Sylaby: Jak dzielić wyrazy na sylaby?

Dzielenie wyrazów na sylaby to jedna z podstawowych umiejętności, którą muszą opanować dzieci przed rozpoczęciem edukacji w szkole podstawowej. Nauka dzielenia rozpoczynana jest już w młodszych grupach przedszkolnych po to, aby w tzw. „zerówce” była już opanowana do perfekcji. Zwiększa to szanse dziecka na sprawną naukę pisania i czytania w szkole podstawowej.

Sylaby: Jak dzielić wyrazy na sylaby?

Dlaczego podział na sylaby jest tak ważny?

Wydawać by się mogło, że sylabizowanie słów to umiejętność prosta i mało istotna w życiu codziennym. Jednak podział na sylaby wbrew pozorom odgrywa w rozwoju młodego człowieka niezwykle ważną rolę. Pomaga on bowiem:

  • ocenić słuch dziecka,
  • ocenić ryzyko wystąpienia dysleksji,
  • sprawdzić gotowość dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej (zwłaszcza w przypadku dzieci wysyłanych do szkoły w wieku 6 lat).

Dla samego dziecka z kolei dzielenie wyrazów przydaje się w trakcie:

  • poprawnej nauki czytania,
  • poprawnej nauki pisania,
  • wymowy nowych, długich, skomplikowanych słów i nazw własnych,
  • literowania wyrazów,
  • stopniowania przymiotników,
  • wymawiania samogłosek,
  • rozdzielania wyrazów przy pisaniu i przenoszeniu części do kolejnego wiersza.

Rodzaje sylab

Czym właściwie jest sylaba? Definicja naukowa mówi tak: sylaba to zgłoska, stanowiąca składową budowy wyrazu, zarówno w formie fonetycznej jak i pisanej. Zawsze składa się z minimum jednej samogłoski w połączeniu z jedną lub kilkoma spółgłoskami.

W języku polskim sylaby mają wpływ na wiele czynników, w tym prozodię języka, jego rytm a także miernik poetycki. Wyróżnia się następujące rodzaje sylab:

  • Sylaby otwarte – czyli takie, które zakończone są samogłoską, np. w wyrazie MA-MA, TA-TA, GA-ZE-TA,
  • Sylaby zamknięte – czyli takie, które zawsze zakończone są spółgłoską, np. BAŁ-WAN, HAN-GAR, ROZ-MIAR.

Możemy także dokonać innego podziału, na sylaby lekkie oraz mocne:

  • Sylaba lekka, inaczej określana jako słaba nie może być samogłoską długą, ani dyftongiem. Najczęściej posiada samogłoskę bez wygłosu lub ma tylko jedną spółgłoskę w wygłosie.
  • Sylaby mocne, inaczej nazywane ciężkimi to wszystkie pozostałe sylaby w danym wyrazie.

W języku polskim zdecydowanie więcej mamy sylab otwartych, zakończonych samogłoskami. Zdarzają się również wyrazy jednosylabowe, jak np. dom, on, to.

Jak dzielić na sylaby?

Jeżeli chodzi o sylaby w wyrazach, ich ilość zawsze równa jest ilości samogłosek. Ogólne zasady dzielenia na sylaby mówią o tym, aby nie oddzielać spółgłoski od następującej po niej samogłoski, choć oczywiście zdarzają się pewne wyjątki. Poniżej kilka istotnych do zapamiętania reguł.

Zasady dzielenia na sylaby:

