Epoki literackie po kolei. Wszystko, co trzeba wiedzieć, w pigułce!

Epoka literacka to pewien okres w historii, w trakcie którego wskazać możemy dominujące prądy i motywy w twórczości pisarzy. Najczęściej te same nurty dostrzec można także w innych gałęziach sztuki. Periodyzacja epok to zazwyczaj kwestia dosyć umowna, nie da się dokładnie określić jednego momentu, kiedy pewne tendencje odchodzą w zapomnienie, a kolejne stają się dominujące. Przejście między jednym okresem a drugim ma raczej charakter procesu, często wieloletniego. Jakie są się epoki literackie po kolei? Kim byli najsławniejsi przedstawiciele epok literackich? Jak układają się ramy czasowe epok literackich?

Epoki literackie po kolei (periodyzacja epok literackich)

Epoki literackie w Polsce zawierają się w nieco innych ramach czasowych niż na zachodzie, ale ich ułożenie jest bardzo podobne, szczególnie w przypadku starszych okresów w literaturze. Epoki w literaturze po kolei prezentują się następująco:

  1. Antyk
  2. Średniowiecze
  3. Renesans (odrodzenie)
  4. Barok
  5. Oświecenie
  6. Romantyzm
  7. Pozytywizm
  8. Młoda Polska
  9. Dwudziestolecie Międzywojenne
  10. Literatura współczesna

Epoki literackie – ramy czasowe (tabela)

Nazwa epokiRamy czasowe epok literackich
AntykIX wiek p.n.e – IV – VI wiek n.e.
Średniowieczew Europie od 476 do 1492 roku, w Polsce X-XV wiek: . W Polsce XVII wiek – połowa XVIII wieku; oświecenie: XVII wiek – ostatnie ćwierćwiecze XVIII. W Polsce od 1764 do 1822 roku; romantyzm: druga połowa XVIII wieku – połowa XIX wieku. W Polsce od 1822 do 1863 roku; pozytywizm: połowa XIX wieku – lata 90 XIX wieku. W Polsce od 1863-1890; Młoda Polska: ostatnie dekady XIX wieku (1891) do 1918 roku; Dwudziestolecie Międzywojenne: 1918 – 1939 rok; literatura współczesna: od 1939 roku.
RenesansXV/XVI wiek do końca XVI wieku
BarokNa świecie XVI/XVII wiek do końca XVII lub połowy XVIII wieku, w Polsce XVII wiek – połowa XVIII wieku
OświecenieXVII wiek – ostatnie ćwierćwiecze XVIII, w Polsce od 1764 do 1822 roku
Romantyzmdruga połowa XVIII wieku (rewolucja francuska 1789) – połowa XIX wieku (do Wiosny Ludów 1848), w Polsce od 1822 do 1863 roku
Pozytywizmpołowa XIX wieku – lata 90 XIX wieku, Polsce od 1863 do mniej więcej 1890
Młoda Polskaostatnie dekady XIX wieku (1891) do 1918 roku
XX-lecie Międzywojenne1918 – 1939 rok
Literatura współczesnaod 1939

Zobacz: Co to są głoski i jak je liczyć? Ile głosek ma wyraz

Ramy czasowe epok literackich. Wszystkie epoki literackie i ich daty

Epoki literackie zamykają się w konkretnych ramach czasowych. W przypadku starszych okresów kwestia ta jest dosyć sporna i dlatego daty epok literackich przed XIX wiekiem określa się w – mniej lub bardziej – ogólny sposób, ale istnieją okresy, które można bardzo łatwo zamknąć w dokładnych przedziałach czasowych. Poniżej prezentujemy epoki literackie w Polsce i Europie wraz z ramami czasowym.

Epoki literackie – ramy czasowe (szczegółowa periodyzacja epok literackich)

  • Antyk: IX wiek p.n.e – IV – VI wiek n.e.
  • Średniowiecze: w Europie od 476 do 1492 roku, w Polsce X-XV wiek.
  • Renesans (odrodzenie): XV/XVI wiek do końca XVI wieku.
  • Barok: XVI/XVII wiek do końca XVII lub połowy XVIII wieku. W Polsce XVII wiek – połowa XVIII wieku.
  • Oświecenie: XVII wiek – ostatnie ćwierćwiecze XVIII. W Polsce od 1764 do 1822 roku.
  • Romantyzm: druga połowa XVIII wieku – połowa XIX wieku. W Polsce od 1822 do 1863 roku.
  • Pozytywizm: połowa XIX wieku – lata 90 XIX wieku. W Polsce od 1863-1890.
  • Młoda Polska: ostatnie dekady XIX wieku (1891) do 1918 roku.
  • Dwudziestolecie Międzywojenne: 1918 – 1939 rok.
  • Literatura Współczesna: od 1939 roku.

Zobacz: Jakie są samogłoski? Ich rola i rodzaje. Jak nauczyć dziecko wymowy samogłosek?

