Czy wychodzić z dzieckiem w upał? Te objawy u malucha to sygnał alarmowy, gdy temperatura przekracza normę

Ekstremalnie wysokie temperatury, żar lejący się z nieba, duchota to warunki, z którymi trudno radzą sobie wszyscy, ale szczególnie niebezpieczeństwo mogą stanowić dla zdrowia oraz osób starszych czy chorych. Istnieje bowiem duże ryzyko wystąpienia odwodnienia czy udaru cieplnego. Codzienne spacery i pobyt z dzieckiem na dworze jest jednak bardzo ważny, a czasami po prostu konieczny. Czy wychodzić z dzieckiem w upał? Jak przygotować dziecko na upał? Czym grożą wysokie temperatury najmłodszym?

Czy wychodzić z dzieckiem w upał?

O upale możemy mówić w sytuacji, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi wynosi powyżej 30 stopni Celsjusza. Tak wysokim temperaturom towarzyszy zazwyczaj silne promieniowanie słoneczne oraz parność powietrza. Połączenie tych warunków stanowi zazwyczaj mieszankę trudną do wytrzymania, a przede wszystkim bardzo obciążającą dla organizmu, szczególnie w godzinach 13:00-17:00, gdy latem temperatura osiąga maksymalne wartości w ciągu dnia.

Zasada dotycząca upałów jest bardzo prosta. Specjaliści oraz lekarze apelują, żeby w miarę możliwości unikać wychodzenia, a zwłaszcza przebywania na otwartym słońcu. Dotyczy to wszystkich, niezależnie od wieku, ale w szczególności najmłodszych dzieci, niemowlaków czy przedszkolaków (oraz osób starszych i chorych). Ewentualne wyjścia lub spacery lepiej odłożyć na wieczór lub wczesny ranek, zwłaszcza w przypadku maluchów, które nie ukończyły jeszcze roku. Odradza się wychodzenie z maluchami między 11:00 a 16:00 lub nawet 17:00, kiedy panują z reguły największe upały i promieniowanie UV jest najsilniejsze.

Dzieci do około 6. miesiąca życia gorzej regulują temperaturę ciała i szybciej się przegrzewają. Dla nich podczas upałów najlepiej planować spacery tylko rano lub wieczorem.

Jeśli jednak wyjście z dzieckiem jest konieczne i trzeba zabrać go na zewnątrz, najlepiej aby przebywało głównie w cieniu. Planując drogę czy spacer, warto wybierać w miarę możliwości zacienione ścieżki, najlepiej w parku. Jeśli dziecko jest bardzo małe i podróżuje jeszcze w wózku, można wyposażyć pojazd w parasolkę lub daszek (najlepiej jeśli byłyby pokryte materiałem z filtrami UV).

Choć w pierwszej kolejności rodzice powinni unikać wychodzenia w upał z dziećmi, zwłaszcza bardzo małymi, niemowlakami czy kilkulatkami, to nie jest to niemożliwe, ale trzeba zachować ostrożność i bezwględnie pamiętać o kilku zasadach.

Odpowiednie nawodnienie – najlepiej aby dziecko piło wodę mineralną w zalecanych ilościach dla wieku i wagi – przy okazji warto pamiętać, że w czasie upałów zapotrzebowanie na płyny wzrasta nawet o 50% lub więcej.
Stosowanie kremów z filtrem ochronnym przeciw UV – najlepiej sięgać po kosmetyki z wysoką ochroną, czyli 50 SPF, ponieważ skóra dziecka jest bardzo wrażliwa na oparzenia słoneczne. Krem ochronny powinien być aplikowany co najmniej co 2 godziny i po każdej kąpieli.
Lekki ubrania – najlepsze są cienkie, przewiewne ubrania z naturalnych materiałów, np. len czy bawełna.
Nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne z filtrem – głowę oraz oczy szczególnie trzeba chronić podczas ekstremalnie słonecznych dni.
Zabudowane stroje kąpielowe z materiałem z filtrem UV – podczas zabaw na plaży czy w basenie przydomowym jest to jedno z najlepszych rozwiązań, aby zabezpieczyć skórę dziecka przed szkodliwym promieniowaniem i oparzeniami.
NIE PRZYKRYWAMY WÓZKA pieluchą tetrową ani kocem pod żadnym pozorem, ponieważ ogranicza to przepływ powietrza i może bardzo szybko podnieść temperaturę wewnątrz wózka, doprowadzając do niebezpieczeństwa.

