W ostatnich latach podstawa programowa w szkołach średnich, szczególnie w zakresie języka polskiego. W ubiegłym roku dokonano kilku znaczących z perspektywy uczniów zmian. Przede wszystkim zmodyfikowano listę lektur obowiązkowych, część usunięto, a inne przeniesiono do zakresu rozszerzonego. Czy Kordian będzie na maturze 2026? Czy Konrad Wallenrod jest na maturze 2026?
Czy Kordian będzie na maturze 2026?
Na postawie rozporządzenia, które weszło w życie jeszcze w ubiegłym roku szkolnym, spis lektur obowiązkowych wchodzących w zakres matury podstawowej został zdecydowanie ograniczony. Cały materiał uszczuplono o niemal 20%, z wcześniej obowiązującej listy zniknęło bowiem ponad 20 pozycji.
Zgodnie z nowymi ustaleniami „Kordian” Juliusza Słowackiego, utwór epoki romantyzmu, omawiany zazwyczaj drugiej klasie szkoły średniej, został przesunięty z poziomu podstawowego na rozszerzony. Zdający nie muszą zatem powtarzać tej lektury, jeśli przystępują tylko do egzaminu podstawowego, obowiązkowego.
Zmiany zostały wprowadzone w odpowiedzi na sygnały od uczniów, a przede wszystkim nauczycieli, którzy wskazywali, że wcześniejsza podstawa programowa była zbyt rozbudowana. Poloniści nie mieli możliwości dokładnego omówienia wszystkich utworów, przez co najważniejsze i najbardziej wymagające teksty nie otrzymywały tyle uwagi, ile powinny.
Lektury usunięte z zakresu podstawowego:
| 1. | Legenda o św. Aleksym (fragmenty) |
| 2. | Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu (fragmenty) |
| 3. | Gall Anonim, Kronika polska (fragmenty) |
| 4. | Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich |
| 5. | Piotr Skarga, Kazania sejmowe (fragmenty) |
| 6. | Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki (fragmenty) |
| 7. | William Szekspir, Romeo i Julia |
| 8. | Adam Mickiewicz, Konrad Wallenrod |
| 9. | Juliusz Słowacki, Kordian |
| 10. | Zygmunt Krasiński, Nie-Boska Komedia |
| 11. | Bolesław Prus, Z legend dawnego Egiptu |
| 12. | Eliza Orzeszkowa, Gloria victis |
| 13. | Stefan Żeromski, Rozdzióbią nas kruki, wrony… |
| 14. | Tadeusz Borowski, Ludzie, którzy szli |
| 15. | Józef Mackiewicz, Droga donikąd (fragmenty) |
| 16. | Marek Nowakowski, Raport o stanie wojennym (wybrane opowiadanie) |
| 17. | Jacek Dukaj, Katedra (z tomu W kraju niewiernych) |
| 18. | Antoni Libera, Madame |
Zakres rozszerzony – lektury
- Homer, Odyseja (fragmenty)
- Dante Alighieri, Boska Komedia (fragmenty)
- Jan Kochanowski, Treny (jako cykl poetycki)
- William Szekspir, Hamlet
- Juliusz Słowacki, Kordian
- realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska (Honoré de Balzac, Ojciec Goriot, lub Charles Dickens, Klub Pickwicka, lub Mikołaj Gogol, Martwe dusze, lub Gustaw Flaubert, Pani Bovary)
- Franz Kafka, Proces (fragmenty)
- Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata
- Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy
- Bruno Schulz, wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe
- Tadeusz Konwicki, Mała Apokalipsa
- Janusz Głowacki, Antygona w Nowym Jorku
- Sławomir Mrożek, wybrane opowiadanie
- wybrany esej Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zbigniewa Herberta
Zobacz też: Najważniejsze lektury do matury 2026. Te 9 utworów musisz znać, jeśli marzysz o pozytywnym wyniku
Lista lektur obowiązkowych do matury 2026
Z obowiązkowej listy lektur usunięto m.in. Odprawę posłów greckich Kochanowskiego, Konrada Wallenroda Mickiewicza czy Nie-Boską Komedię Krasińskiego, a także Gloria victis Orzeszkowej.
Nowy kanon lektur 2026 – utwory literackie omawiane w całości:
- Jan Parandowski, Mitologia, część I: Grecja
- Sofokles, Antygona
- William Szekspir, Makbet
- Molier, Skąpiec
- Adam Mickiewicz, Dziady cz. III,
- Bolesław Prus, Lalka
- Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara
- Stanisław Wyspiański, Wesele
- Stefan Żeromski, Przedwiośnie
- Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem
- Albert Camus, Dżuma
- George Orwell, Rok 1984
- Sławomir Mrożek, Tango
Krótkie utwory literackie omawiane w całości i utwory literackie poznawane we fragmentach:
- Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana,
- Homer, Iliada (fragmenty),
- Lament świętokrzyski (fragmenty),
- Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty),
- Pieśń o Rolandzie (fragmenty),
- Ignacy Krasicki, wybrana satyra,
- Adam Mickiewicz, wybrane ballady, w tym Romantyczność,
- Henryk Sienkiewicz, Potop (fragmenty),
- Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (fragmenty),
- Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty),
- Tadeusz Borowski, Proszę państwa do gazu,
- Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat (fragmenty),
- Marek Nowakowski, Górą „Edek” (z tomu Prawo prerii),
- Andrzej Stasiuk, Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie),
- Olga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach),
- Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragmenty).
Utwory poetyckie:
- Horacy, wybrane utwory,
- Bogurodzica,
- Jan Kochanowski, wybrane pieśni, w tym: Pieśń IX, ks. I, Pieśń V ks. II; tren IX, X, XI.
- wybrane wiersze poetów epoki baroku,
- Ignacy Krasicki, Hymn do miłości ojczyzny,
- Adam Mickiewicz, Oda do młodości,
- Adam Mickiewicz, wybrane sonety z cyklu Sonety krymskie,
- Adam Mickiewicz, inne wiersze,
- Krzysztof Kamil Baczyński, wybrane wiersze,
- Miron Białoszewski, wybrane wiersze,
- Józef Czechowicz, wybrane wiersze,
- Zbigniew Herbert, wybrane wiersze,
- Bolesław Leśmian, wybrane wiersze,
- Czesław Miłosz, wybrane wiersze,
- Cyprian Kamil Norwid, wybrane wiersze,
- Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, wybrane wiersze,
- Halina Poświatowska, wybrane wiersze,
- Kazimierz Przerwa-Tetmajer, wybrane wiersze,
- Tadeusz Różewicz, wybrane wiersze,
- Juliusz Słowacki, Testament mój,
- Juliusz Słowacki, inne wiersze,
- Leopold Staff, wybrane wiersze,
- Wisława Szymborska, wybrane wiersze,
- Julian Tuwim, wybrane wiersze.
Ponadto z zakresu szkoły podstawowej:
- Ignacy Krasicki, bajki,
- Adam Mickiewicz, Dziady cz. II, Pan Tadeusz (księgi: I, II, IV, X, XI, XII),
- Aleksander Fredro, Zemsta,
- Juliusz Słowacki, Balladyna.
Sprawdź też:
