Afazja dziecięca to zaburzenia umiejętności mowy wywołane przez uszkodzenie struktur w mózgu, które są odpowiedzialne za czynności związane z mówieniem. Afazja występuje u dzieci, które wcześniej opanowały umiejętność mowy i rozumieją ją, ale może dotyczyć również dzieci, które jeszcze nie zaczęły mówić.



depositphotos.com

Objawy afazji u dzieci i dorosłych

Afazja objawia się przede wszystkim zaburzeniami mowy oraz rozumienia słyszanych komunikatów. Zaburzeniom mowy często towarzyszą zaburzenia innych zdolności, takich jak pamięć, orientacja przestrzenna czy spostrzeganie. Oprócz tych objawów przy afazji u dzieci często występują problemy z koncentracją i skupieniem uwagi przez dłuższy czas. Częstymi objawami są również zaburzenia emocjonalne spowodowane nagłą chorobą. U osób dotkniętych afazją może pojawić się drażliwość, zobojętnienie, zmienność nastrojów, agresja, a nawet stany depresyjne. W niektórych przypadkach pojawia się także niedowład kończyn, zwłaszcza po jednej stronie ciała. W skrajnych przypadkach pacjenci z afazją nie są w stanie samodzielnie chodzić, ubierać się, jeść czy wykonywać innych codziennych czynności.

Przyczyny afazji u dorosłych

Najbardziej powszechną przyczyną wystąpienia afazji u osób dorosłych jest udar mózgu, czyli nagłe zaburzenie dopływu krwi do mózgu, które powoduje niedotlenienie, a w efekcie śmierć komórek mózgowych. Po przebytym udarze bardzo ważne jest jak najszybsze podjęcie rehabilitacji, która ma na celu powrót pacjenta do sprawności ruchowej oraz umysłowej. W przypadku, gdy afazja jest spowodowana właśnie udarem mózgu, w większości przypadków z czasem umiejętność mowy, podobnie jak sprawność ruchowa, stopniowo się poprawiają. Rehabilitacja wymaga wiele wytrwałości i zaangażowania ze strony personelu medycznego, a przede wszystkim chorego i jego najbliższych. Pacjent powinien być stale zachęcany do pracy nad sobą, stymulowany i wspierany podczas ćwiczeń.

Sprawdź też:

Rodzaje afazji u dorosłych

W zależności od obszaru mózgu, który został uszkodzony oraz objawów choroby, wyróżnia się kilka rodzajów afazji.

Afazja ruchowa

Z afazją ruchową mamy do czynienia, gdy uszkodzony został ośrodek mowy, tak zwany ośrodek Broki. W przypadku tego rodzaju afazji dochodzi do znacznego upośledzenia, a nawet całkowitej utraty zdolności mówienia.

Afazja czuciowa

Afazja czuciowa występuje na skutek uszkodzenia ośrodka Wernikego, czyli ośrodka słuchowego mowy. Przy tym typie afazji pacjenci utrzymują umiejętność mówienia, a nawet mówią dużo, ale bardzo często niezrozumiale. W wielu przypadkach w zdaniach wtrącają przypadkowe słowa, wyrażenia albo tworzą nowe niezrozumiałe słowa.



Afazja amnestyczna

O afazji amnestycznej mówi się, gdy zaburzenia mówienia objawiają się przede wszystkim trudnościami w nazywaniu jakichś obiektów, czynności itp., a także znajdowaniu właściwych słów na wyrażenie tego, co chce się powiedzieć. Często afazja amnestyczna występuje razem z innymi typami afazji, a zwłaszcza w końcowym etapie leczenie innego typu afazji.

Afazja mieszana

Afazja mieszana, czyli połączenie afazji ruchowej i czuciowej, występuje bardzo często jeszcze zanim afazja przyjmie czystą postać afazji ruchowej lub czuciowej. W przypadku afazji mieszanej objawy charakterystyczne dla afazji ruchowej i czuciowej występują jednocześnie.

