić się nawet noworodek, ale zazwyczaj łapią go przedszkolaki.

Ospa wietrzna u dzieci i niemowląt [objawy i leczenie]
Wikipedia
Najważniejsze w poniższym artykule:
  • Ospa wietrzna jest chorobą zakaźną charakterystyczną dla wieku dziecięcego.
  • Większość zachorowań dotyczy dzieci, które nie ukończyły 9 lat.
  • Ospa zaraża od 1-2 dni przed pojawieniem się wysypki aż do pojawienia się ostatnich strupków.
  • Pierwsze objawy ospy występują po około 10-21 dniach od zarażenia się wirusem VZV.
  • W przebiegu choroby odnotowuje się kilka "wyrzutów" krostek. Każdemu z nich zazwyczaj towarzyszy wysoka gorączka.
  • Wysypka najpierw pojawia się na głowie, potem na tułowiu, a na koniec obejmuje całe ciało.
  • U dzieci rzadko występują powikłania po ospie, jednak organizm długo jest osłabiony po chorobie.

Ospa wietrzna u dzieci

Ospa wietrzna wywoływana jest przez wirus Varicella-zoster virus (VZV). Na około 24-48 godzin przed pojawieniem się pierwszych pęcherzyków oraz wysypki, ospa wietrzna u dzieci zaczyna zarażać. Przestaje po około 4-7 dniach, kiedy przyschną ostatnie krostki.Do zarażenia w 90% przypadków dochodzi na skutek bezpośredniego kontaktu z chorym, a także u tych osób, które przebywają nawet kilkanaście metrów od chorego na ospę dziecka. Możliwe jest również zakażenie przez łożysko. Od momentu zarażania do pojawienia się pierwszych objawów ospy upływa od 10 do 21 dni, a w skrajnych przypadkach nawet 4 tygodnie! U noworodków i młodszych dzieci czas wylęgania się choroby jest krótszy niż u starszaków.  Przyjmuje się, że “przechorowanie” ospy wietrznej przez dziecko daje mu odporność na całe życie. Po ustąpieniu objawów wirus VZV przyjmuje postać latentną i pozostaje już na zawsze w czuciowych zwojach nerwów czaszkowych oraz rdzeniowych. Możliwa jest jego reaktywacja, jednak wówczas mówimy już nie o zachorowaniu na ospę, a na półpaśca.

Ospa wietrzna: objawy u dzieci i niemowląt

Po wniknięciu przez błonę śluzową górnych dróg oddechowych wirus ospy zaczyna się namnażać i przenika do krwi. Tam replikuje się w układzie siateczkowo-śródbłonkowym. Po około 10-21 dni zakażenie obejmuje skórę i błony śluzowe. Dopiero wówczas pojawiają się typowe dla ospy krostki.

Pierwsze objawy ospy wietrznej przypominają przeziębienie. Dziecko jest marudne, skarży się na złe samopoczucie. Może mieć gorączkę, czasami pojawia się również katar. U nastolatków i dorosłych przed pojawieniem się wysypki znacznie częściej niż u małych dzieci obserwuje się takie objawy, jak:

  • złe samopoczucie,
  • ból głowy i mięśni,
  • zapalenie gardła,
  • nieżyt nosa,
  • mniejszy apetyt,
  • ból brzucha, któremu może towarzyszy biegunka,
  • zaczerwienienia na skórze.

Po kilku dniach na ciele pojawia się wysypka, typowy objaw ospy wietrznej. W pierwszych chwilach obejmuje ona zazwyczaj tylko głowę i tułów, ale szybko rozprzestrzenia się na inne części ciała. Początkowo wysypka to nieduże różowe plamki, które następnie zmieniają się w grudki mające na szczycie pęcherzyki wypełnione bezbarwnym, czystym płynem. Po kilku dniach płyn mętnieje i zaczyna przypominać ropę, a krosty zmieniają się w strupki. Są one bardzo swędzące, więc dziecko będzie próbowało nieustannie się drapać, przed czym należy je powstrzymać. Strupki odpadają same bez pozostawiania śladów, natomiast rozdrapane mogą zostawić szpecącą bliznę, która będzie widoczna na ciele do końca życia.

