Wpływ rodzaju porodu na skład mikrobioty jelitowej niemowlęcia

Odporność. To od jej kondycji w dużym stopniu zależy harmonijne funkcjonowanie ludzkiego organizmu. Układ odpornościowy już od pierwszych chwil po narodzinach pełni ważną funkcję – musi chronić przed czynnikami chorobotwórczymi1. To dla niego ogromne wyzwanie, ponieważ z chwilą porodu nie osiąga jeszcze pełnej dojrzałości, a niezwykle intensywny rozwój odporności ma miejsce w okresie 1000 pierwszych dni życia dziecka. Kluczowe znaczenie dla kształtowania się odporności ma mikrobiota jelitowa. Dowiedz się, jakie czynniki mają wpływ na jej skład, kiedy i w jaki sposób się rozwija oraz jakie znaczenie w tym procesie mają bakterie z rodzaju Bifidobacterium. 

Mikrobiota jelitowa – czym jest?

Rozwój odporności, który jest fundamentalnym procesem dojrzewania całego organizmu, bardzo intensywnie przebiega w okresie wczesnego dzieciństwa i może trwać nawet do ok. 12. roku życia dziecka. Jelita, chociaż należą do układu pokarmowego, są uważane za istotny element układu odpornościowego2. To w nich znajduje się aż 70-80% wszystkich komórek odpornościowych organizmu3, a mikrobiota jelitowa, czyli ogół mikroorganizmów tworzący w układzie pokarmowym złożony ekosystem, jest niezbędna w procesie rozwoju układu odpornościowego4. Mikrobiota jelitowa pełni wiele funkcji, a należące do niej korzystne bakterie m.in. stymulują układ odpornościowy5. Odpowiednie kształtowanie się składu mikrobioty jelitowej już od narodzin jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, a na ten proces wpływa wiele czynników.

Czynniki kształtujące mikrobiotę jelitową

Kiedy noworodek pojawia się na świecie, całkowicie zmienia się jego środowisko – do tej pory organizm płodu rozwijał się w łonie matki, które było miejscem o ograniczonej ekspozycji na mikroorganizmy. Z chwilą porodu noworodek zaczyna mieć kontakt z mikroorganizmami, które są wszechobecne – na skórze mamy, w powietrzu, na przedmiotach, a także są przenoszone przez personel medyczny6

„Mikrobiota jelitowa, wpływając na dojrzewanie układu odpornościowego, wchłanianie składników odżywczych, metabolizm oraz ochronę przed kolonizacją patogenów, istotnie wpływa na utrzymanie homeostazy organizmu. Kształtowanie się mikrobioty jelitowej noworodka jest niezwykle dynamicznym procesem, wymagającym wzajemnego oddziaływania środowiska zewnętrznego, zmian hormonalnych, mikrobioty jelitowej matki, czynników genetycznych oraz tych związanych z funkcjonowaniem układu immunologicznego. Pierwsze lata życia to okres najbardziej intensywnych zmian w zakresie kształtowania się mikrobioty jelitowej, stąd postuluje się, że okres 1000 pierwszych dni życia dziecka (liczony od momentu poczęcia) to czas programowania jego zdrowia” – tłumaczy prof. dr hab. n. med. Jan Mazela.

Czynniki, które mają wpływ na kształtowanie mikrobioty jelitowej niemowlęcia, to m.in.:

  • długość ciąży,
  • rodzaj porodu,
  • skład mikrobioty matki,
  • dieta matki i dziecka,
  • ewentualna hospitalizacja i jej długość,
  • stosowane leki, w tym antybiotykoterapia,
  • otoczenie szpitalne7.

