Jak napisać rozprawkę? Poznaj schemat dobrej rozprawki!

Każdy uczeń będzie musiał dowiedzieć się, jak napisać rozprawkę. Jest to wypowiedź pisemna, która wymaga rzeczowej argumentacji. W artykule wyjaśniamy krok po kroku, jak rozpocząć rozprawkę, w jaki sposób przedstawić argumenty oraz jak napisać podsumowanie. Przybliżamy również schemat rozprawki oraz typowe zwroty dla tego rodzaju formy wypowiedzi.

Jak napisać rozprawkę? Poznaj schemat dobrej rozprawki!
elements.envato.com

Rodzaje rozprawki

Rozprawki można podzielić na kilka rodzajów, od których będzie następnie zależeć ich budowa.

  • Rozprawka uzasadniająca: osoba pisząca musi odnieść się do z góry założonej tezy i uzasadnić jej prawdziwość. Temat rozprawki może wtedy przybrać taką formę jak na przykład „Wykaż na podstawie wybranych dzieł literatury, że człowiek jest istotą społeczną”;
  • Rozprawka rozstrzygająca: w tym przypadku osoba pisząca rozprawkę zajmuje jedno z dwóch przeciwstawnych stanowisk – np. „Dobro czy zło – coś jest silniejsze?”;
  • Rozprawka oceniająca: zadaniem piszącego taką rozprawkę jest poddanie wartościowaniu określonego zagadnienia – np. „Czy romantyczna miłość to siła wywierająca destrukcyjny wpływ na człowieka?”;
  • Rozprawka analityczna: należy odnieść się do zagadnienia przedstawionego w ściśle określonym dziele, np. poddać analizie cechy osobowości głównego bohatera utworu literackiego.
  • Rozprawka syntetyzująca: polega na charakterystyce określonego motywu, który znajduje się w kilku utworach, np. „Człowiek człowiekowi wilkiem – udowodnij tezę na podstawie wybranych utworów literatury wojennej.

Rozprawka – budowa

Aby napisać dobrą rozprawkę, należy opracować jej schemat. Rozprawki składają się z trzech zasadniczych części, takich jak wstęp, argumentacja oraz podsumowanie rozprawki.

Jak zacząć rozprawkę?

Aby odpowiedzieć na pytanie o to, jak rozpocząć rozprawkę, trzeba wiedzieć, czy przyjmiemy metodę wnioskowania dedukcyjnego czy indukcyjnego. Dedukcja polega na wyjściu od przyjętej odgórnie, ogólnej tezy, którą udowadniamy następnie za pomocą konkretnych argumentów. W rozprawce indukcyjnej stawiamy natomiast hipotezę – określone założenie, które w dalszej części będziemy próbować potwierdzić lub obalić. Wstęp nie powinien być zbyt długi (około 1/5 całej rozprawki) ani składać się z więcej niż dwóch akapitów.

We wstępie warto zastosować takie zwroty jak m.in.:

  • „powszechnie sądzi się, że…”;
  • „postaram się udowodnić, że…”;
  • „przedstawię argumenty przemawiające za tym, że…”;
  • „w niniejszej pracy spróbuję wykazać, że…”.

Jak postawić tezę?

Postawiona teza powinna być w jak największym stopniu precyzyjna i jednoznaczna. Nie może przybierać formy przypuszczenia ani wyrażać wątpliwości. Przykłady prawidłowo postawionej tezy mogą być następujące:

  • „Człowiek jest istotą dobrą z natury”;
  • „Miłość jest najważniejszą spośród cnót”;
  • „Religia jest potrzebna człowiekowi”;
  • „Lęk przed śmiercią towarzyszył człowiekowi każdej epoki”.

Jak napisać rozprawkę i udowodnić postawioną tezę?

Kiedy już udało się nam postawić tezę, wtedy przychodzi pora na jej udowodnienie. W tym celu należy przedstawić odpowiednie argumenty. Zatem jak się pisze rozprawkę, aby została dobrze oceniona? Przede wszystkim należy wykazać, że potrafimy myśleć w sposób analityczny i wyciągać logiczne wnioski. Czym więcej konkretnych argumentów, tym lepiej. Wskazane jest powoływanie się na słowa autorytetów oraz cytowanie dzieł literackich. Można również próbować udowodnić tezę poprzez odwołanie się do treści utworów muzycznych, filmów, a także dzieł sztuki, takich jak obrazy, rzeźby, freski, witraże czy budowle architektoniczne.