  • Zawsze rozdziela się dwie jednakowe spółgłoski, np. wan-na, sa-wan-na, ma-rzan-na,
  • Nie rozdziela się wyrazów jednosylabowych, zgodnie z zasadą że centrum sylaby jest samogłoska, np. ssak, a nie s-sak, wrzos, a nie w-rzos,
  • Nie rozdziela się liter oznaczających jedną głoskę, czyli tak zwanych dwuznaków głoskowych, np. u-cie-szyć, zamiast u-cies-zyć, cza-szka, a nie czas-zka,
  • Zawsze rozdziela się pojedyncze spółgłoski stojące między samogłoskami, np. ra-tu-nek, po-ra-nek, ry-su-nek, po-ra-chu-nek,
  • Kilka spółgłosek można dowolnie dzielić, np. mat-ka, ma-tka, kos-tka, ko-stka
  • Rozdziela się przedrostki od rdzeni wyrazów, np. pod-kła-dać, roz-pa-dać, przed-po-kój, nie-mą-dry, roz-ko-szny, roz-mo-wa.
  • Nie wolno rozbijać połączenia samogłosek, które wymawia się jednosylabowo, takich jak np. au czy eu. Czyli np. Eu-ro-pa, pau-za, ale już nie na-u-ka,
  • połączeń spółgłoski z literą „i” stanowiącą jej zmiękczenie oraz samogłoski np. cier-pie-nie.

Warto pamiętać o tym, że powyższe zasady zasady dzielenia wyrazów dotyczą wyłącznie języka polskiego. Każdy język, pochodzący nawet z jednej grupy, rządzi się bowiem swoimi prawami, dlatego też np. chcąc sylabizować wyrazy angielskie, należy się odnieść do słownika i zasad dotyczących języka angielskiego.

Podział wyrazów na sylaby – jak ćwiczyć?

Gdy chodzi o dzielenie wyrazów na sylaby, ćwiczenia są najlepszym sposobem na przyswojenie zasad obowiązujących w języku polskim. Jak sylabizować prawidłowo i skutecznie? Oto kilka najchętniej stosowanych przez pedagogów i rodziców metod ćwiczeń:

  1. Metoda na słuch: wystarczy powiedzieć dane słowo, a gdy usłyszy się samogłoskę, policzyć sylabę.
  2. Metoda podbródka: płaską dłoń umieszczamy pod brodą i wymawiamy dane słowo. W momencie kiedy podbródek opadnie w dół i dotknie ręki, liczymy sylabę.
  3. Metoda spowolnienia: należy wymówić słowo bardzo wolno, a po usłyszeniu wydłużonego dźwięku samogłoski policzyć sylabę.
  4. Metoda klaskania: jedna z najbardziej lubianych przez dzieci, należy klasnąć za każdym razem gdy usłyszy się samogłoskę. Suma klaśnięć oznacza ilość sylab w danym wyrazie. Innym wariantem tej metody jest wykonywanie w trakcie sylabizowania innego ruchu, np. tupania nogą czy podskakiwania.
  5. Metoda robota: słowo należy wymówić tak, jakby mówił je robot, zachowując odpowiednie przerwy. Ich ilość równa jest podziałowi wyrazu lub zdania na sylaby.
  6. Metoda od głoski do sylaby: opiekun literuje słowo, a dziecko musi pojedyncze głoski połączyć w sylaby.
  7. Metoda monosylabowa: dziecko ma za zadanie wymyślić jak najwięcej wyrazów, zaczynających się na tą samą sylabę na początku lub końcu wyrazu, w zależności od stopnia zaawansowania umiejętności dziecka.
  8. Metoda połączonych sylab: opiekun wymyśla dowolny wyraz i każde dziecko podzielić go na sylaby. Ostatnia sylaba stanowi bazę do wymyślenia kolejnego słowa itd.

Sylaby – przykłady

Oto jak można wykorzystać sylabizowanie wyrazów w domu, szkole lub przedszkolu do nauki czytania. Pierwszym etapem jest nauka czytania całościowo tzw. sylab otwartych z:

  • tą samą spółgłoską (np.la lo lu li, ma me mo mi mu my, do da du de, bo ba bu by),
  • tą samą samogłoską (la da pa ma ka wa, do po ko no, me pe be we, mi li pi ki ni).

Następnym krokiem jest czytanie wyrazów sylabami, a następnie całościowo. Oczywiście wybieramy słowa zawierające proste sylaby otwarte, np.: baba, jaja, mapa, pole, fala, rano, tama, woda, ryba, zupa, hala, Aga, Ala.

