Opieka naprzemienna: czy to się sprawdza? Poznaj wady i zalety tego rozwiązania!

Przepisy polskiego Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie regulują wprost opieki naprzemiennej – systemu wykonywania władzy rodzicielskiej, w którym dzieci mieszkają przez określony czas z jednym z rodziców, a następnie przez zbliżony okres z drugim rodzicem. System opieki naprzemiennej, niezwykle popularny w Stanach Zjednoczonych oraz w krajach skandynawskich, w Polsce ciągle jest rozwiązaniem stosunkowo nowym i rzadko stosowanym. Jakie ma wady i zalety? Jak naprzemienny model opieki nad dzieckiem wygląda w praktyce?

Opieka naprzemienna: czy to się sprawdza? Poznaj wady i zalety tego rozwiązania!
depositphotos.com

Opieka naprzemienna w Polsce: orzecznictwo

Zazwyczaj nie zdarza się, aby władza rodzicielska była modyfikowana w trakcie trwania małżeństwa. W takim przypadku oboje małżonkowie mają pełnię władzy rodzicielskiej, takie same prawa i obowiązki. Po rozpadzie małżeństwa istnieje konieczność uregulowania sposobu sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym jednoznacznego określenia jego miejsca zamieszkania. Sąd w wyroku rozwodowym orzeka nie tylko o rozwiązaniu małżeństwa, lecz również szczegółowo reguluje sytuację małoletnich dzieci stron (władza rodzicielska, kontakty, alimenty). Orzeczenie zawarte w wyroku rozwodowym może być następnie modyfikowane za pomocą postanowień wydawanych przez sąd rodzinny.

W przypadku rodziców, którzy nigdy nie byli małżeństwem, o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej decyduje sąd rodzinny. Właściwość sądu określa się na podstawie miejsca zamieszkania dziecka.

W obu przypadkach sąd może:

  • powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom (w tym zastosować naprzemienny model opieki nad dzieckiem);
  • powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców i ograniczyć władzę rodzicielską drugiego z rodziców do określonych praw i obowiązków (stosunkowo najczęściej stosowany model);
  • powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców i pozbawić drugiego rodzica władzy rodzicielskiej;
  • ograniczyć władzę rodzicielską obojga rodziców na przykład poprzez nadzór kuratora sądowego.

Podstawa prawna

W praktyce opieka naprzemienna w Polsce jest możliwa tylko wówczas, gdy rodzice tak wspólnie postanowią i będą w stanie osiągnąć porozumienie w tej sprawie, a sąd po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sprzeciwi się takim ustaleniom. Podstawa prawna takiego rozstrzygnięcia znajduje się – zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie – w treści przepisu art. 58 § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Niezwykle rzadko zdarza się, aby wskazaniem biegłych sądowych była właśnie opieka naprzemienna. Orzecznictwo polskich sądów nadal skłania się ku powierzeniu wykonywania pełni władzy rodzicielskiej tylko jednemu z rodziców.

Opieka naprzemienna po rozwodzie i jej formy

Jeśli rodzice dojdą do przekonania, iż po rozstaniu chcą sprawować opiekę nad dziećmi w modelu naprzemiennym, muszą – zazwyczaj w formie porozumienia rodzicielskiego – dokładnie określić zasady wykonywania wladzy rodzicielskiej. W porozumieniu (a następnie w wyroku albo postanowieniu wydanym przez sąd) należy określić:

  1. sposób wykonywania opieki, tj. dokładne okresy, w jakich dzieci będą przebywały u mamy i u taty, o czym poniżej;
  2. sposób wykonywania kontaktów z rodzicem w czasie, w którym dzieci przebywają z drugim rodzicem;
  3. sposób sprawowania opieki w czasie świąt i wakacji;
  4. zasady podejmowania decyzji związanych z wykonywaniem władzy rodzicielskiej (np. decyzji dot. wyboru szkoły czy sposobu leczenia);
  5. zasady ponoszenia kosztów związanych z utrzymaniem dzieci, o czym poniżej.

System wykonywania opieki naprzemiennej będzie zależał od uzgodnień dokonanych pomiędzy rodzicami.

