Sprawa rozwodowa może zakończyć się poprzez wydanie wyroku rozwiązującego małżeństwo z orzeczeniem o winie albo bez orzeczenia o winie. Orzekanie o winie wiąże się zazwyczaj z koniecznością przeprowadzenia długotrwałego i skomplikowanego postępowania dowodowego. Znaczna część pozwów o rozwód z orzekaniem o winie kończy się rozwodem bez orzekania o winie, albowiem każda ze stron ma prawo do zmiany swojego stanowiska w toku postępowania. Niekiedy jednakże żądanie orzeczenia o winie jest usprawiedliwione i uzasadnione.



Pozew o rozwód musi zawierać wszystkie żądania

Orzeczenie rozwodu jest możliwe wówczas, kiedy doszło do rozpadu wszystkich więzi łączących małżonków. W toku postępowania sąd sprawdzi, czy więzi, które winny łączyć żonę i męża (więź psychiczna, więź ekonomiczna, więź fizyczna) nadal istnieją. Jeśli tak, wówczas sąd odmówi udzielenia stronom rozwodu. Jeśli nie, sąd wyrokiem rozwiąże małżeństwo.

W sprawach rozwodowych sądy nie działają z urzędu, co oznacza, iż strona wnosząca pozew (powód) musi dokładnie określić, czego się domaga. Na wstępie pozwu o rozwód z orzekaniem o winie należy zawrzeć wszystkie roszczenia:

  • rozwiązanie małżeństwa poprzez rozwód z orzeczeniem o winie pozwanej/ pozwanego;
  • uregulowanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron;
  • uregulowanie terminów kontaktów z małoletnimi dziećmi stron;
  • zasądzenie alimentów na rzecz małoletnich dzieci stron;
  • zasądzenie alimentów na rzecz powoda, jeśli powód domaga się renty na swoją rzecz;
  • określenie sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania/domu, jeśli strony nadal mieszkają wspólnie;
  • podział majątku wspólnego stron.

Dokładna treść pozwu rozwodowego będzie zależała od sytuacji rodzinnej, majątkowej i życiowej małżonków. Przykładowo, jeśli małżonkowie mają dorosłe dzieci, sąd w sprawie rozwodowej nie będzie orzekał o władzy rodzicielskiej, kontaktach czy alimentach. W takim przypadku postępowanie w sprawie o alimenty będzie toczyło się odrębnie, przed sądem rejonowym.

Gdzie wnieść pozew o rozwód z orzekaniem o winie?

Pozew o rozwód z orzekaniem o winie wnosi się zawsze do sądu okręgowego. Zazwyczaj sądem właściwym miejscowo będzie sąd ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, o ile przynajmniej jedna ze stron nadal tam mieszka.

Przykład:

Karol i Joanna mieszkali wspólnie we Wrocławiu. Gdy ich małżeństwo się rozpadło, Joanna wspólnie z dziećmi przeprowadziła się do mieszkania swoich rodziców w Katowicach. Od chwili jej wyprowadzki minęły dwa lata. Karol zdecydował się na wystąpienie z pozwem o rozwód. Sądem właściwym do rozpoznania sprawy będzie nadal sąd okręgowy we Wrocławiu.

Dowody w sprawie o rozwód

Zgodnie z jedną z podstawowych zasad procesu cywilnego osoba, która przedstawia określone twierdzenia, musi je udowodnić. Niezależnie od tego, co jest przyczyną winy małżonka– czy jest to zdrada, przemoc fizyczna, przemoc psychiczna czy inne nieprawidłowości występujące w związku stron – powód musi udowodnić, że te zdarzenia miały miejsce. Taki sam obowiązek spoczywa na pozwanym, który ma prawo do przedstawienia swojego stanowiska w odpowiedzi na pozew.

Udowodnienie winy nie zawsze jest łatwe, albowiem najczęściej wszystkie te zdarzenia mają miejsce za zamkniętymi drzwiami domu stron. Powód nie uzyska jednakże korzystnego dla siebie wyroku, jeśli nie wykaże, że rozpad małżeństwa jest spowodowany tylko i wyłącznie zawinionym działaniem drugiej strony.

