Kiedy iść z dzieckiem do logopedy? Tych sygnałów nie wolno ignorować

Każdy rodzic z niecierpliwością czeka, aż maluch wypowie pierwsze słowa. Rozwój mowy jest złożonym procesem, który rozpoczyna się już w pierwszych tygodniach życia, kiedy dziecko obserwuje otoczenie i słucha, co mówią najbliżsi. Każde niemowlę uczy się mówić we własnym tempie, istnieją jednak orientacyjne normy rozwojowe, które mogą pomóc dostrzec nieprawidłowości. Kiedy iść z dzieckiem do logopedy? Jak wyglądają kamienie milowe mowy u dziecka?

Etapy rozwoju mowy dziecka

Rozwój mowy dziecka to jeden z najważniejszych etapów jego rozwoju poznawczego i społecznego. Choć każdy maluch uczy się komunikować ze światem w nieco inny, swoim własnym indywidualnym tempie, to warto znać poszczególne etapy określone przez specjalistów, dzięki czemu nie przegapimy żadnych niepokojących sygnałów.

Według zaleceń specjalistów ze Światowej Organizacji Zdrowia i Polskiego Towarzystwa Logopedycznego rozwój mowy można podzielić na siedem etapów.

Rozwój mowy dziecka – normy:

• ok. 3. miesiąca – dziecko zaczyna głużyć, czyli wydawać gardłowe i tylnojęzykowe dźwięki;
• 6. miesiąc – dziecko gaworzy, czyli wydaje dźwięki będące zbitką dwóch sylab, najczęściej przypadkowych, np. dada;
• ok. 9. miesiąca – dziecko zaczyna rozpoznawać i rozumieć niektóre proste słowa, które słyszy, np. „nie”;
• około 12. miesiąca życia – dziecko zaczyna wymawiać pierwsze, pojedyncze słowa, najczęściej takie jak „mama”, „tata”, „baba”;
• około 18. miesiąca życia – dziecko często i coraz chętniej mówi, potrafi nazywać podstawowe przedmioty w swoim otoczeniu;
• 18–24 miesiąc życia – dziecko szybko uczy się nowych słów, zna ich około 50 i powoli zaczyna tworzyć dwuwyrazowe wypowiedzi;
• 3. rok życia – dziecko zna już zazwyczaj kilkaset słów i potrafi budować proste zdania, a także uczy się rozumienia abstrakcyjnych terminów.

Co może utrudniać rozwój mowy?

Opóźniony rozwój mowy może mieć wiele przyczyn. Najczęściej jest wynikiem kilku współwystępujących elementów. Dziecko uczy się mówić przede wszystkim poprzez kontakt z drugim człowiekiem. Jeśli w jego otoczeniu występuje niewiele rozmów, rzadko słyszy ono język lub ma ograniczony kontakt z opiekunami, rozwój mowy może przebiegać wolniej.

Problemem mogą być także nowe technologie. Nadmierna ekspozycja na ekrany w pierwszych latach życia może wiązać się z opóźnieniami rozwoju mowy i problemami z koncentracją. Z tego powodu zaleca się unikanie czasu ekranowego u dzieci poniżej 2. roku życia. Nawet tzw. bajki edukacyjne nie zastępują rozmowy z rodzicem, ponieważ dziecko uczy się języka przede wszystkim poprzez relacje społeczne.

Na rozwój mowy wpływają także czynniki medyczne, m.in.:

• niedosłuch lub częste infekcje uszu,
• zaburzenia neurologiczne,
• nieprawidłowa budowa aparatu mowy,
• zaburzenia napięcia mięśniowego,
• krótkie wędzidełko języka.

Sprawdź też: Kiedy iść z dzieckiem do psychologa?

Kiedy iść z dzieckiem do logopedy?

Według specjalistów warto zgłosić się do logopedy już na wczesnym etapie rozwoju, jeśli dziecko ma trudności ze ssaniem, połykaniem, gryzieniem lub żuciem, nie głuży około 3. miesiąca życia lub nie gaworzy w wieku 6–7 miesięcy.

Niepokojącym sygnałem jest także brak pierwszych słów około 12. miesiąca życia oraz bardzo ograniczony zasób słownictwa u dwulatka lub nieumiejętność stworzenia prostego zdania. Konsultacji wymaga również niewyraźna, niezrozumiała mowa, brak reakcji na imię lub polecenia, unikanie kontaktu wzrokowego, regres w rozwoju mowy czy niepłynność wypowiedzi.

W starszym wieku wskazaniem są trudności artykulacyjne (np. niewmawianie pewnych głosek), a także problemy z czytaniem i pisaniem.

Do logopedy warto udać się, jeśli zaobserwujemy u dziecka:

• problemy z prawidłowym ssaniem, przełykaniem lub żuciem pokarmów,
• brak głużenia około 3. miesiąca życia,
• brak gaworzenia około 6. miesiąca życia,
• niewypowiadanie pierwszych słów w okolicy 1. roku życia,
• trudności z tworzeniem prostych wypowiedzi lub zdań u ponad dwuletniego dziecka,
• brak reakcji na własne imię albo proste polecenia,
• wsuwanie języka między zęby podczas artykulacji,
• nadmierne ślinienie się,
• kłopoty z nauką czytania i pisania,
• trudności w prawidłowej wymowie niektórych głosek u starszych dzieci, np.głoski R u dziecka 6-letniego; sz, rz, cz, dż u dziecka 5-letniego; s, z, c, dz u dziecka 4-letniego.

Zobacz też: Kiedy dziecko zaczyna widzieć? Jak widzą noworodki?

Rodzice pytają, kiedy do logopedy z dzieckiem