Rodzaj porodu a mikrobiota jelitowa niemowlęcia 

Niemowlę, które rodzi się siłami natury, otrzymuje dodatkowe wsparcie dla swojego układu odpornościowego. Podczas porodu naturalnego ma ono pierwszy bezpośredni kontakt z mikrobiotą matki, dzięki czemu jego mikrobiota jelitowa zostaje wzbogacona o bakterie pochodzące zarówno z przewodu pokarmowego, jak i z dróg rodnych mamy. To właśnie mikrobiota jelitowa matki jest głównym źródłem mikroorganizmów, które kolonizują jelita noworodka8, a jednymi z pierwszych korzystnych bakterii, które uczestniczą w tym procesie, są te z rodzaju Bifidobacterium. Są one uważane za rodzaj bakterii pełniący kluczową rolę w kształtowaniu mikrobioty jelitowej w okresie wczesnego dzieciństwa.

„Badania pokazały, że rodzaj porodu w istotny sposób wpływa zarówno na kolonizację jelit, jak i innych nisz ekologicznych ciała noworodka. W przypadku dzieci urodzonych drogą pochwową odpowiada ona tej występującej w drogach rodnych oraz jelit matki, natomiast mikrobiota jelitowa noworodków urodzonych drogą cięcia cesarskiego jest zbliżona do tej obecnej na skórze matki. W związku z tym kluczowe wydaje się podawanie pre- i probiotyków, które zmodyfikowałyby profil mikrobioty jelit noworodka do tego obserwowanego wśród noworodków urodzonych fizjologicznie. Jednym ze szczepów, którego dodatkowa podaż może poprawić profil mikrobioty jelitowej niemowląt, które przyszły na świat drogą cięcia cesarskiego, jest rodzaj Bifidobacterium, w tym gatunek Bifidobacterium breve, który został przebadany w badaniach klinicznych – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Jan Mazela.

Wsparcie dla dziecka urodzonego drogą cięcia cesarskiego

Osiągnięcia współczesnej nauki pozwoliły na opracowanie metod wspierania mikrobioty jelitowej niemowląt, które przyszły na świat drogą cięcia cesarskiego. Jedną z nich jest odpowiednie żywienie dziecka po urodzeniu. Eksperci rekomendują karmienie noworodka mlekiem matki, jednak badania pokazują, że poród drogą cięcia cesarskiego może powodować opóźnienia lub trudności w karmieniu piersią9. W takich sytuacjach pomocne może okazać się wsparcie położnej lub doradcy laktacyjnego. Czasem jednak mimo wsparcia specjalistów utrzymanie laktacji z uzasadnionych przyczyn nie jest możliwe. W takich sytuacjach wspólnie z pediatrą należy wybrać dopasowane do potrzeb niemowlęcia mleko następne. W przypadku, gry poród nastąpił drogą cięcia cesarskiego, a mama nie może karmić piersią, warto rozważyć podawanie dostępnych już na polskim rynku mlek następnych opracowanych z myślą o niemowlętach urodzonych drogą cięcia cesarskiego – z dodatkiem bakterii z rodzaju Bifidobacterium, czyli m.in. tych, które noworodek otrzymuje od mamy podczas porodu naturalnego.

Ważne informacje: Karmienie piersią jest najwłaściwszym i najtańszym sposobem żywienia niemowląt oraz jest rekomendowane dla małych dzieci wraz z urozmaiconą dietą. Mleko matki zawiera składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka oraz chroni je przed chorobami i infekcjami. Karmienie piersią daje najlepsze efekty, gdy matka prawidłowo odżywia się w ciąży i w czasie laktacji oraz gdy nie ma miejsca nieuzasadnione dokarmianie dziecka. Przed podjęciem decyzji o zmianie sposobu karmienia matka powinna zasięgnąć porady lekarza.