Afazja dziecięca

Afazja dziecięca to inny typ afazji, o której mówimy, gdy dziecko w wieku około dwóch – trzech lat nie mówi lub nie robi postępów w mówieniu, jakie powinny być zauważane u dziecka w tym wieku. Niektóre dzieci z afazją sprawiają nawet wrażenie jakby nie rozumiały, co się do nich mówi. Rozróżnia się kilka rodzajów afazji dziecięcej. Pierwszy z nich to afazja dziecięca ekspresyjna, w przypadku której dziecko rozumie mowę, ale ma znaczne problemy z budowaniem własnych wypowiedzi. Drugi typ afazji u dzieci to afazja percepcyjna, która objawia się zarówno zaburzeniem rozumienia, jak i nadawania mowy. Rozróżnia się także afazję wrodzoną i nabytą. Afazja dziecięca wrodzona występuje od urodzenia dziecka, natomiast afazja nabyta pojawia się najczęściej na skutek uszkodzenia mechanicznego głowy.



Przyczyny afazji dziecięcej nie zostały jak dotąd dokładnie poznane, jednak uważa się, że zaburzenia mowy i rozumienia prawdopodobnie wynikają z uszkodzenia albo nieprawidłowego wykształcenia struktur mózgu odpowiedzialnych za mowę. Takie uszkodzenia mogą powstawać w wyniku wrodzonych zaburzeń, urazów na etapie życia prenatalnego albo urazów i chorób przebytych we wczesnym dzieciństwie.

Afazja u dzieci – objawy, które powinny zaniepokoić

Najczęstsze objawy afazji dziecięcej to:

  • Opóźnienie lub brak rozwoju mowy,
  • Zaburzenia w rozumieniu znaczenia zasłyszanych słów,
  • Problemy w utrzymaniu uwagi,
  • Problemy z wypowiadaniem i powtarzaniem słów,
  • Problemy z wypowiadaniem dłuższych słów,
  • Ubogie słownictwo,
  • Szybkie zapominanie słów, które wcześniej były już opanowane,
  • Dzielenie słów, aby łatwiej było je wypowiedzieć,
  • Krótkie wypowiedzi,
  • Zniekształcanie prawidłowego brzmienia słów,
  • Ciche wypowiadanie słów „na próbę” przed właściwą artykulacją.

Jeśli zauważycie u swojego dziecka jakiekolwiek niepokojące objawy, które mogą świadczyć o afazji dziecięcej, nie zwlekajcie z udaniem się do lekarza.

Leczenie afazji dziecięcej

Zdiagnozowanie afazji dziecięcej nie jest łatwe, ponieważ jej objawy można pomylić z objawami innych chorób. Poza tym, wielu rodziców, których dzieci nie zaczynają mówić, tłumaczą to sobie tym, że na ich dzieci po prostu nie nadszedł jeszcze czas i na pewno wkrótce zaczną wymawiać swoje pierwsze słowa. Tymczasem oznak, że mowa dziecka nie rozwija się prawidłowo nie należy lekceważyć i lepiej jak najszybciej udać się do lekarza logopedy. Specjalista oceni umiejętności dziecka, zarówno pod kątem mówienia, jak i rozumienia zasłyszanej treści. Jedynie po rozpoznaniu problemów dziecka wdrożona może być odpowiednia terapia.

Ważne jest, aby leczenie afazji dziecięcej odbywało się na wielu polach, czyli nie tylko podczas zajęć u logopedy, ale również w domu i szkole czy przedszkolu. Leczenie afazji u dzieci należy podjąć jak najszybciej. Podczas terapii konieczna jest cierpliwość i wytrwałość, ponieważ efekty mogą przynieść jedynie regularne, często długotrwałe ćwiczenia. Zaniedbanie leczenia może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak trudności w nauce w szkole, a także problemy emocjonalne oraz społeczne.

Ćwiczenia podczas terapii afazji dziecięcej

Główną formą terapii afazji dziecięcejćwiczenia stymulujące mowę, a także rozumienie słyszanych komunikatów słownych. Ćwiczenia obejmują między innymi powtarzanie, które pozwala na utrwalanie słów i zwrotów. Komunikaty słowne są umieszczane na odpowiednim tle sytuacyjnym, na przykład poprzez poparcie intonacją lub gestami, co wspomaga rozumienie słyszanych komunikatów. Niezwykle istotne jest to, aby oprócz ćwiczeń, jakie są wykonywane podczas zajęć u logopedy, dziecko jak najwięcej ćwiczyło w domu. Podczas codziennych rozmów należy stymulować dziecięcy rozwój, na przykład poprzez pokazywanie mu gestami tego, o czym mówimy.