Zwyczajowo można wyróżnić trzy podstawowe sposoby wykonywania opieki naprzemiennej:

  • dzieci zmieniają miejsce zamieszkania co tydzień;
  • dzieci zmieniają miejsce zamieszkania co dwa tygodnie;
  • dzieci mieszkają w tym samym miejscu, zaś rodzice zmieniają miejsce zamieszkania w określonych odstępach czasu.

Z pewnością ostatni wskazany powyżej sposób jest najbardziej korzystny z punktu widzenia dobra dzieci, przy czym metoda ta w polskich warunkach jest stosunkowo trudna do zrealizowania, albowiem wymaga posiadania trzech niezależnych mieszkań (mieszkanie, w którym na stałe mieszkają dzieci, mieszkanie mamy, mieszkanie taty).

Opieka naprzemienna a alimenty

Ustanowienie opieki naprzemiennej zakłada zazwyczaj, iż dzieci będą spędzały połowę czasu z mamą i połowę czasu z tatą. Wbrew obiegowej opinii jednakże zastosowanie modelu opieki naprzemiennej nie oznacza automatycznie, iż żaden z rodziców nie będzie zobowiązany do opłacania alimentów.

Wystąpienie obowiązku alimentacyjnego będzie związane z konkretną sytuacją rodzinną stron. Jeśli oboje rodzice mają zbliżone dochody, możliwości finansowe oraz wydatki o podobnej wysokości, wówczas rzeczywiście może zdarzyć się tak, iż każdy z rodziców będzie ponosił koszty związane z utrzymaniem dzieci we własnym zakresie. W takim przypadku rodzice powinni oczywiście uzgodnić zasady ponoszenia kosztów wyjątkowych (np. obozów letnich, wizyt lekarskich i leków, zajęć pozalekcyjnych, itd.).

Jeśli sytuacja finansowa rodziców jest w istotny sposób różna, wówczas z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, iż sąd zasądzi alimenty płatne przez jednego z rodziców na rzecz dzieci. Przy określeniu wysokości alimentów sąd uwzględni wiele czynników:

  • dokładny wymiar czasu, jaki dzieci spędzają z każdym z rodziców;
  • dochody obojga rodziców oraz ich możliwości zarobkowe (np. poziom wykształcenia i doświadczenie zawodowe);
  • sytuację majątkową rodziców;
  • wysokość kosztów utrzymania dzieci.

Sprawdź także:

Opieka naprzemienna – wady i zalety

Podstawową zaletą naprzemiennej opieki nad dzieckiem jest konieczność wypracowania przez rodziców porozumienia. Jeśli rodzice – mimo skomplikowanej sytuacji rodzinnej i emocjonalnej – są w stanie osiągnąć konsensus w zakresie wykonywania władzy rodzicielskiej, istnieje ogromna szansa na to, iż wychowanie dzieci po rozstaniu będzie odbywało się w miarę bezproblemowo. Sprawne funkcjonowanie tego modelu wymaga wzajemnego szacunku i postawienia dobra dzieci zawsze na pierwszym miejscu.

Celem naprzemiennego modelu opieki nad dzieckiem jest zapewnienie mu takiej samej relacji zarówno z mamą, jak i z tatą. Zazwyczaj po rozwodzie tylko jeden z rodziców angażuje się w pełni w wychowanie dziecka, zaś drugie spotyka się z nim okazjonalnie. Model opieki naprzemiennej ma zapobiec takiej sytuacji, a dzieci winny mieć tak samo silną więź z obojgiem z rodziców oraz ich dalszymi rodzinami, na przykład dziadkami.

Krytycy opieki naprzemiennej zarzucają temu systemowi przede wszystkim pozbawienie dzieci jednego domu i związanej z tym stabilizacji, albowiem niezwykle rzadko zdarza się, aby to rodzice zmieniali miejsce zamieszkania co tydzień czy dwa tygodnie. W związku z tym dzieci muszą przeprowadzać się, nieustannie przenosząc również ulubione przedmioty, odzież czy podręczniki szkolne. Dzieci wychowujące się w takim modelu mogą borykać się ze zmniejszonym poczuciem przynależności i z trudnością adaptować się w środowisku rówieśniczym. Dzieci mogą również zmagać się z brakiem bezpieczeństwa, związanym niewątpliwie z sytuacją panującą w domu, zwłaszcza, jeśli wykonywanie opieki naprzemiennej powoduje dodatkowe kłótnie pomiędzy rodzicami.

