Zaburzenia mikroflory bakteryjnej wśród noworodków
Kolonizacja flory bakteryjnej dziecka zaczyna się już w pierwszych minutach życia, a na jej skład wpływa między innymi sposób porodu. W trakcie cesarskiego cięcia noworodek ma kontakt przede wszystkim z drobnoustrojami skórnymi oraz pochodzącymi z sali operacyjnej, natomiast w czasie porodu naturalnego przewód pokarmowy dziecka jest zasiedlany przez bakterie z okolic pochwy i odbytu matki. Kiedy może dojść do zaburzeń mikroflory jelitowej i jakie zagrożenia się z tym wiążą?

Czym jest mikroflora bakteryjna?
Florą bakteryjną, mikroflorą, mikrobiomem lub mikrobiotą nazywamy wszystkie bakterie, które zasiedlają przewód pokarmowy, oddechowy, moczowo-płciowy i skórę. W samym układzie pokarmowym znajduje się ponad 1000 rodzajów bakterii, które wpływają na jego prawidłową pracę. Z chwilą narodzin mikrobiota zaczyna być zasiedlana przez drobnoustroje, a dopiero w okolicach 2-3 lat flora bakteryjna dziecka jest zbliżona do tej, jaką ma człowiek dorosły [1]. Warto jednak zauważyć, że noworodek nie rodzi się – jak do niedawna uważano – z jałowym przewodem pokarmowym. Jego kolonizacja rozpoczyna się bowiem już w czasie życia wewnątrzmacicznego, za co odpowiada przede wszystkim skład płynu owodniowego [2,3].
Czym jest dysbioza jelitowa?
Dysbioza jelitowa to jakościowo-ilościowe zaburzenia w składzie flory bakteryjnej człowieka. Wiele badań wskazuje na to, że może ona być podłożem licznych jednostek chorobowych, w tym autoimmunologicznych. Na zaburzenia flory jelitowej najbardziej narażone są wcześniaki oraz noworodki urodzone przez cesarskie cięcie, które nie mają kontaktu z bakteriami pochodzącymi z dróg rodnych matki.
Co wpływa na florę jelitową noworodków?
Na mikroflorę jelit dziecka wpływa wiele czynników, przede wszystkim wiek ciążowy, rodzaj porodu i sposób karmienia. Za najbardziej prawidłowy uznawany jest skład mikroflory noworodka donoszonego, urodzonego naturalnie i karmionego piersią [4]. W takiej sytuacji mamy do czynienia ze zmniejszonym ryzykiem infekcji, prawidłowym dojrzewaniem układu odpornościowego i właściwym rozwojem bariery jelitowej [5,6]. U noworodków urodzonych o czasie i drogą naturalną dominują korzystne bakterie Lactobacillus, Bifidobacterium i Streptococcus.
Ryzyko dysbiozy jelit wzrasta u noworodków:
- przedwcześnie urodzonych – m.in. ze względu na niedojrzałość fizjologiczną i czynniki poporodowe, takie jak przedłużona hospitalizacja czy antybiotykoterapia (dominują drobnoustroje Enterobacteriaceae i Clostridium),
- urodzonych przez cesarskie cięcie – zabieg wiąże się z licznymi powikłaniami, a profil mikrobioty noworodków odpowiada przede wszystkim mikroflorze skóry matki (dominują drobnoustroje Staphylococcus, Corynebacterium, Clostridium, Propionibacterium),
- niekarmionych piersią – mleko matki zawiera naturalne probiotyki i prebiotyki, które stymulują wzrost bakterii kwasu mlekowego w jelicie noworodka [4,7,8].
Do czego mogą prowadzić zaburzenia flory bakteryjnej u dzieci?
Zaburzenia mikrobioty mają negatywny wpływ na pracę układu pokarmowego oraz funkcjonowanie bariery jelitowej. Dysbioza jelitowa może więc niestety prowadzić do rozwoju chorób metabolicznych, autoimmunologicznych i psychicznych [9].
Badania wskazują na relację dysbiozy jelitowej z cesarskim cięciem – ten sposób porodu może zwiększać ryzyko wystąpienia alergii, atopii, astmy oskrzelowej, otyłości i cukrzycy typu I w późniejszym okresie życia [10-12]. Dysbioza jelitowa może być również jednym z czynników biorących udział w patogenezie takich chorób, jak martwicze zapalenie jelit (NEC), celiakia, nieswoiste zapalenia jelit, zespół jelita drażliwego, depresja, nowotwory i inne [13-18]. Pojawia się również coraz więcej badań wykazujących powiązanie zaburzeń mikroflory jelitowej z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, co ma wynikać z oddziaływania mikrobioty na mózg poprzez oś jelitowo-mózgową [19,20].