Katalog dowodów jest w zasadzie nieograniczony. W szczególności, strona może zażądać od sądu przeprowadzenia dowodów z:



  • zeznań świadków;
  • opinii biegłych specjalistów sądowych (np. lekarza czy psychologa);
  • dokumentów;
  • wydruków wiadomości smsowych lub mailowych;
  • wydruków ze stron internetowych (np. portali społecznościowych);
  • nagrań rozmów telefonicznych;
  • nagrań video.

W przypadku nagrań niezwykle konieczne jest zachowanie ostrożności, albowiem utrwalanie rozmów bez wiedzy innych osób może wiązać się z odpowiedzialnością karną. W praktyce jednakże w toku postępowań rozwodowych z orzekaniem o winie dowody z nagrań zdarzają się niezwykle często.

Strona procesu musi pamiętać, iż w toku sprawy musi udowodnić nie tylko swoje żądania związane z orzeczeniem o winie drugiego z małżonków, lecz również wszystkie inne twierdzenia, np. w zakresie wysokości należnych alimentów.

Konsekwencje rozwodu z orzeczeniem o winie: alimenty

Należy wyróżnić dwie podstawowe konsekwencje rozwodu z orzeczeniem o winie:

  • sposób rozwiązania małżeństwa;
  • ułatwienie w zakresie dochodzenia alimentów na rzecz małżonka.


W pozostałym zakresie, tj. w przypadku elementów wyroku związanych z władzą rodzicielską czy alimentami na rzecz dzieci, sposób rozwiązania małżeństwa nie ma żadnego znaczenia.

Sąd może rozwiązać małżeństwo poprzez rozwód z winy jednego albo obojga małżonków. W ten sposób sąd – po przeanalizowaniu całej historii pożycia małżeńskiego stron – stwierdza kto odpowiada za całkowity i zupełny rozkład pożycia w związku stron. Co niezwykle istotne, zgodnie z orzecznictwem polskich sądów wina małżonka musi być rzeczywiście zupełna. Jeśli obie strony postępowały nieprawidłowo (nawet w różnym stopniu), sąd obarczy winą za rozpad małżeństwa obojga małżonków.

Wbrew obiegowej opinii, dochodzenie alimentów w przypadku rozwodu bez orzekania o winie również jest możliwe, choć zazwyczaj jest to znacznie trudniejsze. W przypadku rozwodu z orzeczeniem o winie małżonek niewinny albo małżonek winny w razie uznania winy obojga może domagać się alimentów, jeśli znajduje się w niedostatku. Przez niedostatek należy rozumieć brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb (np. zamieszkania, wyżywienia, leków).

Jeśli rozwód został orzeczony z wyłącznej winy jednego z małżonków, małżonek niewinny może dochodzić alimentów również wówczas, gdy rozwód pociąga ze sobą  istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej.

W każdym przypadku małżonek musi pamiętać o konieczności udowodnienia twierdzeń dotyczących sytuacji materialnej poprzez wykazanie wysokości osiąganych zarobków, wysokości wydatków i przedstawienie innych zdarzeń, które mają wpływ na sytuację majątkową stron (np. zły stan zdrowia osoby domagającej się alimentów i zmniejszenie wskutek tej okoliczności możliwości zarobkowych).

Sprawdź także:

Koszty sprawy rozwodowej

Wnosząc pozew rozwodowy powód musi uiścić opłatę sądową w wysokości 600,00 zł. Wysokość opłaty nie jest uzależniona od rodzaju roszczenia i wynosi tyle samo w przypadku rozwodu z orzekaniem o winie i bez orzekania o winie.

W toku postępowania może pojawić się konieczność pokrycia dodatkowych kosztów, na przykład związanych z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego sądowego. Sąd wzywa wówczas strony do uiszczenia zaliczek w określonym terminie.

W wyroku kończącym postępowanie w sprawie sąd rozlicza wszystkie koszty związane z postępowaniem. W przypadku rozwodu bez orzekania o winie koszty procesu zazwyczaj rozkładane są na obie strony. Uzyskanie wyroku rozwodowego z orzekaniem o winie wiąże się z innym podziałem kosztów – strona przegrywająca proces jest obowiązana zwrócić drugiej stronie wszystkie koszty postępowania.

