Koklusz u dzieci (krztusiec) to ostra choroba zaka藕na uk艂adu oddechowego. Dzi臋ki powszechnym szczepieniom obecnie wyst臋puje rzadziej, mimo 偶e jest chorob膮 bardzo zara藕liw膮, kt贸ra przenosi si臋 drog膮 kropelkow膮 lub przez bezpo艣redni kontakt z chorym. Krztusiec wywo艂uj膮 bakterie. Okres wyl臋gania kokluszu wynosi od 3 do 14 dni. Osoba chora mo偶e zara偶a膰 przez kilka ostatnich dni okresu wyl臋gania do 21 dni od wyst膮pienia pierwszego kaszlu.



Objawy kokluszu

Koklusz bywa na pocz膮tku mylony ze zwyk艂ym przezi臋bieniem ze wzgl臋du na podobie艅stwo objaw贸w.
Choroba przebiega w trzech okresach:

  • nie偶ytowym,
  • kaszlu napadowego,
  • rekonwalescencji.

W czasie okresu nie偶ytowego dochodzi do stanu zapalnego b艂ony 艣luzowej nosa, gard艂a, krtani i tchawicy, kt贸ry wywo艂uj膮 bakterie krztu艣ca.

Pierwsze objawy, trwaj膮ce oko艂o 2 tygodni, to:

  • nie偶yt nosa (katar),
  • stan podgor膮czkowy,
  • czasem zapalenie spoj贸wek,
  • suchy kaszel w dzie艅 i w nocy.

Kolejny etap choroby to kaszel napadowy, kt贸ry wywo艂uj膮 toksyny bakteryjne i powoduj膮 wydzielanie lepkiego, g臋stego 艣luzu.



Objawy kokluszu u dzieci starszych:

  • ci臋偶kie napady kaszlu, g艂贸wnie w nocy,
  • zaczerwienienie twarzy podczas kaszlu,
  • wysuwanie j臋zyka (u niemowl膮t mo偶e wtedy doj艣膰 do naderwania w臋dzide艂ka),
  • duszno艣ci,
  • bezdechy z mo偶liwym zasinieniem twarzy,
  • mimowolne oddanie moczu lub stolca,
  • napady kaszlu ko艅cz膮ce si臋 pianiem lub nawet wymiotami.

Ostre napady kaszlu wyczerpuj膮 dziecko, w niekt贸rych przypadkach dochodzi nawet do wylewu do spoj贸wek i wybroczyn na twarzy. Trzeba pami臋ta膰, 偶e krztusiec u niemowl膮t przebiega ci臋偶ej. U malutkich dzieci kaszel mo偶e nawet nie wyst膮pi膰.

Okres rekonwalescencji to rzadsze napady kaszlu. Jednak kaszel napadowy mo偶e pojawia膰 si臋 sporadycznie nawet przez kilka miesi臋cy. Dodatkowe infekcje dr贸g oddechowych doprowadzaj膮 do jego nasilenia. W okresie rekonwalescencji zamiast kaszlu mog膮 pojawi膰 si臋 kichanie, 艂zawienie, duszno艣ci oraz bezdechy.

Leczenie i piel臋gnacja chorego na koklusz

Niemowl臋ta i ma艂e dzieci chore na krztusiec powinny by膰 hospitalizowane, poniewa偶 ci臋偶kie napady kaszlu mog膮 grozi膰 bezdechami. Najci臋偶ej koklusz przebiega u maluch贸w do 6. miesi膮ca 偶ycia. Do szpitala trafiaj膮 tak偶e dzieci z powik艂aniami. Gdy jednak koklusz ma l偶ejszy przebieg, chorego mo偶na leczy膰 w domu, stosuj膮c si臋 do zalece艅 lekarza, kt贸ry dobierze odpowiednie antybiotyki i dawki.



Odpowiednia piel臋gnacja malucha w czasie choroby jest bardzo istotna. Silne bod藕ce zewn臋trzne, takie jak: ha艂as, jaskrawe 艣wiat艂o, wysoka temperatura powietrza mog膮 wywo艂ywa膰 napady kaszlu. Dlatego tak wa偶ne jest, by dziecko mia艂o zapewniony spok贸j. W czasie terapii nie mo偶na go te偶 przegrzewa膰. Trzeba zadba膰 o cz臋ste wietrzenie pokoju oraz o nawil偶enie powietrza. Pom贸c w tym mo偶e nawil偶acz lub domowe sposoby, takie jak rozwieszenie mokrych r臋cznik贸w czy wystawienie naczy艅 z wod膮. W trakcie leczenia nale偶y unika膰 kontaktu dziecka z dymem papierosowym, kt贸ry jest w tym czasie bardzo niebezpieczny. Je艣li maluch nie ma gor膮czki, mo偶na spacerowa膰, gdy偶 ch艂odne powietrze 艂agodzi kaszel.
Wa偶ne, aby dziecko cz臋sto pi艂o. Jednocze艣nie nie nale偶y zmusza膰 do jedzenia. W trakcie choroby najlepiej sprawdz膮 si臋 posi艂ki lekkostrawne i rozdrobnione, aby maluch nie m臋czy艂 si臋 dodatkowo przy jedzeniu. Przekarmienie mo偶e doprowadzi膰 do wymiot贸w i grozi niebezpiecznym zach艂y艣ni臋ciem.

Kluczow膮 rol臋 w leczeniu krztu艣ca spe艂nia profilaktyka, szczeg贸lnie szczepienia ochronne. O ile krztusiec nie jest tak niebezpieczny dla m艂odzie偶y i doros艂ych, o tyle dla niemowl膮t i dzieci bywa bardzo gro藕ny. Dlatego w celu uodpornienia najm艂odszych stosuje si臋 szczepionki. Do wyboru s膮 dwie: szczepionka pe艂nokom贸rkowa (zawiera inaktywowane pa艂eczki krztu艣ca) oraz szczepionka acelularna (zawiera wybrane, oczyszczone antygeny Bordetella pertussis). Obie szczepionki podaje si臋 w skojarzeniu z anatoksyn膮 b艂onicz膮 (D) i t臋偶cow膮 (T) jako DTP lub DTaP.

Powik艂ania wywo艂ane przez koklusz

Krztusiec mo偶e prowadzi膰 do powik艂a艅 oraz w przypadku niemowl膮t do zgon贸w. Najcz臋stsze powik艂ania to:

  • zapalenie oskrzeli,
  • zapalenie p艂uc,
  • przepuklina,
  • uszkodzenie m贸zgu spowodowane niedotlenieniem,
  • zapalenie ucha 艣rodkowego,
  • drgawki,
  • bezdechy,
  • krwawienia do o艣rodkowego uk艂adu nerwowego.

Koklusz jest gro藕n膮 chorob膮 dla najm艂odszych, warto wi臋c zadba膰 o odpowiedni膮 profilaktyk臋 oraz nie bagatelizowa膰 pierwszych objaw贸w, kt贸re lepiej skonsultowa膰 z lekarzem.