Pisząc rozprawkę warto stosować takie zwroty jak:

  • „na potwierdzenie postawionej tezy…”;
  • „kolejnym argumentem jest…”;
  • „argument ten można potwierdzić, wskazując na…”;
  • „słowa te potwierdza…”;
  • „niewątpliwie można uznać, że…”;
  • „można założyć z całą pewnością, że…”;
  • „dzieła autora wskazują jednoznacznie, że…”;
  • „na podstawie przywołanych słów można stwierdzić, że…”;
  • „słowa te dowodzą ponad wszelką wątpliwość, że…”;
  • „przejdźmy teraz do kolejnego argumentu…”;
  • „równie mocnym argumentem przemawiającym za postawioną tezą jest…”;
  • „we wskazanym fragmencie możemy zauważyć, że…”;
  • „nie sposób nie dostrzec, że…”;
  • „należy zauważyć, że…”;
  • „wnikliwa analiza pozwala dostrzec, że…”;
  • „słowa te są potwierdzenie tego, że…”;

Za pomocą kolejnych argumentów można krok po kroku wykazać, że postawiona we wstępie teza jest uzasadniona. Każdy argument warto zawrzeć w osobnym akapicie, co zwiększy czytelność rozprawki. Przedstawiając dowody, należy unikać jakichkolwiek subiektywnych ocen, pytań retorycznych, przypuszczeń czy przedstawiania wątpliwości lub dylematów bez ich rozstrzygnięcia. Właściwa część rozprawki powinna obejmować około 3/5 treści.

Dowiedz się: Jaką funkcję pełni oksymoron?

Jak powinno wyglądać zakończenie rozprawki?

Podsumowanie rozprawki jest częścią, która pozwala zwrócić uwagę na najważniejsze wnioski wypływające z analizy. Nie należy w zakończeniu powtarzać przedstawionych argumentów, lecz jedynie odnieść się do nich w sposób syntetyczny. Zakończenie rozprawki nie powinno być zbyt długie – najlepiej obejmować, podobnie jak wstęp, 1/5 całej pracy.

W podsumowaniu można zawrzeć takie zwroty jak m.in.:

  • „w niniejszej pracy udało się wykazać…”;
  • „przedstawione powyżej argumenty dowodzą ponad wszelką wątpliwość…”;
  • „reasumując, można stwierdzić, że…”;
  • „można zatem przyjąć, że…”;
  • „mając na uwadze przedstawione argumenty, można stwierdzić, że…”;
  • „niniejsza wypowiedź jest potwierdzeniem tego, że…”;

Sprawdź także: Jak poprawnie napisać charakterystykę postaci?

Uczniowie pytają, jak napisać rozprawkę

1. Jak napisać plan rozprawki?

Przed przystąpieniem do pisania rozprawki, warto opracować jej ramowy plan. Jest to schemat, który zawiera najważniejsze punkty omawiane w pracy. Najlepiej przedstawić je w krótkiej i prostej formie, np. równoważników zdań. Plan rozprawki powinien przyjmować logiczną strukturę – można stosować np. numerację za pomocą cyfr arabskich lub rzymskich. W planie można zamieścić wstępną wersję tezy, a także wypisać w jednym zdaniu każdy z argumentów.

2. Czy rozprawka może mieć 2 argumenty?

Czym więcej argumentów, tym łatwiej jest udowodnić postawioną tezę lub zweryfikować hipotezę. Jeżeli jednak piszącemu rozprawkę uczniowi uda się znaleźć 2 mocne argumenty, wtedy liczba ta może okazać się wystarczająca. Trzeba mieć jednak pewność, że w wyczerpujący sposób omawiają one opracowywane zagadnienie. Decydując się na przedstawienie jedynie dwóch argumentów, warto przytoczyć cytaty i powołać się na autorytety.

3. Ile rozprawka powinna mieć akapitów?

Rozprawka powinna mieć co najmniej 4 akapity – wstęp, przedstawienie dwóch argumentów oraz zakończenie. Każdy argument warto umieścić w osobnym akapicie.