Epoki literackie – charakterystyka

Każda epoka literacka posiada zupełnie różne cechy, często stojące w kontrze do poprzedniego nurtu. Oto skrócona charakterystyka epok literackich w Polsce:

  • Antyk – epoka literacka, w czasie której w centrum zainteresowania znajdował się człowiek, życie ziemskie oraz natura. Jest to okres rozwoju teatru i dramatu greckiego, a więc również jedności miejsca, czasu i akcji. Początek Hedonizmu, Epikureizmu i Stoicyzmu, czyli najważniejszych filozofii tamtych czasów.
  • Średniowiecze – średniowiecze to najdłuższa nowożytna epoka literacka za najgłówniejsze motywy przyjmująca króla, dworzanina, rycerza oraz ascetę. W tym czasie miał miejsce rozkwit scholastyki oraz takich filozofii, jak Augustynizm, Franciszkanizm, Teocentryzm i Tomizm.
  • Renesans – inaczej odrodzenie; epoka stawiająca w centrum człowieka i jego sprawy. W tym czasie miał miejsce rozkwit malarstwa, architektury, literatury i sztuki kulinarnej; powstał kodeks sztuk zakazanych. W renesansie rozwinęła się literatura sowizdrzalska oraz Humanizm i Reformacja.
  • Barok – epokę charakteryzowała religijność i egzystencjalny niepokój; w tym czasie powstawały pamiętniki. Podczas baroku rozpoczął się także Konceptyzm, Kontrreformacja, Marinizm, Mistycyzm i Sarmatyzm.
  • Oświecenie – rozwój nauki, idei liberalizmu, empiryzmu, sensualizmu, racjonalizmu, wolności myśli, ateizmu oraz deizmu. Umysł ludzki to tabula rasa; początek Klasycyzmu i Rokoko.
  • Romantyzm – podczas romantyzmu główną rolę grały emocje, wiara, uczucia, wrażliwość duchowa i ludzka egzystencja. Rozwinął się Idealizm, Intuicjonizm, Irracjonalizm , Mesjanizm, Mistycyzm, Byronizm, Orientalizm, Prometeizm, Symbolizm, Gotycyzm i Ludowość.
  • Pozytywizm – wiara w postęp nauki, praca u podstaw, rozwój teorii społecznych i publicystyki; pojawienie się filozofii Kierkegaarda oraz takich nurtów, jak Organicyzm, Ewolucjonizm, Naturalizm, Realizm, Scjentyzm i Utylitaryzm.
  • Młoda Polska – odrzucenie pozytywizmu, zachęta do wyrażania uczuć, pokazywania emocji. W poezji panował charakter nastrojowy, w literaturze pojawiały się motywy realistyczno-naturalistyczne oraz symboliczne i wizyjne. Początek Dekadentyzmu, Bergsonizmu, Neoromantyzmu, Parnasizmu i Secesji.
  • Dwudziestolecie Międzywojenne – kult władzy, robotnika, miasta i masy. Rozwój powieści parabolicznej, analiza wewnętrznych stanów psychicznych, abstrakcjonizm, kubizm, ekspresjonizm, kolaż. Początek Behawioryzm, Dadaizmu, Freudyzmu, Futuryzmu, Katastrofizmu, Nadrealizmu i Symultanizmu. W tym czasie pojawili się również Awangardziści.
  • Literatura Współczesna – propagowanie jednostki, jej problemów, słabości, dążeń; katastroficzna wizja świata, podkreślanie wartości tradycji. W tym czasie pojawił się Lingwizm, Neoklasycyzm, Socrealizm i Turpizm.

Sprawdź: Jak napisać rozprawkę? Poznaj schemat dobrej rozprawki!

Epoki literackie – przedstawiciele

Każda epoka słynie z wielkich, charakterystycznych artystów, szczególnie pisarzy i malarzy. Warto umieć przyporządkować chociaż po 3-4 nazwiska do konkretnego okresu. Poniżej wszystkie epoki literackie po kolei i ich przedstawiciele:

Antyk – twórcy i ich dzieła

Ajschylos, Platon, Sofokles (Król Edyp, Antygona), Safona, Homer (Odyseja, Iliada), Wergiliusz, Anakreont, Arystofanes, Arystoteles, Owidiusz, Eurypides, Ezop, Horacy, Terencjusz oraz Tyrtajos.

Średniowiecze – autorzy i ich dzieła

Pisarze średniowiecza to m.in. Dante Alighieri (Boska komedia), Franciszek Villon, Gall Anonim (Kronika), Jan Długosz, Św. Augustyn (Wyznania), Św. Franciszek z Asyżu, Św. Tomasz z Akwinu oraz Wincenty Kadłubek.

Zobacz: Stopnie pokrewieństwa, czyli kto jest kim w rodzinie

Renesans – przedstawiciele

Andrzej Frycz-Modrzewski, Fransois Villon, Giovanni Boccaccio, Jan Kochanowski, Mikołaj Rej, Mikołaj Sęp-Szarzyński, Francesco Petrarka, Piotr Skarga i William Szekspir.

