Czy nauczyciel może kazać włączyć kamerkę? Prywatność uczniów a nauka zdalna

Lekcje online to jedna z możliwości realizowania przez nauczyciela obowiązku kształcenia na odległość. Wiele kontrowersji – zarówno wśród uczniów, jak i rodziców – wzbudza kwestia włączonej kamerki. Czy nauczyciel może nakazać włączyć kamerę w trakcie lekcji? Co w przypadku dzieci, które tego nie chcą zrobić? Czy każdy uczeń ma obowiązek posiadania kamerki?

Czy nauczyciel może kazać włączyć kamerkę? Prywatność uczniów a nauka zdalna
elements.envato.com

Nauka zdalna: rewolucja, na którą edukacja polska nie była gotowa

Obowiązek kształcenia na odległość, który został nałożony na szkoły w połowie kwietnia, zdecydowanie ujawnił niedostatki polskiej edukacji. Nadmierne przeładowanie programu nauczania, nieadekwatne do współczesnych możliwości pomoce edukacyjne czy w końcu brak dedykowanych narzędzi do nauki to niejedyne problemy. Coraz częściej podnoszą się głosy, że nauka zdalna szczególnie pogłębia nierówności pośród uczniów: począwszy od tych wynikających z sytuacji materialnej rodziny, jak i indywidualnych możliwości kognitywnych.

W idealnym świecie, świetnie przygotowana edukacja zdalna po pierwsze wyrównywałaby różnice technologiczne: każdy uczeń powinien mieć dostęp do szybkiego internetu i sprzętu, który spełnia wymogi wygodnego korzystania z nauki online. Po drugie, każdy nauczyciel powinien mieć możliwość kontaktu z klasą na jednym monitorze,  na drugim prezentowania pomocy naukowych,  a jeszcze trzecim: zarządzania pomocami i technicznym aspektem lekcji (wyciszanie mikrofonów, przyznawanie głosu uczniom odpowiadającym etc.). Do nauki zdalnej powinna być przygotowana odpowiednia platforma, umożliwiająca dobrą jakość połączenia z kilkudziesięcioma osobami jednocześnie. Z pewnością przydatna byłaby funkcja komunikatora znana z innych popularnych platform do komunikacji, pozwalająca na dowolną zmianę tła za osobą prowadzącą rozmowę. Wbrew pozorom, to bardzo istotny czynnik pełnego uczestnictwa w lekcjach online. Jak ważny, okazuje się teraz coraz częściej.

Nakaz włączania kamerki: czy nauczyciel ma prawo tego wymagać?

W internecie na forach rodzicielskich, ale także uczniowskich, pojawia się często pytanie: czy nauczyciel może wymagać kamerki w trakcie lekcji online? Odpowiedź na to pytanie jest prosta i jednoznaczna – nauczyciel nie ma prawa niczego nakazywać w tym względzie uczniom. Jako osoba prowadząca zajęcia ma prawo opisać zasady, jakimi będą rządzić się takie e-lekcje, jak np. nie zabieranie głosu jednocześnie, ale włączanie kamerki jest bezwzględnie dobrowolne. Minister edukacji wprowadzając obowiązek zdalnego kształcenia nie zdefiniował, za pomocą jakich narzędzi to kształcenie ma się odbywać. Internet wydaje się oczywiście naturalną i najmniej problematyczną możliwością, ale rozporządzenie pozostawia furtkę na wypadek braku dostępu do łącza internetowego. W rozporządzeniu nie ma również informacji na temat tego, jakim sprzętem powinien dysponować uczeń i nauczyciel, czy z użyciem jakiej formy komunikacji zajęcia takie mają się odbywać, zatem nie ma też podstawy do wymagania, by posiadali oni kamerki. To, czy uczniowie mają mieć włączone kamerki jest kwestią dobrowolną – nauczyciel może zasugerować, że takie rozwiązanie ułatwia komunikację. Jeśli jednak uczeń się na to nie decyduje, nauczyciel powinien to uszanować.

Co ważne, kwestia ta działa w obie strony – nauczyciele również nie mają obowiązku udostępniać swojego wizerunku. Jeśli z różnych przyczyn nie jest to dla nich komfortowe, mogą zamiast lekcji online wybrać inne formy komunikacji z uczniami: czatu, podcastu, krótkiego filmiku prezentującego pomoce naukowe ze swoim głosowym komentarzem.