Jak wesprzeć florę bakteryjną dziecka?
Zaburzenia mikrobiomu jelit mogą prowadzić do poważnych chorób, dlatego lepiej zapobiegać, niż leczyć. Jednym z bezpiecznych sposobów polecanych przez Komitet ds. Żywienia European Society for Paediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition (ESPGHAN) [21] są probiotyki dla dzieci. W składzie probiotyku znajdują się żywe mikroorganizmy, które kolonizują przewód pokarmowy i wykazują korzystny wpływ na skład flory bakteryjnej.
Najczęściej rekomendowane są preparaty zawierające bakterie kwasu mlekowego Lactobacillus, które wchodzą w skład mikrobioty jelitowej człowieka, a także znajdują się w pochwie i mleku matki. Są one powszechnie stosowane między innymi w probiotykach mających na celu odtworzenie flory bakteryjnej w trakcie i po antybiotykoterapii. Bakterie z tego szczepu zawierają probiotyki dla dzieci Coloflor Baby, w których znajdują się liofilizowane żywe kultury bakterii Lactobacillus rhamnosus GG – dawka dzienna to aż 5 mld żywych kultur bakterii w zaledwie 5 kroplach. Preparat w formie wygodnych kropli jest przeznaczony dla noworodków (od 1. dnia życia), niemowląt i starszych dzieci.
Źródła:
- Koenig I.E. i wsp. Succession of microbial consortia in the developing infant. Gut microbiome. Proc. Nati. Acad. Sci. 108.4578.2011 (suppl.).
- Hitti J, Riley DE, Krohn M et al. Broad-spectrum bacterial rDNA polymerase chain reaction assay for detecting amniotic fluid infection among women in premature labor. Clin Infect Dis 1997;24(6):1228– 1232.
- Okogbule-Wonodi AC, Gross GW, Sun CC et al. Necrotizing enteroc olitis is associated with ureaplasma colonization in preterm infants. Pediatr Res 2011;69(5):442– 447.
- Bartnicka A., Gałęcka M., Mazela J. Wpływ czynników prenatalnych i postnatalnych na mikrobiotę jelitową noworodków. Standardy Medyczne/Pediatria 2016; 13: 165–172.
- Hooper LV, Littman DR, Macpherson AJ. Interactions between the microbiota and the immune system. Science 2012;336:1268-1273.
- Putignani L, Del Chierico F, Petrucca A i wsp. The human gut microbiota: a dynamic interplay with the host from birth to senescence settled during childhood. Pediatr Res 2014;76:2-10.
- Biasucci G., Benenati B., Morelli L., Bessi E., Boehm G.: Cesarean delivery may affect the early biodiversity of intestinal bacteria. J. Nutr. 2008, 138, 9, 1796S.
- Biasucci G., Rubini M., Riboni S., Morelli L., Bessi E., Retetangos C.: Mode of delivery affects the bacterial community in the newborn gut. Early Human Dev. 2010, 86, suppl 1, S13.
- Gałęcka, M., Bartnicka A., Basińska A. (2018). Znaczenie mikrobioty jelitowej w kształtowaniu zdrowia człowieka — implikacje w praktyce lekarza rodzinnego. Forum Medycyny Rodzinnej. 12. 50-59.
- Bager P, Wohlfahrt J, Westergaard T. Caesarean delivery and risk of atopy and allergic disease: metaanalyses. Clin Exp Allergy. 2008; 38(4): 634–642, doi: 10.1111/j.1365-2222.2008.02939.x, indexed in Pubmed: 18266879.
- Thavagnanam S, Fleming J, Bromley A, et al. A meta-analysis of the association between Caesarean section and childhood asthma. Clin Exp Allergy. 2008; 38(4): 629–633, doi: 10.1111/j.1365- -2222.2007.02780.x, indexed in Pubmed: 18352976.
- Cardwell CR, Stene LC, Joner G, et al. Caesarean section is associated with an increased risk of childhood-onset type 1 diabetes mellitus: a meta-analysis of observational studies. Diabetologia. 2008; 51(5): 726–735, doi: 10.1007/s00125-008-0941-z, indexed in Pubmed: 18292986.
- McMurtry VE, Gupta RW, Tran L i wsp. Bacterial diversity and Clostridia abundance decrease with increasing severity of necrotizing enterocolitis. Microbiome 2015;3:11.
