Wody płodowe są nieodłącznym elementem ciąży. Warto wiedzieć, że ich właściwy stan jest jednym z tych czynników, które determinują prawidłowy rozwój dziecka w łonie matki. Wynika to z faktu, że ich funkcja nie polega wyłącznie na chronieniu maleństwa przed urazami. Trzeba bowiem wyraźnie podkreślić, że to właśnie właśnie płyn owodniowy uczestniczy w transporcie substancji odżywczych do rozwijającego się ciała dziecka. Jak wyglądają wody płodowe? Jaki mają skład i jak rozpoznać nieprawidłowości związane z ich odejściem? Sączące się wody płodowe jak rozpoznać?
Zanim omówimy wygląd płynu owodniowego, najpierw zastanówmy się, skąd właściwie się bierze. Mniej więcej miesiąc po zapłodnieniu, wokół zarodka zamyka się szczelny woreczek, zbudowany z dwóch warstw – owodni, czyli wewnętrznej błony płodowej, oraz kosmówki, czyli zewnętrznej błony płodowej. Mowa o pęcherzu płodowym, którego zewnętrzne komórki (owodni) wydzielają płyn zwany owodniowym lub wodami płodowymi. Płyn, o którym mowa, jest zamknięty w przestrzeni oddzielającej błonę wewnętrzną od zewnętrznej, a jego ilość zwiększa się wraz z wiekiem ciąży.
Jak wyglądają wody płodowe?
Początkowo, wód płodowych jest niewiele. Pod koniec trzeciego miesiąca ciąży, ich objętość zwykle nie przekracza 100 ml. Wartość ta jest jednak zmienna i już na początku 9 miesiąca, czyli tuż przed rozwiązaniem, wynosi ona nawet 1,5 litra.
Trzeba wiedzieć, że wraz z postępem ciąży, zmienia się nie tylko objętość wód płodowych, ale także ich skład. Znajdują się w nich składniki niezwykle cenne dla prawidłowego rozwoju płodu:
- albuminy (białka),
- enzymy,
- witaminy,
- sole organiczne,
- sole nieorganiczne,
- witaminy,
- tłuszcze.
Pod koniec ciąży, ta lista zostaje uzupełniona o meszek płodowy i maź, czyli substancje pokrywające skórę dziecka.
Zobacz też: Sączenie wód płodowych: Jak długo mogą się sączyć wody płodowe?
Jak wyglądają wody płodowe – kolor. Jak wyglądają sączące się wody płodowe?
Na początku ciąży, wody płodowe są całkowicie przezroczyste i przypominają zwykłą wodę. Nieco później, płyn owodniowy zaczyna delikatnie opalizować. Pod koniec ciąży, zmienia się kolor wód płodowych, przy czym należy zaznaczyć, że nie przyjmują one żadnej barwy, a stają się mętne, zupełnie jak woda z rozpuszczonymi mydlinami.
Jakiekolwiek zabarwienie wód płodowych jest sygnałem do natychmiastowego zgłoszenia się do szpitala, gdyż w każdej sytuacji wskazuje na nieprawidłowości w obszarze ciąży:
- zielone wody płodowe – mogą wskazywać na silną infekcję organizmu matki lub na niedotlenienie dziecka. Są też charakterystyczne dla ciąży przenoszonej. Wówczas zielony kolor świadczy o tym, że dziecko oddało smółkę (czyli pierwszą kupę) do płynu owodniowego. Na podstawie przeprowadzonych badań, lekarz wdroży odpowiednie postępowanie: poda stosowne leki lub przeprowadzi cesarskie cięcie;
- różowe wody płodowe – lekko różowe zabarwienie świadczy o tym, że w płynie owodniowym pojawiła się niewielka ilość krwi. Taki stan najczęściej jest spowodowany rozwieraniem szyjki macicy, a krew pochodzi z jej naczyń krwionośnych. Taki objaw pojawia się, gdy skurcze trwają już od dłuższego czasu i zazwyczaj nie jest niebezpieczny. Wskazane jest jednak, aby rodząca przez cały czas pozostawała pod specjalistyczną opieką;
- żółte wody płodowe – mogą wskazywać na rozwijający się konflikt serologiczny między matką a dzieckiem;
- czerwone wody płodowe – wody płodowe z krwią mogą wskazywać na przedwczesne odklejenie łożyska. Taki stan wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej, bowiem stanowi realne zagrożenie dla życia dziecka i matki;
- brązowe wody płodowe – mogą wskazywać na śmierć płodu.
Zapach wód płodowych
W prawidłowych warunkach, wody płodowe są całkowicie bezwonne. Niekiedy ich woń przybiera charakter słodko-rybny. Wszelkie zmiany zapachu wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej.
Zobacz też: Wskazania do CC: Jakie są najczęstsze powody cesarskiego cięcia?
Jak rozpoznać sączące się wody płodowe?
Płyn owodniowy najczęściej odchodzi silnym strumieniem, co jest równoznaczne z rozpoczęciem akcji porodowej (mimo że rozwiązanie może przyjść nawet kilkanaście godzin później). Zdarza się jednak, że płyn owodniowy wydostaje się wcześniej i w niewielkich ilościach. W takiej sytuacji, mamy do czynienia z sączeniem, co nie jest korzystnym zjawiskiem, zwłaszcza jeżeli pojawia się na kilkanaście tygodni przed terminem porodu.
Do sączenia się wód płodowych dochodzi w następstwie nieszczelności pęcherza płodowego. Na skutek ubytku płynu owodniowego, dziecko zostaje pozbawione naturalnej ochrony. W takiej sytuacji, konieczna jest hospitalizacja i wdrożenie antybiotykoterapii. Lekarz może też zadecydować o podawaniu leków przyspieszających dojrzewanie pęcherzyków płucnych płodu.
Mając to na uwadze, warto obserwować wszelkie pojawiające się plamienia. Sączenie się płynu owodniowego można pomylić z upławami bądź z popuszczeniem moczu. Warto jednak pamiętać, że w odróżnieniu od śluzu, wody płodowe są rzadkie, a w odróżnieniu od moczu – bezbarwne. W rozpoznaniu sączenia mogą pomóc dostępne testy wykrywające wody płodowe.
Sprawdź: Lewatywa przed porodem – zalety i wady lewatywy przed porodem
Jak wygląda odejście wód płodowych?
Jak odchodzą wody płodowe? W prawidłowych warunkach, odejście płynu owodniowego następuje na samym początku porodu, tuż po pierwszych regularnych skurczach lub w trakcie ich występowania. Najkorzystniejsza sytuacja występuje wówczas, gdy płyn owodniowy odchodzi tuż przed zakończeniem pierwszej fazy porodu – przed rozpoczęciem skurczy partych. Wówczas, dziecko jest chronione przez maksymalnie długi czas. Wody płodowe zwykle odchodzą gwałtownie – kobieta w jednej chwili zaczyna czuć strumień ciepłej cieczy, spływającej jej po nogach.
Czy wody płodowe mogą odchodzić po trochu?
W rzadszych przypadkach następuje sączenie się wód płodowych. Wówczas, płyn owodniowy odchodzi powoli, zostawiając mokre ślady na bieliźnie. W takiej sytuacji, odejście wód płodowych często jest mylone z mimowolnym popuszczeniem moczu lub z upławami, a sam poród zostaje zasygnalizowany dopiero przez inne objawy. Trzeba wiedzieć, że sączenie wód płodowych stanowi wskazanie do hospitalizacji – dziecko jest pozbawione naturalnej ochrony, zatem mama musi przyjmować odpowiednie antybiotyki.