Potem dziecko może stopniowo próbować czytać pełne zdania, najpierw sylabami a następnie całościowo. Ćwicząc z młodym człowiekiem w ten sposób, z pewnością w krótkim czasie zobaczymy zwiększenie płynności i osiągnięcie oczekiwanych rezultatów w kwestii nauki czytania.

Sylaby w pytaniach i odpowiedziach

1. Co to są sylaby akcentowane?

Sylaba akcentowana to sylaba, na którą kładzie się największy nacisk w trakcie wymowy danego wyrazu. Najczęściej jest to sylaba druga od końca, np. przed-SZKO-le. W niektórych przypadkach akcent kładzie się jednak na trzecią lub nawet czwartą sylabę od końca.

2. Co to są sylaby otwarte?

Sylaby otwarte to takie sylaby, które kończą się samogłoską np. ma-ma. W języku polskim zdecydowana większość sylab ma charakter otwarty.

3. Co jest ośrodkiem sylaby?

Ośrodkiem sylaby są samogłoski, których ilość w wyrazie warunkuje, na ile sylab może zostać podzielony. Samogłoska może występować w otoczeniu jednej lub większej ilości spółgłosek.

4. Jak liczyć sylaby w wierszu?

Sylaby w wierszu liczy się patrząc nie na formalny początek i koniec zdania, a na koniec wersu, czyli linijki tekstu. Wszystkie sylaby wchodzące w skład wyrazów w danym wersie powinny być zliczone wspólnie, bez względu na to czy znajduje się między nimi kropka.

5. Jak akcentować sylaby?

W przypadku większości wyrazów w języku polskim, akcent pada na drugą sylabę od końca. Zdarzają się od tego jednak odstępstwa, opisane poniżej:

  • akcent na ostatniej sylabie mają rzeczowniki jednosylabowe w połączeniu z cząstkami arcy-, wice-, eks- a także zapożyczenia, np. tournée [turne],
  • na czwartej sylabie od końca akcentujemy formy 1. i 2. osoby liczby mnogiej trybu przypuszczającego (np. napisalibyśmy),
  • na trzeciej sylabie od końca akcentujemy czasowniki w liczbie pojedynczej i trzeciej osobie liczby mnogiej trybu przypuszczającego (np. zjedliby), a także czasowniki w pierwszej i drugiej osobie liczby mnogiej czasu przeszłego (np. byliśmy)
  • rzeczowniki zakończone na -ika lub –yka (np. matematyka, fizyka, kosmonautyka),
  • dwusylabowe liczebniki połączone z cząstkami -kroć, -sta, -set (czterysta),
  • spójniki połączone z ruchomymi morfemami czasownika (np. żebyśmy).

6. Jak ćwiczyć sylaby?

Dzielenie sylab można ćwiczyć zarówno w formie pisemnej jak i ustnej, w zależności od etapu rozwoju dziecka. Warto próbować różnych metod po to, aby znaleźć tą najbardziej odpowiadającą dziecku. Dobrym pomysłem jest przygotowanie specjalnych puzzli z sylabami, stanowiących ciekawą formę wizualizacji. W artykule opisane zostały przykładowe ćwiczenia dotyczące dzielenia na sylaby.

7. Które litery to sylaby?

Ilość sylab w zdaniu odpowiada ilości samogłosek, jednak najczęściej są one otoczone jedną lub kilkoma spółgłoskami. Zdarza się więc, że samogłoska stanowi samodzielną sylabę (np. o-ko), lub tworzy ją wspólnie ze spółgłoskami (np. ssak).

8. Ile sylab ma wyraz pies?

Wyraz pies pomimo iż posiada w swojej budowie dwie samogłoski składa się z jednej sylaby. Związane jest to z faktem, iż litera „i” w wyrazie pies ma funkcję jedynie zmiękczającą i razem z literą P tworzy jedną głoskę.

9. Ile sylab ma wyraz sikorki?

Wyraz sikorki składa się z trzech sylab: si-kor-ki.