- Cenit MC, Olivares M, Codoñer-Franch P i wsp. Intestinal Microbiota and Celiac Disease: Cause, Consequence or Co-Evolution? Nutrients 2015;17:6900-6923.
- Khor B, Gardet A, Xavier RJ. Genetics and pathogenesis of inflammatory bowel disease. Nature 2011;474:307-317.
- Lee KN, Lee OY. Intestinal microbiota in pathophysiology and management of irritable bowel syndrome. World J Gastroenterol 2014;20:8886- 8897.
- Bjorksten B, Naaber P, Sepp E i wsp. The intestinal microflora in allergic Estonian and Swedish 2 -year-old children. Clin Exp Allergy 1999;29:342- 446.
- Rudzki L, Frank M, Szulc A i wsp. Od jelit do depresji – rola zaburzeń ciągłości bariery jelitowej i następcza aktywacja układu immunologicznego w zapalnej hipotezie depresji. Neuropsychiatria i Neuropsychologia 2012;7:2.
- Reddy BL, Saier MH. Autism and our intestinal microbiota. J Mol Microbiol Biotechnol 2015;25:51-55.
- Macfabe D. Autism: metabolism, mitochondria, and the microbiome. Glob Adv Health Med 2013;2:52-66.
- Braeger C. i wsp. Supplementation of infant formula with probiotics and/or prebiotics a systemic review and comment by the ESPGHAN Committee on Nutrition J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr. 52.238.2011.
Kiedyś kojarzyło się z podbojem kosmosu, a dziś jest bohaterem setek memów. To imię nadano 181 867 razy
Kosztuje 4 zł i usunie wszystkie krople. Pochłaniacz wilgoci do domu przygotujesz samodzielnie
Niegdyś królowa każdej imprezy, teraz gości na mało którym stole. A szkoda, bo jest bardzo zdrowa
To imię jest kojarzone z podstarzałymi polonistkami i katechetkami. “Nigdy nie wybaczyłam mamie takiego pomysłu”
Czy to nornica, czy kret? Nieproszonego gościa w ogrodzie poznasz po jednym
Farsz na pierogi robię inaczej, bo zamieniłam 1 składnik. Teraz jest wyrazistszy i pełen smaku
- Rodzice.pl
- Niemowlę
- Noworodek
- Zdrowie noworodka
- Zaburzenia mikroflory bakteryjnej wśród noworodków
Zabieg Credego
Tuż po przyjściu na świat, maluszek poddawany jest serii pomiarów i oceny, które mają wykazać w jakim jest stanie i czy wszystko jest w porządku. Jednocześnie wykonywane są zabiegi, które...
Czytaj dalej →Noworodki w plastikowych torebkach. Zadziwiający sposób ratuje wcześniaki
Przedwczesny poród bliźniaków – Zakiego i Maliki – mógł zakończyć się tragicznie. Po przyjściu na świat maluszki okazały się tak drobne i delikatne, że rokowania były naprawdę słabe. Aby ratować...
Czytaj dalej →Noworodek podkurcza nóżki. Sprawdź, co to może oznaczać!
Podkurczanie nóżek u niemowlaka. Dlaczego noworodek podkurcza nóżki? Niemowlę podkurcza nóżki podczas snu.
Czytaj dalej →Brak tych 5 odruchów u noworodka wymaga konsultacji z lekarzem!
Odruchy u noworodka to tzw. odruchy pierwotne, czyli fizjologiczne reakcje na bodźce, których obecność lub brak może świadczyć o nieprawidłowym rozwoju niemowlęcia. Są to reakcje automatyczne, które sprawdzane są przez...
Czytaj dalej →Zamartwica urodzeniowa: Co to jest? Jakie ma stopnie i jakie niesie ze sobą skutki?
Są takie sytuacje, kiedy poród z jakiś wiadomych lub niewiadomych przyczyn, przebiega nie tak, jak powinien. Komplikacje okołoporodowe to przyczyna utraty zdrowia, a czasami nawet życia noworodka. Są one też...
Czytaj dalej →Kolka u niemowlaka – co robić? Jak leczyć kolkę niemowlęcą?
Nagły płacz niemowlęcia będący przejawem kolki jelitowej niemowląt to zmora wielu młodych rodziców. Kolka niemowlęca, dolegliwość powszechna i przykra, przytrafia się znacznej części maluchów przed ukończeniem pierwszego roku. W artykule...