Przede wszystkim jednak zaleca się rodzicom ostrożność i uwagę. Podczas upałów należy szczególnie obserwować dzieci i reagować w przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów.

Zobacz też: Czy wiatrak może chodzić całą noc? Uważaj, przyjemny chłód podczas snu może mieć opłakane skutki

Upały a dzieci. Przy jakiej temperaturze nie wychodzić z dzieckiem latem?

Nie ma jednej konkretnej temperatury, powyżej której absolutnie nie wolno wychodzić z dzieckiem. Trzeba brać pod uwagę kilka czynników:

wiek dziecka,
wilgotność powietrza,
nasłonecznienie,
długość pobytu na zewnątrz,
możliwość schronienia się w cieniu i nawodnienia.

Jeśli temperatura przewyższa 30 stopni Celsjusza, a przy tym występuje silne nasłonecznienie, lepiej zrezygnować z dłuższych spacerów czy wyjść z dziećmi, zwłaszcza bardzo małymi i zwłaszcza w godzinach 11:00-17:00. Jeśli trzeba wyjść, niech będzie to krótko, w cieniu i z możliwością szybkiego powrotu do chłodniejszego miejsca. W przypadku temperatur sięgających 40 stopni, lepiej w ogóle pozostać w domu i wychodzić dopiero późnym popołudniem lub wieczorem.

Dzieci trzeba przede wszystkim uważnie obserwować i nie zwlekać z reakcją. U niemowląt i małych dzieci niepokojące będą następujące objawy:

senność, osłabienie, mniejsza aktywność,
zawroty głowy, ból głowy u starszych dzieci,
zbyt niska częstotliwość oddawania moczu,
ciemny, intensywnie pachnący mocz,
suchość w ustach i na języku, brak śliny,
płacz bez łez,
zapadnięte oczy, u niemowlęcia także zapadnięte ciemiączko,

Powyższy objawy mogą już wskazywać na niebezpieczne dla zdrowia odwodnienie, które z kolei może prowadzić do udaru cieplnego, na który wskazują takie symptomy jak:

bardzo wysoka temperatura ciała: zwykle ≥ 40°C,
zaburzenia świadomości: dziecko jest apatyczne, „nieobecne”, trudno się z nim porozumieć, majaczy lub traci przytomność,
gorąca skóra: często zaczerwieniona i (!!!) sucha, może być też wilgotna,
szybki oddech i szybkie tętno,
silny ból głowy, nudności lub wymioty,
drgawki, omdlenie.

Należy pamiętać, że udar cieplny to stan zagrożenia życia. Dlatego jeśli w trakcie upału pojawi się u dziecka (lub kogokolwiek innego) którykolwiek z tych objawów, trzeba bezzwłocznie wezwać pomoc.

Jak odróżnić przegrzanie od udaru cieplnego?

Cecha	Przegrzanie / wyczerpanie cieplne	Udar cieplny
Temperatura	zwykle < 40°C	często ≥ 40°C
Kontakt z dzieckiem	jest osłabione, ale odpowiada	apatyczne, senne, trudno się z nim dogadać
Skóra	spocona, gorąca	bardzo gorąca, zaczerwieniona
Poprawa po schłodzeniu	zwykle tak	brak szybkiej poprawy

Co zrobić, gdy podejrzewamy udar cieplny lub przegrzanie?

Przenieś dziecko do chłodnego, zacienionego miejsca, zdejmij nadmiar ubrań i rozpocznij schładzanie chłodną, ale nie lodowatą) wodą oraz okładami. Jeśli dziecko jest przytomne, podawaj małe ilości płynów. W przypadku wysokiej temperatury ciała (ok. 40°C lub więcej), zaburzeń świadomości, drgawek lub utraty przytomności natychmiast wezwij pomoc medyczną (112) i kontynuuj schładzanie do czasu jej przyjazdu. Nie podawaj leków przeciwgorączkowych ani napojów dziecku z zaburzeniami świadomości. Nie stosuj lodowatej kąpieli ani nie przykładaj lodu bezpośrednio do skóry.

Sprawdź też: Upały a niemowlę: Jak pomóc niemowlakowi w upały?