Dziecko chodzi na palcach? Tylko w określonych przypadkach to powód do niepokoju!

Chodzenie na paluszkach u dzieci to często etap nauki chodzenia. W większości przypadków nie są z nim związane żadne problemy ortopedyczne. U dzieci rozwijających się prawidłowo etap “baletnicy” samoczynnie mija. Kiedy należy się niepokoić tym, że dziecko chodzi na palcach?

Dziecko chodzi na palcach? Tylko w określonych przypadkach to powód do niepokoju!
Najważniejsze w poniższym artykule:
  • Większość dzieci w trakcie nauki chodzenia eksperymentuje z chodzeniem na palcach. Jest to naturalny etap rozwojowy.
  • Chodzenie na palcach pomaga małym dzieciom w utrzymaniu równowagi, ponieważ utrzymuje napięcie mięśniowe niezbędne do zachowania równowagi.
  • W skrajnych przypadkach chodzenie na palcach może być powiązane z dziecięcym porażeniem mózgowym, autyzmem i zwyrodnieniami stawów, ścięgien i mięśni.
  • Odpowiednia diagnostyka dzieci chodzących na palcach przeprowadzana jest przez ortopedę i neurologa.
  • W przypadkach kiedy stąpanie na palcach jest skutkiem choroby, wdraża się leczenie farmakologiczne i rehabilitacyjne. U dzieci, u których chodzenie na palcach jest manierą, wystarczą ćwiczenia wykonywane z opiekunami.

Czy każde dziecko chodzi na palcach podczas nauki chodzenia?

Każdy młody rodzic doświadcza dumy, kiedy jego pociecha zaczyna stawiać swoje pierwsze kroki. Jak wiadomo, początki zawsze są trudne, dlatego większość maluchów jest bardzo nieporadna przy swoich pierwszych próbach przemieszczania się na dwóch nogach. Zataczanie się, stawianie chwiejnych kroków, robienie “rozpędu” i skracanie kolejnych kroków, a także chodzenie na palcach to metody oswajania nowego sposobu docierania do celu. Niekoniecznie muszą oznaczać zaburzenia chodzenia! U dzieci zmysł równowagi, a także umiejętność utrzymania się na nogach muszą się dopiero rozwinąć i na pewno nie stanie się to w parę dni.

Dla dorosłych naturalnym sposobem chodzenia jest stawianie stóp od pięt do palców. W przypadku dzieci jednak bardzo często okazuje się, że stawanie na palcach jest łatwiejsze od dociskania całej powierzchni stóp do podłoża. Ten etap jednak najczęściej mija około drugiego roku życia i większość dzieci samoistnie “przełącza” swój sposób chodzenia na prawidłowy. W sporadycznych przypadkach jednak zdarza się, że maluch nie rezygnuje z chodzenia na palcach. Wtedy warto zgłosić się do pediatry prowadzącego dziecko, a ten może skierować nas do specjalisty: do ortopedy, neurologa albo fizjoterapeuty.

Chodzenie na palcach – przyczyny. Dlaczego dzieci stąpają na paluszkach?

Chociaż z perspektywy dorosłego może się to wydawać zadziwiające, chodzenie na palcach ułatwia małym dzieciom utrzymanie równowagi. W takiej postawie mięśnie prostowników tułowia napinają się odpowiednio, przez co zachowanie pionu jest prostsze, niż przy bardziej zrelaksowanej pozycji, jaką jest stanie i chodzenie na pełnej płaszczyźnie stóp. Warto także wziąć pod uwagę to, że proporcje małego człowieka, które są diametralnie różne od proporcji ciała dorosłego.

Jeśli dziecko stąpa na palcach, ale też podejmuje próby chodzenia “normalnego”, to prawdopodobnie powodem takiego stanu rzeczy nie jest żadna choroba. Należy zwracać uwagę, kiedy dziecko wybiera chodzenie na palcach jako sposób na przemieszczanie się – bardzo często jest to pewna maniera związana z ekscytacją, rozbawieniem. Dobrym sposobem jest korygowanie tego nawyku przez rodzica i zachęcanie do chodzenia w fizjologiczny sposób. Ciekawostką jest fakt, że chodzenie na palcach może mieć także jednoznacznie dobre strony. Większość małych dzieci rodzi się i do trzeciego roku życia rozwija z tzw. fizjologicznym płaskostopiem, które nie wymaga leczenia. Chodzenie na palcach jest naturalną metodą na rozwijanie sklepienia stopy.

