Ciąża to czas, gdy w organizmie kobiety odbywa się prawdziwa burza hormonów, dlatego różne zaburzenia, które poza ciążą byłyby niepokojące, w okresie ciąży są czymś zwyczajnym. U kobiet ciężarnych jednym z częściej wykrywanych problemów są choroby tarczycy i nieprawidłowy poziom hormonów produkowanych przez ten narząd.



W związku z tym, że ciąża to wyjątkowy okres, rozpoznanie oraz leczenie chorób tarczycy u kobiet ciężarnych toczy się innym trybem niż w przypadku innych osób. W okresie ciąży trzeba pamiętać, że choroby nie dotykają jedynie kobiety, ale również jej nienarodzonego jeszcze dziecka, dlatego tak istotne jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Dlatego, jeśli tylko zauważysz u siebie jakiekolwiek objawy, które mogą świadczyć o chorobach tarczycy, jak najszybciej poinformuj o tym lekarza prowadzącego ciążę i przeprowadź oznaczenie poziomu hormonów tarczycy.

Najlepiej, aby badanie w kierunku chorób tarczycy przeprowadzać jeszcze na etapie planowania dziecka. Będzie to dobre, zarówno dla Ciebie, jak i dla malucha. W takiej sytuacji przygotujesz się odpowiednio, lekarz zaleci sposób leczenia, a może dodatkowe badania.

Na badania poziomu hormonów tarczycy koniecznie muszą się udać kobiety, u których w rodzinie występowały choroby tarczycy oraz takie, które obserwują u siebie jakiekolwiek objawy mogące świadczyć o niedoczynności lub nadczynności tarczycy. Jeżeli w przeszłości miałaś problemy z tarczycą, na przykład wycięto Ci guzki lub przeszłaś operację tarczycy, planując ciąże również poddaj się badaniom tarczycy, aby upewnić się, że schorzenie nie wróciło. Wskazaniem do przeprowadzenia badania tarczycy przed zajściem w ciążę jest również sytuacja, w której kobieta kiedyś poroniła, a przyczyna poronienia nie została jednoznacznie ustalona.


Nasze wideo:

Choroby tarczycy a ciąża

Choroby tarczycy bardzo często powodują problemy z płodnością i zajściem w ciążę, a po poczęciu mogą przyczynić się do wystąpienia wielu powikłań i nieprawidłowości w przebiegu ciąży oraz rozwoju dziecka. Dlatego przed planowanym zajściem w ciąże należy zbadać poziom hormonów tarczycy, skonsultować wynik z lekarzem i ewentualnie podjąć leczenie. Jeśli już jesteś w ciąży, również nie zapominaj o regularnych badaniach – Twoje ciało bardzo się zmienia i przystosowuje do nowej sytuacji, dlatego niezwykle ważne jest kontrolowanie zdrowia. Zmiany, które zachodzą w Twoim organizmie mają wpływ również na funkcjonowanie tarczycy. W ciąży tarczyca w naturalny sposób powiększa się i zwiększa się jej metabolizm. W trzecim trymestrze ciąży metabolizm tego gruczołu może wzrosnąć nawet o 30%, w związku z czym, zmienia się poziom hormonów tarczycy.

U kobiet ciężarnych bardzo często poziom hormonów tarczycy jest zaburzony, jednak z powodu innych czynników, a nie chorób tarczycy. Takie zaburzenia są spowodowane między innymi produkcją hormonów, które działają podobnie jak hormon TSH, przez co wynik może być nieprawidłowy, ale niekoniecznie musi oznaczać choroby tarczycy. Z kolei w przypadku złego wyniku FT3, często przyczyną nie jest nadczynność tarczycy, a niedobór jodu, który bardzo często przytrafia się kobietom w ciąży.

Jeśli przeprowadzisz badanie i coś Cię zaniepokoi w jego wyniku, koniecznie udaj się do lekarza, ponieważ w okresie ciąży nie obowiązują powszechnie przyjęte normy poziomu hormonów tarczycy i diagnostyka nie jest łatwa. Nie próbuj diagnozować się sama na podstawie norm znalezionych w Internecie – wyniki musi zobaczyć specjalista, który zaleci Ci dodatkowe badania, a jeśli zajdzie taka potrzeba, dobierze odpowiednie leczenie.

Jak często badać hormony tarczycy podczas ciąży?