Sprawdź: Kiedy powrót do szkoły? Czy nowy rok szkolny także będzie zdalny?

Nie chcę włączać kamerki!

Przyczyn niechęci do udostępniania wizji w trakcie lekcji online jest bardzo wiele. Niechęć do współpracy w tej kwestii ze strony ucznia powinna być traktowana przez nauczyciela z dużą wyrozumiałością. Po pierwsze, nie dla każdego komfortowe jest korzystanie z komputera z użyciem kamery – wbrew pozorom najmłodsze pokolenie wcale nie czuje się pewniej przy takiej formie komunikacji, chociaż mogłoby się tak wydawać ze względu na częstotliwość korzystania ze smartfonów. Zdecydowana większość młodzieży komunikuje się za pomocą komunikatorów tekstowych lub zdjęć – długie połączenia video w dużych grupach nie są wcale tak częste. Po drugie, udostępnianie obrazu z kamerki często wiąże się z ujawnieniem rzeczy, które uczeń chciałby zachować dla siebie. Wystrój pokoju czy domu, współdzielenie miejsca nauki z rodzeństwem, widoczni w tle rodzice – to wszystko może wpływać na decyzję wyłączenia kamerki. Po trzecie, należy pamiętać, że w czasach lekcji zdalnych nasila się zjawisko cyberprzemocy wśród rówieśników. Wykonywanie printscreenów w trakcie e-lekcji czy nagrywanie ich jest bardzo proste – zanotowano już przypadki tworzenia memów i gifów z wykorzystaniem wizerunków nauczycieli czy uczniów. Co ważne, jest to działanie niezgodne z prawem – wizerunek jest dobrem osobistym w rozumieniu cywilnoprawnym. Rozporządzanie nim bez zgody właściciela podlega karze zgodnie z Prawem Autorskim, a w przypadku znieważania, również z powództwa cywilnego.

Warto, aby nauczyciele i rodzice byli świadomi zagrożeń wynikających z komunikacji internetowej i umieli wesprzeć dziecko, jeśli stanie się ono ofiarą ataków ze strony rówieśników. Więcej informacji na temat metod pomocy i wsparcia dla dzieci oraz młodzieży można znaleźć na stronie telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży 116111.pl.

Sprawdź: Jak nosić maseczkę, żeby okulary nie parowały?

Co zrobić, jeśli nauczyciel wymaga włączenia kamerki od uczniów?

Jeśli nauczyciel wymaga, aby wszyscy uczniowie włączali kamerki w trakcie e-lekcji, a Twoje dziecko z tego powodu nie chce uczestniczyć w zajęciach:

  • postaraj się wybadać, co jest przyczyną niechęci dziecka do takiej formy e-lekcji. Być może nie czuje się ono komfortowo w miejscu, w którym ustawiony jest komputer i wystarczy jedynie go przenieść w inne miejsce lub postarać się zmienić rozkład dnia rodziny (aby np. młodsze rodzeństwo nie bawiło się w tym czasie w tle)
  • porozmawiaj o tym z nauczycielem, jeśli popierasz decyzję dziecka. Pamiętaj, że namawianie do udostępniania obrazu z kamerki nawet, jeśli Twoim zdaniem obiektywnie nie istnieją ku temu przeciwwskazania, prawdopodobnie nie zmieni zdania Twojego dziecka, a tylko pogłębi jego niechęć do uczestnictwa w zajęciach online.

Jak rozmawiać z nauczycielem o wyłączonej kamerce?

  • argumentem przemawiającym za brakiem konieczności włączania kamerki jest przede wszystkim brak podstaw prawnych (rozporządzenie o kształceniu na odległość nie definiuje formy komunikacji między nauczycielem a uczniami).
  • postaraj się ustalić, dlaczego nauczycielowi zależy na włączonej kamerce. W jaki sposób usprawnia to przebieg lekcji? Co innego można zrobić, aby osiągnąć ten sam cel?
  • bez wątpienia warto wybrać stonowaną formę wypowiedzi i kontaktować się z nauczycielem bezpośrednio. Jeśli wiesz, że Twoje stanowisko podziela więcej rodziców, porozumiejcie się, które z Was przedstawi Wasze zdanie prowadzącemu zajęcia. Pozostawianie problemu bez rozwiązania może doprowadzić do eskalacji konfliktu z nauczycielem, a także wpłynąć na efektywność lekcji online.