Leczenie ospy wietrznej

Ospa wietrzna to choroba wirusowa, zatem nie mają przy niej zastosowania antybiotyki. Jak więc leczyć ospę? Lekarz przepisze leki, które pomogą obniżyć gorączkę, a także zaleci kupienie środka do smarowania krost. Przeważnie jest to gencjana. Środek musi nie tylko przynosić ulgę w świądzie, ale także dezynfekować wysypkę. Fioletowe plamy pozostawione przez gencjanę łatwo zmyć spirytusem. Środek nanoszony na krosty powinien być po wieczornej kąpieli. Nie rezygnuj z nich w czasie choroby. Zalecane są krótkie kąpiele w wodzie z dodatkiem nadmanganianu potasu. Łagodzą one uporczywy świąd. Po kąpieli należy delikatnie osuszyć ciało dziecka, bez pocierania ręcznikiem.

Dobrze jest obciąć dziecku paznokcie, by utrudnić mu podrażnianie krostek drapaniem. Młodszym maluchom na noc należy założyć bawełniane rękawiczki, a te całkiem małe niech je noszą również w ciągu dnia. Jeśli świąd jest wyjątkowo dokuczliwy i dziecko nie potrafi się powstrzymać od drapania, lekarz może przepisać doustne leki przeciwhistaminowe. Bardzo ważne jest pilnowanie, by dziecko nie drapało krostek. Może to doprowadzić do zakażenia bakteryjnego.

W czasie choroby dziecko powinno dużo pić. Jeśli krosty pojawiły się również w jamie ustnej, należy podawać łagodne potrawy, zmiksowane na gładko, doprawione bez użycia ostrych przypraw, które mogłyby podrażnić ranki.

W przypadku ciężkiego przebiegu ospy lub u dzieci będących w grupach objętych ryzykiem powikłań lekarz może zdecydować się na leczenie przeciwwirusowe. Lekiem pierwszego wyboru jest acyklowir. Podając ten lek dziecku należy pamiętać o prawidłowym nawadnianiu małego pacjenta.

Szczepienie na ospę wietrzną

Przeciwko ospie można zaszczepić dziecko. Pierwsze szczepienie może mieć miejsce, gdy maluch skończy dziewięć miesięcy. Szczepionkę podaje się w dwóch dawkach, drugą około sześć tygodni po pierwszej. Szczepienie ma bardzo wysoką skuteczność. Nawet jeśli dziecko zachoruje na ospę, to jej przebieg jest bardzo łagodny, może nie pojawić się gorączka i wysypka. Szczepienie zmniejsza także ryzyko powikłań. Nie jest ono obowiązkowe i można je wykonać odpłatnie.

Rodzice pytają o ospę wietrzną u dzieci

Jak wygląda ospa wietrzna u dziecka?

Pierwszym symptomem choroby może (ale nie musi) być gorsze samopoczucie dziecka. Objawami, które sprawiają, że rodzice podejrzewają, że to ospa, są pierwsze krostki. Pierwsze pojawiają się zazwyczaj na owłosionej skórze głowy, następnie na tułowiu, a w kolejnych wyrzutach zajmują często całe ciało. Swędząca osutka pęcherzykowa początkowo ma postać rumieniowych plamek, następnie przybiera postać grudek o średnicy 5-10 mm, na których można zauważyć wypełnione płynem pęcherzyki. Po 2-3 dniach wysypka towarzysząca ospie zamienia się w strupki.

Jak leczyć ospę u dzieci?

Ospa jest leczona objawowo. Dziecko należy nawadniać i podawać mu środki przeciwgorączkowe.  Mały pacjent otrzymuje leki łagodzące świąd. Nie należy natomiast stosować miejscowo pudrów i zasypek. Lekarz może przepisać preparat na krostki, który przyspieszy ich przysychanie.

Jak przebiega ospa wietrzna u niemowlaka?

Ospa wietrzna u niemowlaka może wystąpić na skutek zarażenia się od innego dziecka lub też noworodek mógł zostać zarażony poprzez łożysko.  Jeśli mama dziecka zachorowała na ospę w ciągu 5 dni przed porodem lub w 48 godzin po nim, może zarazić noworodka. Ospa u niemowlaka, który nie ma jeszcze wykształconych przeciwciał ma bardzo ciężki przebieg. Wymaga natychmiastowej konsultacji z lekarzem, który ustali odpowiednie postępowanie.

