Od 120 do 260 mln. Tyle plemników znajduje się w każdym mililitrze ludzkiej spermy. Klasyczny wytrysk, przynajmniej z medycznego punktu widzenia, to od dwóch do sześciu mililitrów nasienia , czyli mniej więcej tyle, co płynu w łyżeczce od herbaty – jeden ładunek może nieść więc nawet 1200 mln plemników. Oczywisty jest jednak fakt, że ich ilość zależy od wielu czynników, m.in. nawodnienia, wieku czy częstotliwości stosunków. Na szczęście, ilość spermy (o ile jest w normie) nie ma wpływu na płodność mężczyzny. Jak produkują się plemniki? Co je zabija? Porozmawiajmy o plemnikach – w kontekście niepłodności i nie tylko.



Plemniki – budowa

Dojrzały, w pełni gotowy do spełniania swoich funkcji plemnik, składa się z główki i witki, w której możemy wyróżnić szyjkę, wstawkę, część główną i końcową. Budowa plemników jest ważna w kontekście niepłodności i badania morfologii plemników. Ocenie podlega wtedy kształt (regularny, owalna główka), wyraźność akrosomu (od 40% do 70%), grubość witki, jej rozstawienie względem główki i wiele innych czynników. Jeśli wyniki badań spermy są nieprawidłowe, mówimy o teratozoospermii – oznacza to, że w nasieniu jest zbyt mało plemników o prawidłowej budowie. Do niedawna, dla WHO minimum to było 14%, obecnie wymagane jest jedynie 4 %. Lekarz opowie Wam, jak powinny wyglądać prawidłowo rozwinięte plemniki. Ich budowa ma znaczenie w walce o płodność. Produkcja plemników odbywa się w jądrach. Dojrzewanie plemników, zwane spermatogenezą trwa 72 dni.

Sprawdź: Jak przebiega kapacytacja plemników?

Plemniki – żywotność

Ile żyją plemniki? Od 5 minut do nawet 5 dni. Wszystko zależy od warunków, w których przebywają. Ich wyjątkowa delikatność sprawia, że na zewnątrz (np. prześcieradle, podłodze) nie przeżyją więcej, niż kilkanaście minut. Żywotność plemników w pochwie to nawet 3-5 dni. Najlepsze dla nich warunki są podczas owulacji – wtedy w pochwie panuje środowisko zasadowe, a śluz wytwarzany w szyjce macicy sprawia, że plemnikom łatwiej dotrzeć do komórki jajowej. Niestety, w nasieniu może się znaleźć nawet prawie miliard plemników i wszystkie mogą być niewystarczająco silne, aby dotrzeć do „mety”. Ten trudny dla plemników etap ma jednak swoje uzasadnienie – dzięki niemu do komórki jajowej dojdzie tylko ten najsilniejszy, który da maksymalne szanse na zdrowy płód.

Co zabija plemniki?

Na zewnątrz? Powietrze, zła temperatura, detergenty. Co zabija plemniki w pochwie? Kwaśne środowisko, białe krwinki i czas. W ciele mężczyzny plemniki nie lubią wysokich temperatur (dlatego są też w mosznie, na zewnątrz organizmu), ale za to dobrą dietę (m.in. białko, witamina C, DHA, koenzym Q10) i umiarkowany ruch. Niekorzystny wpływ alkoholu na plemniki też jest bardzo szeroko znany – dlatego starając się o ciążę, unikaj używek, również kawy i papierosów. Plemnikom nie sprzyja też przegrzewanie jąder (np. gorące kąpiele) i siedzący tryb życia, stres, brak snu, nadwaga. Jakość plemników przekłada się na ich żywotność, a co za tym idzie – szansę na zapłodnienie.

Kiedy badanie nasienia?

Badanie nasienia jest konieczne w przypadku diagnozowania przyczyny bezpłodności. Jeśli staracie się już o dziecko jakiś czas (powyżej roku aktywnych prób) i niestety, dwie kreski na teście nadal się nie pojawiają, czas zrobić coś w tym kierunku. Warto udać się do lekarza i kliniki niepłodności i wykonać kilka podstawowych badań – dotyczy to zarówno przyszłego taty, jak i mamy.

Mini słowniczek problemów z nasieniem

  • apermia – brak ejakulatu,
  • astenozoospermia – nieprawidłowa ruchliwość plemników,
  • azoospermia – brak plemników w ejakulacie,
  • hipospermia – brak właściwej objętości ejakulatu,
  • oligozoospermia – obniżona liczba plemników,
  • seminogram/spermiogram – badanie nasienia,
  • teratozoospermia – nieprawidłowa budowa plemników,
  • MSOME-6600 – technika pozwalająca na obserwację budowy plemnika,
  • Test SCD – test wykrywający defragmentacje DNA w plemnikach,
  • Test HBA – test badający odsetek plemników zdolnych do zapłodnienia,

Plemniki w moczu – przyczyny

Poejakulacyjne badanie moczu (PEU) to badanie pozwalające na zdiagnozowanie tzw. wytrysku wstecznego, stosowane w leczeniu męskiej niepłodności. Znalezienie plemników w moczu może być wyjaśnieniem niewielkiej obecności spermy podczas wytrysku. Plemniki w moczu pojawiają się poprzez nieprawidłowo działający zwieracz wewnętrzny cewki moczowej, który odpowiada za blokadę możliwości przedostawania się nasienia do pęcherza. Powoduje to sytuację, w której nasienie nie jest wyrzucane na zewnątrz (lub jest wyrzucane w małej ilości) podczas orgazmu, a pozostałość miesza się z zawartością pęcherza – plemniki są w moczu. Przyczyny to m.in. cukrzyca, zażywanie niektórych leków oraz leczenie chorób gruczołu krokowego. Nad badaniem poejakulacyjnym moczu muszą zastanowić się mężczyźni, którzy mają niewielkie wytryski (mniej niż 1 ml ejakulatu), ale nie stwierdzono u nich hipogonadyzmu.

Wiedza dotycząca produkcji plemników, ich dojrzewania i żywotności jest nam potrzebna, żeby zwiększyć szansę na zajście w ciążę. Niestety, dzisiejszy tryb życia wpływa na nasze możliwości poczęcia dziecka. Staranie się o powiększenie rodziny to dobry moment, aby przyjrzeć się swoim nawykom – w końcu ciąża to wyjątkowy stan, wymagający bardzo higienicznego trybu życia, tak samo jak pojawienie się w rodzinie nowego człowieka. To wyzwanie, które wymaga świetnej formy od obu rodziców, a w późniejszym czasie, również pokazywania dobrego przykładu swoim dzieciom. Zdrowa dieta, regularna aktywność fizyczna, czas dla siebie na relaks i własne pasje – to jest to, czego potrzebuje każdy człowiek. Zadbajcie o to już teraz.



Sprawdź: Zapalenie jąder a bezpłodność