Częstotliwość badań jest różna – w zależności od uwarunkowań zdrowotnych kobiety, tego czy przed ciążą występowały u niej zaburzenia poziomu hormonów tarczycy i wielu innych czynników. Zwykle na początku przeprowadza się badanie poziomu TSH, czyli hormonu, który jest odpowiedzialny za regulację produkcji hormonów T3 i T4. Poziom tego hormonu często bywa zaniżony, więc warto przeprowadzić oznaczenie poziomu wolnych hormonów FT3 oraz FT4.




Sprawdź: Jakie są prawidłowe normy TSH w ciąży? >>


Badanie FT4 powinno się przeprowadzić, gdy zaobserwuje się jakiekolwiek objawy, które mogą świadczyć o chorobach tarczycy. Szczególnie powinny zaniepokoić takie objawy jak: nieuzasadniona i szybka utrata wagi, kłopoty z zasypianiem, bezsenność, przyspieszony puls, uczucie rozdrażnienia, częste biegunki, kołatanie serca, podwyższona temperatura ciała, wilgotna i ciepła skóra, ciągłe znużenie i zmęczenie oraz nadmierna potliwość. Takie objawy mogą sugerować, że masz problem z nadczynnością tarczycy.

Z kolei niedoczynność tarczycy najczęściej objawia się zmniejszeniem apetytu, częstymi zaparciami, obniżeniem tętna, uczuciem zimna, nieuzasadnionym przybieraniem na wadze, problemami z koncentracją, ciągłym zmęczeniem, osłabieniem i sennością, a także suchą, chłodną skórą. Oprócz tych objawów, powinnaś zgłosić się na badanie hormonów tarczycy, jeżeli zaobserwujesz u siebie wole tarczycowe albo cierpisz na choroby przysadki lub autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Jeśli nieprawidłowości w funkcjonowaniu tarczycy zostały wykryte u Ciebie jeszcze przed ciążą, w czasie ciąży niezwykle ważne jest regularne kontrolowanie poziomu hormonów tarczycy.

Jakie choroby tarczycy występują u kobiet w ciąży i jak należy je leczyć?

Bardzo często u kobiet w ciąży spotykana jest nadczynność tarczycy. Objawy tej choroby niestety bardzo często mogą być mylone z naturalnymi objawami ciąży, a co za tym idzie można je po prostu niesłusznie zignorować. Poza tym, często zdarza się tak, że po porodzie objawy nadczynności tarczycy zmieniają się, w związku z czym nieprawidłowość ta może zostać nierozpoznana. Nadczynności tarczycy nie można jednak ignorować. Powinna być ona jak najszybciej rozpoznana i leczona, ponieważ może wiązać się z ryzykiem powikłań, dotyczących zarówno przyszłej mamy, jak i dziecka.



Drugim ważnym schorzeniem tarczycy jest niedoczynność tego narządu. Niedoczynność tarczycy występująca jeszcze przed ciążą może skutkować bezpłodnością, natomiast jeśli kobieta zajdzie w ciąże, nieleczona niedoczynność może prowadzić do przedwczesnego porodu, poronienia lub porodu martwego płodu.

Niskie FT4 we wczesnej ciąży

Jeżeli choroby tarczycy zostały wykryte jeszcze przed ciążą, należy koniecznie poinformować o nich lekarza prowadzącego. Absolutnie nie należy odstawiać przyjmowanych leków na niedoczynność tarczycy, a czasami zaleca się nawet zwiększenie dawki. Trochę inaczej ma się sprawa, jeśli chodzi o nadczynność tarczycy. Przede wszystkim, konieczne jest określenie, czy nadczynność występowała już wcześniej, czy pojawiła się dopiero w ciąży. Jeżeli nadczynność wykryto po zajściu w ciążę, należy zweryfikować, czy jest to rzeczywista nadczynność tarczycy, czy jest ona wywołana wydzielanym przez łożysko hormonem HCG. W przypadku, gdy u kobiety ciężarnej stwierdzi się nadczynność tarczycy wywołaną nieprawidłowym funkcjonowaniem tego gruczołu, konieczne jest wdrożenie leczenia, ponieważ w przeciwnym razie może dojść do uszkodzeń płodu albo poronienia. Zazwyczaj leczenie zmienia się w czasie przebiegu ciąży i konieczne jest stałe kontrolowanie poziomu hormonów tarczycy. Bardzo ważne jest również kontrolowanie nadczynności po porodzie. Co więcej, zaleca się, aby przebadane zostało również dziecko, ponieważ może ono przejąć od matki przeciwciała, które powodują rozwój nadczynności.