Dodaj komentarz

Komunia
Maseczki komunijne trafiły do sklepów z dewocjonaliami. Pierwsze terminy komunii już maju!
Nie wszystkie parafie ogłosiły już, kiedy odbędą się w nich Pierwsze Komunie Święte. Niektóre po złagodzeniu obostrzeń zdecydowały się na zorganizowanie I Komunii Świętej indywidualnie lub w małych grupach z
Czytaj dalej
Życzenia
Życzenia urodzinowe dla chłopca oraz wesołe i wzruszające wierszyki
Zastanawiasz się nad tym, jakie złożyć życzenia urodzinowe dla chłopca? Nieważne, czy solenizantem jest twój syn, brat czy może chrześniak. W naszym artykule znajdziesz oryginalne życzenia urodzinowe dla przedszkolaka oraz
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Gotowe dedykacje do książki dla dziecka
26 czerwca kończy się rok szkolny 2019/2020. To ostatni dzwonek, aby przygotować dla uczniów upominki z okazji zakończenia roku szkolnego. W tym wpisie publikujemy różnorodne gotowe dedykacje dla dzieci i
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Czy dziecko to obywatel? O Karcie Rodziny parę słów
Wątek LGBT w ostatnich dniach rozgrzewa media - tradycyjne i społecznościowe. Słowa Prezydenta Andrzeja Dudy nazywające LGBT ideologią oraz posła PiS Przemysława Czarnka separujące osoby nieheteronormatywne od grupy "normalnych osób"
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Krótkie przemówienie nauczyciela na zakończenie przedszkola – przykłady
Rok szkolny 2019/2020 kończy się już w tym tygodniu. Dla części najmłodszych dzieci nadchodzi czas pożegnania z przedszkolem, ulubionymi paniami oraz koleżankami i kolegami, z którymi w ostatnim roku mogli
Czytaj dalej
Wiersze
Wierszyki na zakończenie przedszkola, nie tylko na pożegnanie
Wielkimi krokami zbliża się koniec roku szkolnego, a wraz z nim zakończenie przedszkola. Już wkrótce część dzieci pożegna swoje panie, ulubione zabawki i kolegów z grupy, aby we wrześniu wejść
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia Newsy
Zmiany w nauce zdalnej od września! MEN chce walczyć z “fikcyjnymi zajęciami”
Ministerstwo Edukacji Narodowej rozważa możliwość kontynuacji nauczania zdalnego po wakacjach. Chce jednak walczyć z fikcyjnymi lekcjami, nakładając na nauczycieli obowiązek prowadzenia zajęć według stacjonarnego planu zajęć. W tym celu ma
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia Newsy
Edukacja w czasach pandemii. Aż 8 proc. szkół nie ma możliwości oceniania postępów uczniów
Od trzech miesięcy polskie szkoły nie prowadzą zajęć w tradycyjny sposób. Jak radzą sobie w nowej rzeczywistości i czy udało im się zaadaptować do realiów nauczania zdalnego? Ocenili to dyrektorzy
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia Newsy
Egzaminy 8-klasisty 2020. Oto najważniejsze wytyczne MEN [LISTA]
W dniach 16-18 czerwca 202 roku odbędzie się egzamin ósmoklasisty. Uczniowie ostatniej klasy szkoły podstawowej napiszą trzy testy - z języka polskiego, matematyki oraz wybranego języka obcego. Z uwagi na
Czytaj dalej
Język polski
Kto to jest dyslektyk? Kompendium wiedzy o dziecku z dysleksją
Kto to jest dyslektyk? Rodzice mogą sobie zadawać takie pytanie, gdy u ich dzieci pojawiają się problemy z czytaniem i pisaniem. Wiele osób bagatelizuje ten problem, jednak nie ulega wątpliwości,
Czytaj dalej