Janusz Korczak napisał: „Dziecko ma prawo do korzystania ze swoich praw, niezależnie od rasy, koloru, płci, języka, narodowości, wyznania lub pochodzenia społecznego”. Pisarz, pedagog i wychowawca walczył o prawa dzieci, o ich dobro i sprawiedliwość, o czym teraz przypomina Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka.



Święto to jest obchodzone w Polsce 20 listopada, w rocznicę uchwalenia Konwencji o Prawach Dziecka i jest świetną okazją, aby uświadamiać i przypominać o tym, że najmłodsi mają swoje prawa i należy je respektować. Aby przestrzegać praw dziecka, trzeba je dobrze znać, więc podczas obchodów Międzynarodowego Dnia Praw Dziecka organizowane są wydarzenia mające na celu zwiększanie świadomości na temat praw dziecka.

Kiedy jest Ogólnopolski Dzień Praw Dziecka?

Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka jest obchodzony w Polsce od 28 lat, zawsze 20 listopada. Dlaczego akurat tego dnia? Ponieważ to właśnie 20 listopada 1989 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych uchwaliła Konwencję Praw Dziecka. Inicjatorem uchwalenia Konwencji o Prawach Dziecka była Polska, co jest uważane za nasz wielki międzynarodowy sukces. Polska już w 1978 roku przedstawiła Komisji Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych projekt konwencji, która chroniłaby prawa dzieci.

Od momentu wejścia Konwencji o Prawach Dziecka w życie, jest to najważniejszy dokument mówiący o prawach najmłodszych obywateli. W Polsce pierwszy raz Dzień Praw Dziecka był obchodzony 20 listopada 2014 roku, a wnioskodawcą uchwalenia obchodów tego dnia był rzecznik praw dziecka Marek Michalak. Ze względu na to, że rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nie narzuca konkretnego dnia, w którym ma być obchodzony Dzień Praw Dziecka, w różnych krajach święto jest obchodzone w różne dni. W przeważającej większości krajów Europy Zachodniej jako Dzień Praw Dziecka przyjęto datę uchwalenia Konwencji o Prawach Dziecka, czyli 20 listopada, jednak niektóre kraje, na przykład Francja, obchodzą to święto w innym dniu.

Jakie są ustalenia Konwencji o Prawach Dziecka?

Przede wszystkim Konwencja o Prawach Dziecka zaznacza, że dziecko jest samodzielnym podmiotem, ale musi być objęte szczególną opieką i ochroną, ponieważ jest niedojrzałe psychicznie i fizycznie. Według Konwencji najlepszym środowiskiem, w którym powinno dorastać dziecko jest rodzina, a państwo ma jedynie wspierać rodzinę, a nie wykonywać jej funkcje. Zgodnie z Konwencją dziecko ma prawa cywilne, prawa socjalne, prawa kulturalne oraz prawa polityczne:

  • Wśród praw cywilnych są prawo do życia, rozwoju, tożsamości, wolności, szacunku, godności, nietykalności osobistej, swobody myśli, sumienia i wyznania, wyrażania swoich poglądów, wolności od przemocy psychicznej, fizycznej, nadużyć seksualnych, wyzysku i okrucieństwa oraz wychowania w rodzinie, a w przypadku rozłączenia z rodzicami, do kontaktów z nimi.
  • Prawa socjalne to przede wszystkim prawo do odpowiedniego standardu życia, ochrony zdrowia, wypoczynku i czasu wolnego oraz zabezpieczenia socjalnego.
  • Wśród praw kulturalnych jest prawo do korzystania z dóbr kultury, bezpłatnej nauki, dostępu do informacji, a także znajomości swoich praw.
  • Prawo polityczne to prawo do stowarzyszania się i zgromadzeń, które mają cele pokojowe.

Dlaczego Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka jest ważny?

Obchody tego dnia są niezwykle ważne, ponieważ niestety prawa dzieci są wciąż łamane na całym świecie, nawet w krajach rozwiniętych. Wciąż w wielu miejscach na świecie dzieci stają się ofiarami przemocy, są wykorzystywane do ciężkiej, fizycznej pracy, biorą udział w konfliktach zbrojnych, są zmuszane do prostytucji, stają się przedmiotem handlu i nie mają możliwości nauki, a żadna instytucja ani organ państwowy nie jest im w stanie zapewnić ochrony i opieki. W związku z tym, konieczne jest ciągłe przypominanie o znaczeniu praw dziecka i o tym jak bardzo ważne jest ich respektowanie.

Niezwykle ważne jest również to, aby dzieci znały swoje prawa, rozumiały je i potrafiły świadomie z nich korzystać, aby bronić się przed dyskryminacją i złym traktowaniem. Poza tym, dzieci powinny wiedzieć, do jakich osób lub instytucji mogą się zgłosić, gdy spotkają się z przemocą lub inną formą łamania przysługujących im praw.

Obchody Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka

Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka, w przeciwieństwie do Dnia Dziecka, który jest obchodzony 1 czerwca, nie jest dniem wolnym od nauki, jednak nie oznacza to, że nie jest świętowany w wyjątkowy sposób. Co roku, aby przypominać o prawach dziecka, najważniejsze państwowe organizacje zajmujące się ochroną dzieci, a także szkoły i przedszkola przygotowują wydarzenia, które przypominają o prawach najmłodszych. W ramach obchodów Międzynarodowego Dnia Praw Dziecka organizowane są warsztaty, wykłady i spotkania, podczas których uświadamia się dorosłych o prawach dzieci, a także edukuje dzieci na temat ich własnych praw.



Warto jednak dziecko edukować również we własnym zakresie, co do przysługujących mu praw, w zaciszu własnego domu. Rozmowy z dzieckiem, uświadamianie mu, w jakiej jest pozycji i tego, że pomimo, że jest najmniejszym członkiem społeczeństwa, to mimo tego pełnoprawnym – to bardzo ważna część wychowania.