1 Simon AK, Hollander GA & McMichael A (2015) Proc Biol Sci 282:20143085.
2  West CE et al. (2015) J Allergy Clin Immunol 135:3-13.
3 Helander HF & Fändriks L (2014) Scand J Gastroenterol 49:681-9.
4  Houghteling PD & Walker WA (2015) J Pediatr Gastroenterol Nutr 60:294-307.
5  Belkaid Y, Hand TW. Role of the microbiota in immunity and inflammation. Cell. 2014; 157: 121-141
6 Patel RM, Denning PW. Therapeutic use of prebiotics,probiotics, and postbiotics to prevent necrotizing enterocolitis:what is the current evidence? Clin Perinatol. 2013; 40:11–25.
7 Penders J, Thijs C, Vink C i wsp. Factors influencing the composition of the intestinal microbiota in early infancy. Pediatrics 2006;118:511-12.
8 Collado MC et al. 2012. Microbial ecology and host-microbiota interactions during early life stages. Gyt Microbes; 3: 352-365.
9 Prior et al. Breastfeeding after cesarean delivery: a systematic review and meta-analysis of world literature. A, J Clin Nutr 2012; 95:1113-35.

Dodaj komentarz

Karmienie niemowląt

Dieta niemowlaka w 7 miesiącu

Gdy dziecko rozpoczyna 7 miesiąc życia to już najwyższy czas, by jego dieta została rozszerzona o pokarmy stałe. Do tej pory maluchowi wystarczały składniki odżywcze dostarczane przez mleko mamy lub...

Czytaj dalej →
Niemowlę, Karmienie niemowląt

Ile mleka dla noworodka?

Jaką ilość pokarmu potrzebuje niemowlak? Jeśli czytałeś/aś mój pierwszy wpis na blogu o białej kupce to wiesz, że mieliśmy na początku delikatne problemy z karmieniem Zuzi. Od głodówki po obżarstwo...

Czytaj dalej →
Mama, Karmienie niemowląt

Rogal do karmienia: wymarzona poduszka ciężarnej

Jak uniknąć bólu kręgosłupa, kolek i infekcji u dziecka, które są powodowane przez nieprawidłowe karmienie? Odpowiedź jest prosta: wystarczy zainwestować w poduszkę o odpowiednim kształcie. Najpopularniejszym wyborem jest tzw. rogal...

Czytaj dalej →
Karmienie niemowląt, Zakupy dla niemowląt

Jaki laktator wybrać?

Wybieramy laktator: ręczny czy elektryczny? Niektóre mamy radzą wstrzymać się z zakupem laktatora przed porodem. Przecież nie wiesz, czy okaże się przydatny, a jego cena – w zależności od modelu...

Czytaj dalej →
Niemowlę, Karmienie niemowląt

Czy piwo Karmi wpływa na laktację?

Piwo Karmi i bardziej obfita laktacja Pierwszą rzeczą jaką usłyszałem od mojej mamy gdy ta dowiedziała się o tym blogu było: Koniecznie napisz o odgazowanym Karmi, które wpływa na laktację....

Czytaj dalej →
Karmienie niemowląt

Ile powinno jeść 3 tygodniowe dziecko?

Mamusiu, to ja, Twoje trzytygodniowe dziecko. Wiem, że z niecierpliwością czekasz na te dni, kiedy będziesz mogła zrozumieć wszystko, co chcę Ci powiedzieć. Ale zanim one nadejdą, pozwól, że opowiem...

Czytaj dalej →
Strefa gości weselnych

Żakardowa sukienka

Żakardowa sukienka to jedna z najbardziej eleganckich propozycji stylizacji na wesele. Ten materiał na pewno zrobi wrażenie i zadasz szyku! Sukienka żakardowa Sukienka żakardowa uszyta jest ze specyficznego materiału. Wzór...

Czytaj dalej →
Ćwiczenia w ciąży

5 zasad bezpiecznego treningu w ciąży

Aktywność fizyczna w ciąży jest jak najbardziej wskazana! Zanim jednak ruszysz na trening pamiętaj o tych pięciu rzeczach: 1. Każda przyszła mama przed rozpoczęciem ćwiczeń powinna spytać o zdanie swojego...

Czytaj dalej →
Rodzice.pl - ciąża, poród, dziecko - poradnik dla Rodziców
Logo
Enable registration in settings - general