Niekiedy jednak chodzenie na palcach może być związane z nieprawidłową postawą ciała i nawykami, które rozwinęły się pod wpływem chodzika. Niegdyś popularny sprzęt do nauki chodzenia, od lat jest uznawany przez specjalistów za przeszkodę w naturalnym rozwoju motorycznym dzieci. W skrajnych przypadkach stąpanie na palcach może sugerować autyzm, a także choroby ścięgien, mięśni i kości. Także mózgowe porażenie dziecięce manifestuje się poprzez problemy z motoryką.

Do mózgowego porażenia dziecięcego dochodzi najczęściej w następstwie przebytej w okresie ciąży przez matkę toksoplazmozy i różyczki. Niekiedy jego powodem są urazy głowy w trakcie porodu, ale także w pierwszych miesiącach życia. Chodzenie na palcach a zaburzenia neurologiczne często idą ze sobą w parze. Jednak diagnozę należy pozostawić specjalistom, którzy na podstawie całościowego stanu zdrowia malucha ocenią, czy w ogóle cokolwiek mu dolega.

Chodzenie na palcach w zależności od wieku

Większość dzieci kończy etap chodzenia na paluszkach w wieku mniej więcej dwóch lat. Jeśli jednak dwulatek chodzi na palcach i oprócz tego próbuje też stawiać stopy płasko – także nie ma powodów do niepokoju. Generalnie jeżeli dziecko ma mniej niż 3 lata chodzenie na paluszkach można uznać za jeden z przejściowych etapów rozwojowych, o którym co prawda warto wspomnieć pediatrze, ale prawdopodobnie nie będą konieczne żadne dodatkowe kroki.

Jeżeli jednak maluch powyżej 3 roku życia nadal nie podejmuje prób chodzenia “od pięt” i wciąż stąpa na palcach – przyczyną może być podłoże chorobowe. Aby nie dopuścić do dalszego zwyrodnienia stawów i kości, a także odpowiednio zdiagnozować dziecko, należy udać się do ortopedy i neurologa.

Co robić, gdy dziecko chodzi na palcach? Jak ćwiczyć?

Jeśli nie obserwujemy u malucha innych niepokojących objawów, jak występowanie nagłych przykurczów, bólów związanych ze stawami, znacznego opóźnienia rozwojowego innych zmysłów, nie powinno nas martwić, że kilkunastomiesięczne dziecko chodzi na palcach. Ćwiczenia, które możemy wprowadzić, mają służyć zachęcaniu go do korygowania swojej postawy i rozwijania prawidłowych odruchów. Dobrze sprawdza się ekspozycja na różnorodne tekstury – zabawa na miękkich dywanach, odrobinę twardszych wycieraczkach. Doskonale działa (także na rozwój psychiczny!) zabawa na bosaka na trawie. Oczywiście należy uprzednio sprawdzić, czy jest ona pozbawiona kamieni, szkła i innych niebezpiecznych przedmiotów. Fizjoterapeuci polecają także delikatne szczotkowanie stóp dziecięcych szczotkami z włosiem i masowanie ich.

W tym miejscu warto wspomnieć, że oprócz ćwiczeń, które warto wykonywać, istnieją też aktywności, z których należy bezwzględnie zrezygnować. Sprzęty takie jak chodziki czy uprzęże “usprawniające” poruszanie się w pozycji pionowej wcale nie pomagają w naturalnym rozwoju i umacniają dziecko w nieprawidłowych odruchach.

Profesjonalnej pomocy z pewnością wymaga przykurcz ścięgna Achillesa u dzieci. Ćwiczenia fizjoterapeutyczne wykonywane przy takim schorzeniu zależą od stopnia zaawansowania problemu, a także jego podłoża. Przy wyjątkowo krótkim ścięgnie Achillesa fizycznie niemożliwym jest dla dziecka postawienie pięty na podłożu. Ćwiczenia pomagają w rozciągnięciu tego ścięgna i stopniowe trwałe jego wydłużanie. Musi się to jednak odbywać pod okiem specjalisty fizjoterapeuty i ortopedy.