Czytaj dalej →Śmierć łóżeczkowa: Czy spanie z dzieckiem jest niebezpieczne?
Nagła śmierć łóżeczkowa (ang. SIDS – Sudden Infant Death Syndrome ) wzbudza niepokój u młodych rodziców. Co warto wiedzieć na temat SIDS? Jakie czynniki zwiększają ryzyko nagłej śmierci łóżeczkowej? Czy...
Czytaj dalej →Maść majerankowa: Jak ją stosować? Czy jest bezpieczna dla dzieci?
Majeranek to roślina znana przede wszystkim ze swoich kulinarnych zastosowań. Polacy bardzo często używają go jako przyprawy do niektórych dań. Nie od dziś jednak wiadomo, że majeranek wykazuje także właściwości...
Czytaj dalej →Katar u noworodka – przyczyny, jak leczyć?
Katar u noworodka, zwłaszcza jeśli to jest pierwsze dziecko, budzi trwogę u rodziców. Tak małe dziecko oddycha głównie przez nosek więc wydzielina w nosie utrudnia mu nabieranie powietrza. Maluch jest...
Czytaj dalej →Wirus RSV masowo atakuje dzieci, w szpitalach zaczyna brakować miejsc. Co to jest i jakie są objawy?
Z początkiem jesieni zaczęło się pojawiać coraz więcej zakażeń wirusem RSV. Lekarze alarmują, że z każdym tygodniem przybywa ogromna liczba nowych chorych, szczególnie wśród dzieci. Masowe zachorowania u najmłodszych budzą...
Czytaj dalej →Odporność Twojego dziecka kształtuje się przez cały rok. Dowiedz się, jakie składniki odżywcze są kluczowe dla tego procesu
Chociaż to w okresie jesienno-zimowym poświęca się najwięcej uwagi odporności i sposobom na jej wspieranie, rodzice najmłodszych dzieci powinni pamiętać, że układ odpornościowy ich pociech rozwija się przez cały okres...
Czytaj dalej →Ropa w pępku noworodka – nie wolno lekceważyć tego objawu. Na co jeszcze zwrócić uwagę?
Jednym z pierwszych wyzwań, z którymi muszą się zmierzyć rodzice oraz nowo narodzony maluszek, to gojenie się pępka. Wbrew pozorom nie jest to bardzo skomplikowane, trzeba jednak zachować ostrożność i...
Czytaj dalej →Mleko w diecie roczniaka – jaki produkt odpowie na potrzeby małego dziecka?
Mleko to stały element diety – najpierw niemowlęcia, później małego dziecka, a w końcu osoby dorosłej. Pierwszym pokarmem, jaki noworodek otrzymuje po narodzinach, zazwyczaj jest mleko mamy. Z czasem, kiedy...
Czytaj dalej →Jak prawidłowo dbać o skórę noworodka?
Rodzice, którzy cieszą się z narodzin pierwszego dziecka, jednocześnie obawiają się, czy podołają opiece nad nim i czy nie popełnią prostych błędów. Oczywiście do roli rodzica można odpowiednio się przygotować...
Czytaj dalej →3 tygodniowe dziecko ciągle płacze – czy to “purple crying”? Sprawdź, jak interpretować zachowanie maluszka
Płacz i marudzenie to jedno z wyzwań, z którym muszą się zmierzyć wszyscy rodzice nowo narodzonych dzieci. Każdy maluszek jest jednak nieco inny, niektóre płaczą częściej, inne rzadziej, niektóre są...
Czytaj dalej →Co zamiast kwiatów na wesele?
Od kilku lat panuje moda na wręczanie różnych drobiazgów podczas składania Młodej Parze życzeń pod Kościołem, zamiast kwiatów. Przyznam szczerze, że bardzo mi się ta moda podoba. Nie jest tajemnicą,...
Czytaj dalej →Czy piwo Karmi wpływa na laktację?
Piwo Karmi i bardziej obfita laktacja Pierwszą rzeczą jaką usłyszałem od mojej mamy gdy ta dowiedziała się o tym blogu było: Koniecznie napisz o odgazowanym Karmi, które wpływa na laktację....
Czytaj dalej →Kiedy jest Dzień Ojca w 2019 roku? To już wkrótce!
Dzień Ojca, Dzień Dziecka, Dzień Matki… Sporo tych “Dni” ostatnio. Można (chociaż nie wypada) się w nich pogubić. Niestety nie udało mi się umieścić wpisu dotyczącego Dnia Matki. W tym...
Czytaj dalej →