Alergia krzyżowa występuje wówczas, gdy jesteśmy uczuleni na jeden alergen, a reakcja alergiczna pojawia się po kontakcie z innym alergenem. Wynika to z podobieństwa, które występuje w budowie chemicznej alergenów, na przykład białka w pyłkach roślin z alergenami pokarmowymi. Układ immunologiczny wytwarza przeciwciała IgE, które podczas kontaktu z alergenem nie rozpoznają różnicy w antygenach i traktują je podobnie. Dochodzi wtedy do „ataku białek”.



Reakcja krzyżowa – kiedy dokładnie występuje?

Reakcja krzyżowa najprawdopodobniej może wystąpić, kiedy podobieństwo szeregu białek w strukturze antygenów głównych przekracza 70%. Gdy jest ono mniejsze, do takiego zjawiska jak alergie krzyżowe dochodzi dużo rzadziej. Przykładowo profiliny, czyli białka roślinne są odpowiedzialne między innymi za reakcję krzyżową: bylica/pyłek brzozy-seler-przyprawy czy trawy-seler-marchew.

Alergia krzyżowa jest wywoływana również przez białka, które przenoszą lipidy. Za ich sprawą występują alergie krzyżowe między owocami i warzywami, do których należą na przykład jabłka, pietruszka, wiśnie, kukurydza, a także pomiędzy tego typu produktami a takimi jak orzechy czy pszenica. Do klasycznych alergenów reagujących krzyżowo należą: bylica-arbuz-seler, a także brzoza-jabłko-marchew.

Alergia krzyżowa – tabela

Aby lepiej zaznajomić się z chorobą, która dotyka część społeczeństwa, warto przyjrzeć się takiemu zjawisku jak niektóre najczęstsze alergeny krzyżowe:

Alergen Alergeny krzyżowe
bylica seler, surowy pomidor, papryka, pieprz, kminek, anyż, curry, koper, kolendra, orzechy ziemne, laskowe i inne, lateks, trawy, zboża, brzoza, drzewo oliwne, rumianek, ambrozja, margaretka, owoce pestkowe, słonecznik, kiwi, mango, surowa marchewka, groch
brzoza papryka, pieprz, kminek, kolendra, lateks, orzechy, leszczyna, jesion, dąb, buk, olcha, drzewo oliwne, kasztan, zboża, trawy, topola, bylica, owoce pestkowe, rumianek, liczi, kiwi, banan, pomarańcza, mango, surowy ziemniak, surowa marchewka, surowy pomidor, seler, soja, curry, anyż
trawy/zboża owoce pestkowe – gruszka, jabłko, brzoskwinia, śliwka, brzoza, drzewo oliwne, jesion, słonecznik, rzepa, bylica, seler, surowy pomidor, melon, kiwi, lateks, ryż, cebula, mąki – owies, żyto, pszenica

Niektóre osoby borykają się również z taką chorobą jak alergia na piwo. Uczulenie na samo piwo jest dosyć rzadkie. Najczęściej winowajcami są składniki, z którego zostaje wyprodukowane, czyli słód jęczmienny, chmiel, drożdże, konserwanty, środki aromatyzujące czy sztuczne barwniki.

Objawy alergii krzyżowej

Alergeny reagujące krzyżowo powodują zazwyczaj:

  1. kaszel,
  2. napady duszności,
  3. nieżyt nosa,
  4. zaburzenia układu pokarmowego, na przykład biegunkę oraz nudności.

U osób, które mają alergię pokarmową i wziewną objawy zazwyczaj występują od 15 do 30 minut po zjedzeniu świeżych owoców oraz warzyw. Ludzie, którzy reagują na alergen zawarty w pyłkach roślinnych, gdy zjedzą owoce lub warzywa reagujące z nimi krzyżowo, mogą również cierpieć na zespół alergii jamy ustnej. Wówczas występuje obrzęk języka, podniebienia lub warg albo wszystkie te objawy jednocześnie, a także pieczenie, świąd i mrowienie w gardle.

Innymi objawami wystąpienia alergicznych reakcji krzyżowych może być również:



  1. rumień,
  2. pokrzywka,
  3. wzmożenie zmian chorobowych w przypadku atopowego zapalenia skóry.

Osoby, które borykają się też z astmą oskrzelową mogą mieć do czynienia z ciężkimi objawami ogólnoustrojowymi, które należy w jak najszybszym czasie skonsultować z lekarzem, ponieważ istnieje wówczas nawet zagrożenie życia.

Jak powinno przebiegać leczenie?

Leczenie alergii krzyżowej polega przede wszystkim na wyeliminowaniu czynnika, który wywołuje objawy, o ile został on zdiagnozowany. Należy stosować odpowiednią dietę, po tym, gdy zaobserwowaliśmy, że po zjedzeniu danego produktu odczuwamy niekorzystne objawy. Lekarz, do którego się zgłosimy może przepisać lekarstwa antyhistaminowe I lub II generacji. Leki I generacji są przepisywane do przyjmowania stałego lub doraźnego. Zaburzają one czynności psychomotoryczne w odróżnieniu od tych najnowszych, czyli II generacji.

Niektóre chore osoby korzystają również z immunoterapii swoistej – metody, która polega na systematycznym przyjmowaniu alergenów, jakie je uczulają. Pacjentom podawane są w niedużych dawkach, które nie wywołują objawów alergii, lecz uodparniają przed nimi organizm takich osób. Dzięki temu nie trzeba regularnie przyjmować leków. Alergia krzyżowa zostaje stopniowo neutralizowana.