Co to jest metoda Vojty?

Metoda Vojty polega na rehabilitacji ruchowej niemowl─ůt podczas pierwszego roku ┼╝ycia. Rehabilitacja ta wykorzystuje mo┼╝liwo┼Ťci rozwojowe dziecka w pocz─ůtkowym okresie jego ┼╝ycia. Celem metody jest mo┼╝liwie jak najwi─Öksze zapobieganie kalectwu dzieci, kt├│re rodz─ů si─Ö z wadami centralnego uk┼éadu nerwowego.



Nazwa metody pochodzi od nazwiska czeskiego profesora Vaclava Vojta, kt├│ry by┼é neurologiem dzieci─Öcym. Koncepcja jego rehabilitacji neurofizjologicznej powsta┼éa w wyniku obserwacji rozwoju ruchowego noworodk├│w oraz niemowl─ůt.

Nieprawid┼éowo┼Ťci CUN (centralnego uk┼éadu nerwowego) mog─ů by─ç wynikiem przepuklin uk┼éadu nerwowego, m├│zgowego pora┼╝enia dzieci─Öcego, oko┼éoporodowego uszkodzenia splotu barkowego czy wad u┼éo┼╝enia cia┼éa. Jest jednak wiele wi─Öcej zaburze┼ä uk┼éadu ruchowego, przy kt├│rych pomocna jest metoda Vojty.

Dla kogo metoda Vojty?

Metoda Vojty ma wskazania do stosowania przy wszelkiego rodzaju usprawnieniach ruchowych, a przede wszystkim:

  • leczeniu niedow┼éad├│w
  • zagro┼╝eniu m├│zgowym pora┼╝eniem dzieci─Öcym
  • asymetrii postawy i rozwoju funkcji podczas pierwszego roku ┼╝ycia
  • ortopedycznych wadach postawy
  • zaburzeniach o┼Ťrodkowej koordynacji nerwowej (zokn)
  • przepuklinie oponowo rdzeniowej
  • rozszczepie kr─Ögos┼éupa
  • schorzeniach ortopedycznych
  • zespole Downa
  • skoliozie
  • wodog┼éowiu

Na czym polega rehabilitacja metod─ů Vojty?

Rehabilitacja metod─ů Vojty bazuje na twierdzeniu, ┼╝e rozw├│j dziecka post─Öpuje wed┼éug zakodowanego w m├│zgu programu. Je┼╝eli uk┼éad nerwowy ulega uszkodzeniu, to malec nie ma dost─Öpu do prawid┼éowych wzorc├│w ruchu, a w ich miejscu pojawiaj─ů si─Ö wzorce niew┼éa┼Ťciwe.



W czasie obserwacji oraz rehabilitacji dzieci z pora┼╝eniem m├│zgowym Vojta odkry┼é, ┼╝e ich wszystkie cz─Ö┼Ťci cia┼éa s─ů po┼é─ůczone w jeden wsp├│lny schemat. Potwierdzi┼é tak┼╝e, ┼╝e na ciele malucha znajduj─ů si─Ö miejsca, kt├│re przy odpowiedniej stymulacji wywo┼éaj─ů okre┼Ťlone reakcje ruchowe. Najwa┼╝niejszym wnioskiem z tych obserwacji by┼éo to, ┼╝e za niepe┼énosprawno┼Ť─ç ruchow─ů nie s─ů odpowiedzialne uszkodzone mi─Ö┼Ťnie, a o┼Ťrodek steruj─ůcy, czyli m├│zg.

Najwa┼╝niejszy jest ucisk

Id─ůc dalej w swoich obserwacjach, Vaclav Vojta po┼é─ůczy┼é ze sob─ů twierdzenie o zakodowywanym w m├│zgu programie ze stymulacj─ů prawid┼éowych odruch├│w za pomoc─ů ucisku. Je┼╝eli dziecko zakoduje w m├│zgu odpowiednie wzorce ruchowe podczas stymulacji, to b─Ödzie mog┼éo je w przysz┼éo┼Ťci wykorzystywa─ç do poruszania si─Ö w prawid┼éowy spos├│b. Odpowiednie wzorce ruchowe wed┼éug Vojta s─ů zakodowane w m├│zgu nawet niepe┼énosprawnego dziecka. Nale┼╝y je tylko aktywowa─ç i utrwali─ç. Mo┼╝na to zrobi─ç poprzez umiej─Ötne uciskanie stref stymulacji.

Jak przebiega rehabilitacja metod─ů Vojty?