Zobacz też:


Autor: adwokat Marta Milan z LegalHero.pl

Zdjęcie główne: depositphotos.com

LegalHero.pl to portal oferujący profesjonalne porady prawne i dokumenty prawne w przystępnych cenach. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony www.legalhero.pl, a w razie pytań prosimy o kontakt mailowy [email protected]

1 Komentarz

  • Avatar

Dodaj komentarz

Karmienie piersią
5 najpopularniejszych mitów na temat karmienia piersią. Znasz je wszystkie?
Pokarm kobiecy jest wyjątkowym darem, jaki mama może dać swojemu dziecku. Właśnie dlatego warto jak najlepiej przygotować się do tego etapu macierzyństwa. Nieustannie pojawiają się jednak nowe informacje dotyczące karmienia
Czytaj dalej
Znaczenie imion (Imiennik)
Imię Pola [znaczenie, pochodzenie, cechy charakteru i zdrobnienia]
Poznaj Polę i sprawdź, które z jej cech charakteru sprawiają, że jest lubiana w towarzystwie i ceniona wśród przyjaciół! Jaka jest w związkach, jak radzi sobie w szkole, a potem
Czytaj dalej
Finanse Prawo
Podwyższenie alimentów
Rozwód nigdy nie jest przyjemną rzeczą, a staje się jeszcze boleśniejszy, gdy na świecie są dzieci. Gdy byli małżonkowie nie mogą się ze sobą porozumieć, kwestie organizacyjne, takie jak opieka
Czytaj dalej
Newsy Prawo
Zasiłek opiekuńczy po 24 maja – Dla kogo i na jakich zasadach?
Wczoraj rząd ogłosił III etap odmrażania gospodarki, w ramach którego między innymi od 25 maja uczniowie klas 1-3 będą mogli wrócić do szkół. Powrót nie jest obowiązkowy i ma być
Czytaj dalej
Prawo
Wypowiedzenie umowy z przedszkolem prywatnym lub żłobkiem [WZÓR]
Przedszkola i żłobki prywatne to dla wielu rodziców jedyna pomoc w sprawowaniu opieki nad dziećmi. Zwłaszcza, gdy obydwoje rodzice pracują, korzystanie z usług takich instytucji staje się najlepszym rozwiązaniem. Co
Czytaj dalej
Prawo
Zwrot podatku a komornik 2020: Czy komornik może zająć zwrot podatku na dziecko za 2019?
Termin złożenia PIT zbliża się szybko - to już 30 kwietnia. Rodzice, którzy korzystają z ulgi na dzieci, jak zawsze mogą pomniejszyć swoje zobowiązania podatkowe i otrzymać tym samym zwrot
Czytaj dalej
Prawo
Koronawirusowa gra w ciuciubabkę: Czy pozwolić rodzicom na przebywanie na oddziałach pediatrycznych?
Na oddziałach pediatrycznych są dzieci, które potrzebują nie tylko opieki lekarzy, ale i obecności rodziców. Jak to pogodzić z uzasadnionym zaleceniem, by w szpitalach obecnie przebywali tylko ci, którzy bezwzględnie
Czytaj dalej
Newsy Prawo Przedszkolak
Nauka w czasie koronawirusa – 9 pytań, na które rodzice chcą znać odpowiedź!
Wprowadzona w minionym tygodniu przez rząd i podpisana przez prezydenta Andrzeja Dudę specustawa zawierała m.in. decyzję o zawieszeniu zajęć w szkołach, przedszkolach i pozostałych placówkach oświatowych. Do kiedy i czy
Czytaj dalej
Prawo
Pozew o rozwód z orzekaniem o winie [Wzór 2020]
Sprawa rozwodowa może zakończyć się poprzez wydanie wyroku rozwiązującego małżeństwo z orzeczeniem o winie albo bez orzeczenia o winie. Orzekanie o winie wiąże się zazwyczaj z koniecznością przeprowadzenia długotrwałego i
Czytaj dalej
Finanse Prawo
Zwolnienie na dziecko w 2020 roku w czasie kwarantanny i zamknięcia szkół. Kto i ile płaci za L4 na dziecko?
Zwolnienie na dziecko otrzymują rodzice, którzy muszą sprawować opiekę nad chorą pociechą. W przypadku dzieci, które nie ukończyły 2 roku życia, zwolnienie jest wystawiane bez dodatkowych warunków. Gdy choruje starsze
Czytaj dalej