Do pisania rozprawki warto wcześniej się przygotować, opracowując ramowy plan. Należy pamiętać o tym, że rozprawka powinna składać się z trzech części, takich jak wstęp, rozwinięcie i zakończenie. W rozwinięciu przedstawiamy argumenty potwierdzające postawioną we wstępie tezę lub pozwalające zweryfikować hipotezę.

Zakończenie rozprawki nie może być powtórzeniem wstępu ani wskazanych w rozwinięciu argumentów. Ma przyjąć formę krótkiego podsumowania, wskazującego najważniejszy wniosek z analizy.

Mamy więc nadzieję, że już teraz będziecie wiedzieć, jak napisać rozprawkę, aby dostać dobrą ocenę lub zdać egzamin.

Dodaj komentarz

Gry i zabawy dla dzieci
Państwa Miasta: roślina na "U" [+pozostałe kategorie]
Mimo pojawienia się gier online, te tradycyjne nadal cieszą się dużym zainteresowaniem. Jedną z takich tradycyjnych gier są z pewnością Państwa-Miasta. Ta gra potrafi wciągnąć na długie godziny nie tylko
Czytaj dalej
Problemy z zajściem w ciążę
Ciąża z in vitro: Diagnostyka preimplantacyjna
Zapłodnienie komórki jajowej przez plemnik i zagnieżdżenie się jej w ścianie macicy to dopiero połowa drogi do przyjścia na świat zdrowego maluszka. Zaburzenia genetyczne zarodków nie należą do rzadkości i stanowią
Czytaj dalej
Język polski
Części mowy – podział na odmienne i nieodmienne części mowy
Części mowy w języku polskim wielu osobom kojarzą się głównie z nieprzyjemnymi doświadczeniami podczas lekcji języka polskiego. Wiedza na ten temat pozwala jednak również wysławiać się i pisać w poprawny
Czytaj dalej
Język polski
Epoki literackie w kolejności [charakterystyka i ramy czasowe konkretnych okresów w polskiej literaturze]
Epoka literacka to okres w historii literatury, w którym dominują określone kierunki literackie. Jej granice mogą być nieostre, a przejście od jednej epoki do drugiej najczęściej jest poprzedzone głębokimi zmianami
Czytaj dalej
Język polski
Rzeczownik: Odmiany, rodzaje, podział i formy rzeczowników
Rzeczownik to jedna z podstawowych części mowy. Jak dzielimy rzeczowniki? Jak wygląda odmiana przez przypadki, osoby i rodzaje? Sprawdź! Rzeczownik - odmiana i podstawowe informacje W języku polskim rzeczownik stanowi odmienną część
Czytaj dalej
Język polski
Zasady pisowni „si-ś”, „ni-ń” i „ci-ć”
Zasady pisowni si-ś, ni-ń, ci oraz ć mogą sprawiać ogromne problemy, szczególnie w pierwszych latach nauki. Czy istnieją reguły, dzięki którym można szybko nauczyć dziecko używania tych głosek w sposób
Czytaj dalej
Język polski
pani czy Pani: kiedy wyraz „pani” piszemy z wielkiej, a kiedy z małej litery?
Pani czy pani? Zasady poprawnej pisowni nie dotyczą tylko oczywistych błędów ortograficznych, lecz także tych, które pod względem gramatycznym są poprawne, ale w kwestii obyczajowej - nie do końca. Poznaj
Czytaj dalej
Język polski
Oksymoron: Co to jest oksymoron, jaką pełni funkcję [przykłady]
Oksymoron to część mowy pojawiająca się głównie w literaturze, a rzadziej w języku pisanym. Często jest mylony z antytezą, przez co może sprawiać problemy osobom zgłębiającym tajniki języka polskiego. Co
Czytaj dalej
Język polski
Charakterystyka postaci: Jak napisać charakterystykę postaci?
Charakterystyka postaci to zadanie kojarzone głównie z lekcjami języka polskiego. Taka wypowiedź pisemna pojawia się również często na różnego rodzaju egzaminach, dlatego warto wiedzieć, jak napisać charakterystykę postaci. W jaki
Czytaj dalej
Język polski
Co to są głoski? Ile głosek ma wyraz …
Głoski to najmniejsze części mowy, które wymawia się i słyszy, ale nie zapisuje się ich. Nauka podziału wyrazów na głoski jest niezwykle ważna w rozwoju malucha i zazwyczaj stanowi pierwszy
Czytaj dalej