Barok – przedstawiciele

Daniel Naborowski, Jan Andrzej Morsztyn, Szymon Szymonowic, Jan Chryzostom Pasek, Molier, Pierre Corneille, Wacław Potocki, Wespazjan Kochowski, Zbigniew Morsztyn.

Oświecenie – przedstawiciele

Adam Naruszewicz, Daniel Defoe, Franciszek Karpiński, Franciszek Zabłocki,  Ignacy Krasiński, Hugo Kołłątaj, Denis Diderot, Jean-Jacques Rousseau, Julian Ursyn Niemcewicz, Wolter.

Zobacz: Zwolnienie z WF (całoroczne lub jednorazowe). Kto może je wystawić? Od września nowe zasady?

Romantyzm – przedstawiciele

Adam Mickiewicz, Aleksander Dumas, Aleksander Fredro, Jacob i Wilhelm Grimm, Aleksander Puszkin, Antoni Malczewski, Cyprian Kamil Norwid, George Byron, Honoriusz Balzac, Walter Scott, Józef Ignacy Kraszewski, Juliusz Słowacki, Zygmunt Krasiński.

Pozytywizm – przedstawiciele

Adam Asnyk, Bolesław Prus, Edgar Allan Poe, Eliza Orzeszkowa, Emil Zola, Fiodor Dostojewski, Henryk Sienkiewicz, Lew Tołstoj, Maria Konopnicka, Mikołaj Gogol, Stendhal, Wiktor Hugo.

Sprawdź: Formy gramatyczne – określenie formy gramatycznej, przykłady, budowa

Młoda Polska – przedstawiciele

Antoni Czechow, Artur Rimbaud, Henryk Ibsen, Jan Kasprowicz, Gabriela Zapolska, Joseph Conrad, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Leopold Staff, Lew Tołstoj, Stanisław Przybyszewski, Stanisław Wyspiański, Władysław Stanisław Reymont, Oskar Wilde.

Dwudziestolecie Międzywojenne – przedstawiciele

Bolesław Leśmian, Władysław Broniewski, Julian Przyboś, Bruno Schulz, Franz Kafka, James Joyce, Julian Tuwim, Witold Gombrowicz, Konstanty Ildefons Gałczyński, Jan Lechoń, Jarosław Iwaszkiewicz,  Maria Dąbrowska, Michaił Bułhakow, Stefan Żeromski,  Zofia Nałkowska.

Literatura Współczesna – przedstawiciele

Albert Camus, Andrzej Szczypiorski, Czesław Miłosz, Edward Stachura, Ernest Hemingway, Konstanty Ildefons-Gałczyński, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Gustaw Herling-Grudziński, Hanna Krall, Jan Twardowski, Jerzy Kosiński, Zbigniew Herbert, Sławomir Mrożek, Krzysztof Kamil Baczyński, Miron Białoszewski, Olga Tokarczuk, Ryszard Kapuściński, Stanisław Grochowiak, Tadeusz Różewicz, Witold Gombrowicz, Władimir Nabokow, Jerzy Kosiński, Stanisław Barańczak.

Zobacz: Środki stylistyczne i ich funkcje [podział, rodzaje oraz przykłady środków stylistycznych]

Uczniowie pytają kolejność epok literackich

Nowożytność ramy czasowe?

Okres w historii określany mianem nowożytność liczony jest od schyłku średniowiecza do końca XVIII wieku.

Epoki literackie po kolei daty?

Czas trwania epok literackich: Antyk: IX wiek p.n.e – IV – VI wiek n.e.; średniowiecze: w Europie od 476 do 1492 roku, w Polsce X-XV wiek; renesans (odrodzenie): XV/XVI wiek do końca XVI wieku; barok: XVI/XVII wiek do końca XVII lub połowy XVIII wieku. W Polsce XVII wiek – połowa XVIII wieku; oświecenie: XVII wiek – ostatnie ćwierćwiecze XVIII. W Polsce od 1764 do 1822 roku; romantyzm: druga połowa XVIII wieku – połowa XIX wieku. W Polsce od 1822 do 1863 roku; pozytywizm: połowa XIX wieku – lata 90 XIX wieku. W Polsce od 1863-1890; Młoda Polska: ostatnie dekady XIX wieku (1891) do 1918 roku; Dwudziestolecie Międzywojenne: 1918 – 1939 rok; literatura współczesna: od 1939 roku.

Sienkiewicz epoka literacka – jaka?

Sienkiewicz tworzył w epoce pozytywizmu.

Jakie są epoki literackie?

Okresy literackie to: antyk, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, Dwudziestolecie Międzywojenne, literatura współczesna (z okresem wojny i okupacji).

Ile jest epok literackich?

W sumie 10 (antyk, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, Dwudziestolecie Międzywojenne, literatura współczesna (w tym czasami wyróżnia się: literaturę okresu wojny i okupacji).

Zobacz też:

Dodaj komentarz

Rodzice.pl - ciąża, poród, dziecko - poradnik dla Rodziców
Logo