Chodzenie na palcach u dzieci – rokowania

Reasumując – jeśli Twoje dziecko ma mniej niż 2 lata i chodzi na palcach, prawdopodobnie nie ma powodów do niepokoju. Jeśli jednak obserwujesz inne niepokojące sygnały, takie jak wzmożone napięcie mięśniowe w trakcie odpoczynku, opóźnienie rozwoju pozostałych zmysłów – koniecznie skontaktuj się z pediatrą.

Źródła:
  • Idiopathic Toe-Walking: Prevalence and Natural History from Birth to Ten Years of Age, Department of Women's and Children's Health, Karolinska Institutet, Stockholm, Sweden, NCBI.
  • Toe walking: causes, epidemiology, assessment, and treatment. Hospital for Special Surgery, New York, USA, NCBI.
  • Toe Walking: Should you be concerned? Shobha Bhaskar, M.D., Childrens MD.

Dodaj komentarz

Karmienie piersią
Kapturki do karmienia: wady i zalety nakładek laktacyjnych
Kapturki do karmienia to "wynalazek", który ma już... kilka wieków! Współczesne kapturki na brodawki to silikonowe nakładki, których zadaniem jest ułatwienie karmienia przy wklęsłych bądź płaskich sutkach. Mogą też służyć
Czytaj dalej
Imiona dla dzieci
Imiona dla dziewczynek 2019: Czy Zuzanna znowu będzie na podium?
Jakie są najpopularniejsze imiona dla dziewczynek w 2019 roku? Wielu z przyszłych rodziców zadaje sobie to pytanie! W końcu niekoniecznie chcemy, by nasze dziecko nosiło to samo imię, co kilkoro
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Mononukleoza u dzieci: objawy i leczenie
Gdy przeziębienie ciągnie się w nieskończoność, maluch czuje się osłabiony, a kolejne badania nic nie wykazują w końcu ktoś zadaje pytanie: czy to aby nie mononukleoza? Sprawę rozstrzygnie badanie krwi
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Po jakim czasie działa antybiotyk?
Antybiotyki są powszechnie stosowane w przypadku zakażeń bakteryjnych u dzieci i dorosłych. Mechanizm działania leku zależy od substancji czynnej, która się w nich znajduje, a na efekt terapeutyczny wpływ mają
Czytaj dalej
Choroby dzieci
Zapalenie gardła u dziecka [przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby]
Zapalenie gardła u dziecka może być spowodowane infekcją wirusową lub bakteryjną. Zakażenie występuje dość często, zwłaszcza w miesiącach jesienno-zimowych. Na wirusowe i bakteryjne zapalenie gardła narażone szczególnie te dzieci, które
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Podejrzewasz objawy zapalenia płuc u dziecka? Działaj szybko!
Zapalenie płuc u dziecka jest bardzo niebezpieczne - rozwija się znacznie szybciej, niż u dorosłych i ma cięższe objawy. To dlatego, że dziecko nie ma tak dobrze rozwiniętego układu odpornościowego
Czytaj dalej
Psychologia
Jak reagować na histerię dziecka?
Dziecko rzuca się na podłogę, krzyczy, tupie, płacze, bije, gryzie, nie słucha, a wszystko przez to, że mama nie kupiła lizaka, założyła złe skarpetki albo postawiła kubeczek z wodą w
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka Rozwój niemowląt
Ząbkowanie: kiedy wychodzą pierwsze zęby u niemowlaka?
Wyrastanie pierwszych ząbków u niemowlaka to etap, na który większość rodziców czeka. Warto zaopatrzyć się w kalendarz ząbkowania, aby zapisywać, kiedy pojawiły się kolejne ząbki. Dowiedz się też jak ulżyć maluszkowi
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka Zdrowie rodziców
Kalendarz pylenia 2019: listopad. Co teraz pyli?
Co pyli w czerwcu 2019? Kalendarz pylenia 2019 podpowie, które rośliny zaczynają pylić w konkretnych miesiącach. Sprawdź, czy jesteś uczulony na ich pyłki! Pierwsze rośliny zaczynają pylić już na początku
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka Dolegliwości niemowląt
Gorączka u dziecka: jak zbić gorączkę u dziecka?
Gorączka u dzieci, szczególnie tych młodszych, pojawia się dość często. Związane to jest z jeszcze nie w pełni wykształconym układem termoregulacji i dużą podatnością na różne czynniki, takie jak płacz,
Czytaj dalej