Przebieg rehabilitacji zawsze ustalany jest indywidualnie. Metod─Ö mo┼╝na stosowa─ç zar├│wno u dzieci z uszkodzeniami centralnego o┼Ťrodka nerwowego, ale tak┼╝e u wcze┼Ťniak├│w, kt├│rych stan zdrowia tego wymaga oraz maluch├│w z ortopedycznymi wadami postawy. W zale┼╝no┼Ťci od schorzenia uk┼éada si─Ö specjalny plan stymulacji.
Diagnoz─Ö oraz przebieg rehabilitacji ustala certyfikowany fizjoterapeuta. Podczas diagnozy badanych jest siedem odruch├│w malca. Stymulacje odbywaj─ů si─Ö w odpowiedniej kolejno┼Ťci.
Obserwacja siedmiu neurologicznych reakcji u┼éo┼╝eniowych cia┼éa w przestrzeni, pozwala wychwyci─ç ju┼╝ w pierwszych dniach ┼╝ycia dziecka zaburzenia ruchowe wynikaj─ůce ze z┼éej kontroli postawy.
Na podstawie wynik├│w obserwacji specjalista uk┼éada plan ÔÇ×─çwicze┼äÔÇŁ. Nast─Öpnie szkoli rodzic├│w, w jaki spos├│b nale┼╝y je przeprowadza─ç. Stymulacje powinny odbywa─ç si─Ö cztery razy dziennie. Czas jednej sesji stymulacyjnej zale┼╝y od stanu oraz wieku dziecka. Sesja wcze┼Ťniak├│w i niemowl─ůt powinna trwa─ç do kilku minut (oko┼éo 15 sekund stymulacji na ka┼╝d─ů ze stron). Im dziecko starsze, tym sesje staj─ů si─Ö d┼éu┼╝sze. U dziecka, kt├│re ma osiem miesi─Öcy stymulacja powinna trwa─ç nawet 20 minut.
Opr├│cz ─çwicze┼ä w domu, nale┼╝y stale kontrolowa─ç post─Öpy pod okiem fizjoterapeuty. Najcz─Ö┼Ťciej specjalista umawia wizyty raz w tygodniu.

Gdzie znajduj─ů si─Ö strefy stymulacji?



Według Vaclava Vojta w ciele dziecka jest około 20 stref, których stymulacja wyzwala naturalny odruch.
Lokalizacje najwa┼╝niejszych znajduj─ů si─Ö poni┼╝ej.

Strefy stymulacji po stronie twarzowej znajduj─ů si─Ö w:

  • ┼éokciu,
  • ┼éopatce,
  • miednicy,
  • kolanie.

Strefy stymulacji po stronie ciemieniowej znajduj─ů si─Ö w:

  • wyrostku barkowym,
  • strefie grzbietowej,
  • mi─Ö┼Ťniu po┼Ťladkowym ┼Ťrednim,
  • nadgarstku,
  • pi─Öcie.

Kiedy wida─ç popraw─Ö?

Niestety metoda nie daje 100% pewno┼Ťci poprawy stanu zdrowia dziecka. W przypadku lekkich schorze┼ä znacz─ůc─ů popraw─Ö mo┼╝na dostrzec ju┼╝ po 2-3 miesi─ůcach. W ci─Ö┼╝kich przypadkach terapia mo┼╝e trwa─ç nawet kilka lat.

Przeciwwskazania

─ćwicze┼ä wed┼éug metody Vojta nie nale┼╝y przeprowadza─ç podczas:



  • ostrych stan├│w zapalnych,
  • wysokiej gor─ůczki powy┼╝ej 38,5┬░C
  • po szczepieniach ÔÇô zw┼éaszcza przy ostrych objawach poszczepiennych
  • choroby nowotworowej

Bobath jako alternatywa dla metody Vojta

┼Ürodowisko rehabilitant├│w oraz fizjoterapeut├│w jest mocno podzielone pomi─Ödzy tymi dwoma metodami. Zar├│wno jedni, jak i drudzy wychwalaj─ů preferowan─ů metod─Ö, jednocze┼Ťnie neguj─ůc skuteczno┼Ť─ç tej drugiej.

Metoda Bobatha bazuje na niwelowaniu wzmo┼╝onego napi─Öcia mi─Ö┼Ťni. ─ćwiczenia w tej terapii s─ů przyjemniejsze dla dziecka. O ile w metodzie Vojdy dzieci cz─Östo p┼éacz─ů (z powodu dyskomfortu), o tyle specjali┼Ťci od metody Bobatha zak┼éadaj─ů, ┼╝e terapia powinna by─ç dla dziecka lekka i przyjemna. P┼éacz wed┼éug tej teorii zmniejsza skuteczno┼Ť─ç rehabilitacji. Wi─Öcej o metodzie Bobatha napiszemy wkr├│tce.

Zdjęcie główne: vojta.com