Często u kobiet w ciąży pojawia się niedoczynność tarczycy spowodowana niedoborem jodu. W takiej sytuacji wystarczy wprowadzić do swojej diety produkty zawierające jod, takie jak tłuste ryby morskie (łosoś, halibut, makrela, śledź), niektóre rodzaje wody mineralnej czy sól jodowana (w rozsądnych ilościach). Dobrym pomysłem jest zażywanie kompleksu składników odżywczych przeznaczonego specjalnie dla kobiet ciężarnych. Takie suplementy zazwyczaj zawierają odpowiednią dawkę jodu oraz inne substancje niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka. Zaleca się, aby dodatkową dawkę jodu przyjmowały wszystkie kobiety ciężarne, nie tylko te, które cierpią na niedoczynność tarczycy. Suplementacji jodu nie zaleca się jedynie przyszłym mamom chorującym na nadczynność tarczycy.

Czym jest FT4 i za co jest odpowiedzialny ten hormon?

FT4, czyli tyroksyna, to hormon produkowany przez tarczycę. Za kontrolę produkcji tego hormonu są odpowiedzialne podwzgórze oraz przysadka mózgowa. Jeżeli poziom FT4 jest zbyt niski, następuje wzrost poziomu TSH, przez co dzięki badaniu TSH można dokonać wstępnej diagnozy chorób tarczycy. Zwykle w pierwszym trymestrze ciąży poziom TSH jest obniżony, więc warto zbadać poziom hormonów FT3 i FT4.

Przyczyny niskiego FT4 w ciąży mogą być różne. Ogólnie przyjmuje się, że poziom tyroksyny u zdrowego człowieka powinien się zawierać między 10 a 25 pmol/l, jednak podczas ciąży wynik bardzo często odbiega od ogólnie przyjętych norm. Dla kobiet w ciąży uznaje się, że prawidłowy poziom tyroksyny to taki, który mieści się w przedziale 0,7 – 2,2 ng/100ml. Jeśli chodzi o poziom trójjodotyroniny, powinien się on zawierać między 2,0 a 4,0 pg/ml.

W przypadku, gdy stężenie hormonów FT3 i FT4 jest obniżone, a jednocześnie masz podwyższony cholesterol, możesz cierpieć na niedoczynność tarczycy. Jeżeli natomiast stężenie FT4 jest zbyt wysokie, przy jednoczesnym niskim (lub nieoznaczalnym) poziomie TSH i obniżonym poziomie cholesterolu, można podejrzewać nadczynność tarczycy.

Dlaczego zdrowa tarczyca jest tak ważna dla zdrowia całego organizmu?

Tarczyca jest niezwykle ważnym gruczołem, ponieważ wydzielane przez nią hormony (FT4 – tyroksyna i FT3 – trójjodotyronina) wpływają na funkcjonowanie całego organizmu. Hormony te są odpowiedzialne za sterowanie przemianą materii praktycznie wszystkich tkanek i narządów, znajdujących się w naszym ciele. FT4 i FT3 wpływają szczególnie na pracę serca, układu pokarmowego, nerwowego oraz mięśni. Nad wydzielaniem hormonów FT4 i FT3 czuwa przysadka mózgowa, która produkuje hormon TSH (tyreotropinę). Jeżeli poziom hormonów tarczycy jest zbyt niski, następuje zwiększenie wydzielania TSH, natomiast, gdy poziom FT3 i FT4 jest podwyższony, poziom TSH zmniejsza się. W związku z tym, zazwyczaj diagnostykę chorób tarczycy rozpoczyna się od oznaczenia poziomu TSH.


Sprawdź: Co oprócz problemów z tarczycą może powodować trudności w zajściu w ciążę? >>

Hormony tarczycy są również niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju dziecka. Mają one za zadanie między innymi kontrolowanie wzrostu tkanek oraz pobudzanie centralnego układu nerwowego i dojrzewania kości. W związku z tym, zaburzenia poziomu hormonów tarczycy u przyszłej mamy wpływają niekorzystnie na zdrowie dziecka i mogą być przyczyną upośledzenia umysłowego, wad układu kostnego, wad układu sercowo – naczyniowego oraz poronienia.