Przykład:

Anna wniosła pozew o rozwód z winy jej męża Jarosława. Ich małżeństwo rozpadło się z powodu zdrady Jarosława. Wnosząc pozew Anna uiściła opłatę od pozwu w wysokości 600,00 zł. Inne koszty postępowania wyniosły 1.500,00 zł, z czego 500,00 zł Anna opłaciła w toku procesu w formie zaliczki. Sąd uznał Jarosława za winnego rozpadu pożycia i zasądził na rzecz Anny zwrot kosztów postępowania tj. 1.100,00 zł.

Rozwód a podział majątku

Większość małżeństw nie decyduje się na spisanie intercyzy, co skutkuje powstaniem ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. Każdy z małżoków ma swój majątek odrębny, na który składają się przedmioty zakupione przed ślubem, a wspólnie posiadają oni majątek wspólny.

W momencie uprawomocnienia wyroku rozwodowego (21 dni od daty wydania wyroku przez sąd okręgowy albo data wydania wyroku sądu apelacyjnego w razie składania apelacji) wspólność ustawowa pomiędzy byłymi już małżonkami ustaje. Jeśli małżonkowie posiadali jakikolwiek majątek wspólnie, zamienia się on we wspólność w częściach ułamkowych (np. po 1/2 udziału w mieszkaniu). Jeśli strony chcą podzielić swój majątek, mogą to zrobić:



  • w toku trwania sprawy rozwodowej, przy czym sąd uczyni to tylko wówczas, gdy wniosek o podział majątku nie spowoduje przewlekłości postępowania
    albo
  • w toku odrębnej sprawy o podział majątku po zakończeniu sprawy rozwodowej.

Z praktyki sądów wynika, że w sprawach o rozwód z orzekaniem o winie dokonanie podziału majątku zdarza się niezwykle rzadko. Sprawy o rozwód z orzekaniem o winie są skomplikowane i długotrwałe, a podział majątku mógłby dodatkowo przedłużyć proces. Zazwyczaj również strony są na tyle skonfliktowane, iż ugodowe podzielenie majątku jest w zasadzie niemożliwe. Z tych względów konieczne jest wszczęcie sprawy o podział majątku wspólnego, która będzie toczyła się przed sądem rejonowym miejsca położenia majątku.

Wzór pozwu o rozwód z orzekaniem o winie

Oprócz danych osobowych małżonków oraz danych adresowych właściwego sądu, pozew o rozwód powinien więc zawierać informację o roszczeniach oraz uzasadnienie.

Przykład:

Pozew o rozwód

Niniejszym, działając w imieniu własnym, wnoszę o:

– rozwiązanie małżeństwa mojego i Jana Kowalskiego, zawartego w dniu xxxx w miejscowości xxxx przez rozwód z wyłącznej winy Jana Kowalskiego;
– powierzenie mi wykonywania władzy rodzicielskiej nad naszą córką Katarzyną Kowalską, urodzoną w dniu xxxx w miejscowości xxxx, z jednoczesnym zapewnieniem pozwanemu prawa do współdecydowania o wszystkich istotnych sprawach córki;
– zasądzenie od pozwanego na rzecz małoletniej córki Katarzyny Kowalskiej renty alimentacyjnej w wysokości xxx zł miesięcznie, płatnej do dnia 10-go każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat;
– zasądzenie od pozwanego na moją rzecz renty alimentacyjnej w wysokości xxx zł miesięcznie, płatnej do dnia 10-go każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat;
– uregulowanie kontaktów pozwanego z córką w ten sposób, iż pozwany będzie mógł spędzać z córką każdy I i III weekend miesiąca od piątku od godziny 15:00 do niedzieli do godziny 20:00;
zasądzenie od pozwanego na moją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Krótkie opisanie sytuacji rodzinnej stron oraz wskazanie, dlaczego osoba składająca pozew uznaje swoje roszczenia, opisane powyżej, za uzasadnione i dlaczego sąd winien je uwzględnić.


Autor: adwokat Marta Milan z LegalHero.pl

LegalHero.pl to portal oferujący profesjonalne porady prawne i dokumenty prawne w przystępnych cenach. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony www.legalhero.pl, a w razie pytań prosimy o kontakt mailowy kontakt@legalhero.pl