10. Ile ma sylab ma wyraz chrząszcz?

W związku z tym, iż ilość samogłosek w wyrazie warunkuje ilość sylab, wyraz chrząszcz jest wyrazem jednosylabowym. To doskonały przykład wyrazu niepodzielnego.

Dodaj komentarz

Zdrowie dziecka
Wyniki morfologii krwi u dziecka i niemowlaka
Morfologia krwi u dzieci i niemowląt Morfologia krwi i badanie moczu są podstawowymi badaniami laboratoryjnymi pozwalającymi wykryć przyczynę wielu chorób. Zanim przystąpisz do analizy wyników musisz wiedzieć, że morfologia krwi dzieci
Czytaj dalej
Karmienie niemowląt
Ile ml powinno jeść dziecko 3-tygodniowe?
O potrzebach żywieniowych Twojego maleństwa Mamusiu, to ja, Twoje trzytygodniowe dziecko. Wiem, że z niecierpliwością czekasz na te dni, kiedy będziesz mogła zrozumieć wszystko, co chcę Ci powiedzieć. Ale zanim one
Czytaj dalej
Język polski
Jak napisać rozprawkę? Poznaj schemat dobrej rozprawki!
Każdy uczeń będzie musiał dowiedzieć się, jak napisać rozprawkę. Jest to wypowiedź pisemna, która wymaga rzeczowej argumentacji. W artykule wyjaśniamy krok po kroku, jak rozpocząć rozprawkę, w jaki sposób przedstawić
Czytaj dalej
Język polski
Części mowy – podział na odmienne i nieodmienne części mowy
Części mowy w języku polskim wielu osobom kojarzą się głównie z nieprzyjemnymi doświadczeniami podczas lekcji języka polskiego. Wiedza na ten temat pozwala jednak również wysławiać się i pisać w poprawny
Czytaj dalej
Język polski
Epoki literackie w kolejności [charakterystyka i ramy czasowe konkretnych okresów w polskiej literaturze]
Epoka literacka to okres w historii literatury, w którym dominują określone kierunki literackie. Jej granice mogą być nieostre, a przejście od jednej epoki do drugiej najczęściej jest poprzedzone głębokimi zmianami
Czytaj dalej
Język polski
Rzeczownik: Odmiany, rodzaje, podział i formy rzeczowników
Rzeczownik to jedna z podstawowych części mowy. Jak dzielimy rzeczowniki? Jak wygląda odmiana przez przypadki, osoby i rodzaje? Sprawdź! Rzeczownik - odmiana i podstawowe informacje W języku polskim rzeczownik stanowi odmienną część
Czytaj dalej
Język polski
Zasady pisowni „si-ś”, „ni-ń” i „ci-ć”
Zasady pisowni si-ś, ni-ń, ci oraz ć mogą sprawiać ogromne problemy, szczególnie w pierwszych latach nauki. Czy istnieją reguły, dzięki którym można szybko nauczyć dziecko używania tych głosek w sposób
Czytaj dalej
Język polski
pani czy Pani: kiedy wyraz „pani” piszemy z wielkiej, a kiedy z małej litery?
Pani czy pani? Zasady poprawnej pisowni nie dotyczą tylko oczywistych błędów ortograficznych, lecz także tych, które pod względem gramatycznym są poprawne, ale w kwestii obyczajowej - nie do końca. Poznaj
Czytaj dalej
Język polski
Oksymoron: Co to jest oksymoron, jaką pełni funkcję [przykłady]
Oksymoron to część mowy pojawiająca się głównie w literaturze, a rzadziej w języku pisanym. Często jest mylony z antytezą, przez co może sprawiać problemy osobom zgłębiającym tajniki języka polskiego. Co
Czytaj dalej
Język polski
Charakterystyka postaci: Jak napisać charakterystykę postaci?
Charakterystyka postaci to zadanie kojarzone głównie z lekcjami języka polskiego. Taka wypowiedź pisemna pojawia się również często na różnego rodzaju egzaminach, dlatego warto wiedzieć, jak napisać charakterystykę postaci. W jaki
Czytaj dalej