Źródła:
  • Profilaktyka ospy wietrznej u dzieci – implikacje dla edukacji pielęgniarskiej, Katedra i Zakład Pielęgniarstwa Pediatrycznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny, Lublin, Kierownik Katedry i Zakładu: dr hab. n. o zdr. Danuta Zarzycka
  • Ospa wietrzna, dr med. Bożena Dubiel
  • Czy trzeba bać się ospy wietrznej? - Ewelina Gowin, Wanda Horst-Sikorska, Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

2 komentarzy: Ospa wietrzna u dzieci i niemowląt [objawy i leczenie]

mia Dodane ponad rok temu,

Jakie leki stosujecie u dzieci przy ospie? Mój synek teraz choruje i jak na razie nie widzę poprawy.

figa Dodane ponad rok temu,

Mam ten sam problem. Słyszałam różne opinie i wiem ze niektóre leki podrażniają skórę. Macie jakieś doświadczenia związane ze stosowaniem konkretnych leków podczas ospy?

Dodaj komentarz

Co jeść podczas karmienia piersią? Co jeść w ciąży?
Arbuz w ciąży i podczas karmienia piersią
Arbuz to owoc, który kojarzy się z latem. Podany schłodzony prosto z lodówki smakuje fantastycznie w upalne dni. Jest doskonałą bazą sałatek, sprawdza się także jako dodatek do nich. Idealny
Czytaj dalej
Badania noworodków Zdrowie niemowlaka
Badanie serca u noworodków [echo serca, ekg, tomografia, rezonans u noworodka]
Według statystyk około 1% dzieci na świecie rodzi się z wadami serca. Wiele z nich nie jest wykrywalnych w trakcie życia płodowego, a wymagają operacji nawet jeszcze w pierwszym miesiącu
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
ARhD+: co oznacza ta grupa krwi?
Oznaczenie grupy krwi jest jednym z podstawowych badań, które obowiązkowo przeprowadza się u kobiet w ciąży. Znajomość swojej grupy krwi ma ogromne znaczenie, na przykład w przypadku konieczności transfuzji krwi,
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Zaczerwieniony pępek u dziecka [przyczyny czerwonego pępka u niemowlaka i starszych dzieci]
Czerwony pępek u dziecka to powód zmartwień wielu rodziców. Nie wiedzą oni, co dolega ich pociesze i często snują najczarniejsze scenariusze. Czy zaczerwieniony pępek to rzeczywiście poważne zagrożenie dla zdrowia
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Dieta na zaparcia u dzieci, czyli co ugotować dziecku z zaparciami?
O zaparciach u dziecka mówimy wtedy, gdy maluch wypróżnia się rzadziej niż 2 razy w ciągu tygodnia i odczuwa związany z tym ból i niepokój. Może również brudzić bieliznę kałem, który
Czytaj dalej
Newsy Upały
Nie zostawiaj dziecka w nagrzanym samochodzie! Problem, który wraca co roku
Temperatura rośnie, a wraz z nią wzrasta liczba policyjnych i obywatelskich interwencji związanych z pozostawieniem dzieci w nagrzanych samochodzie. Jak co roku mundurowi przypominają: wysoka temperatura w zamkniętym pojeździe może
Czytaj dalej
Kleszcze
Grudka po kleszczu: kiedy znika i czy trzeba ją smarować?
Grudka po kleszczu może budzić zaniepokojenie. Wiele osób zastanawia się, czy nie stanowi ona problemu z którym należy wybrać się do lekarza. Kleszcz po wbiciu się w skórę  może pozostawić
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka Zdrowie rodziców
Mniszek a mlecz: Jak odrożnić mniszka lekarskiego od mlecza?
Mniszek a mlecz - te dwie rośliny, choć bardzo do siebie podobne, różnią się kilkoma szczegółami. Obie pochodzą z jednej rodziny - astrowatych. Jedna z nich wykazuje cenne właściwości i
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Przytrzaśnięty palec u dziecka: Jak leczyć? Kiedy udać się do lekarza?
Jak leczyć przytrzaśnięty palec u dziecka? Kiedy udać się do lekarza? Co robić, gdy dziecko przytrzasnęło palec oraz czy krwiak pod paznokciem u dziecka może być niebezpieczny. Sprawdź, co robić,
Czytaj dalej