Zasady ortograficzne

Język polski nie jest językiem łatwym do nauczenia nawet dla nas – osób posługujących się nim na co dzień, urodzonych w Polsce, uczących się w polskich szkołach. Ilość zasad ortograficznych jest ogromna, a wyjątków od nich – jeszcze większa. Wielu maluchom zaczynającym swoją przygodę ze słowem pisanym, zasady te sprawiają ogromną trudność i potrzeba lat ćwiczeń, żeby opanować nasz język w takim stopniu, by na każdym dyktandzie widniała wielka piątka.

Zasady ortograficzne
pixabay

Zasady ortograficzne: jak je zapamiętać?

Metod na zapamiętanie zasad ortograficznych języka polskiego jest wiele. Od uczenia się ich na pamięć, po mozolne ćwiczenie zapisu trudnych wyrazów. Za klucz do sukcesu od lat uważane jest również regularne czytanie książek od najmłodszych lat do chwili, gdy dziecko posiądzie umiejętność czytania. Opatrzenie się ze słowami występującymi w języku polskim pomaga w zapamiętaniu sposobu ich zapisu.

Poniżej przygotowaliśmy krótką ściągawkę z najpopularniejszych zasad ortograficznych z tym, co sprawia najczęściej problem, czyli z ó, u, rz, ż, h i ch.

Zasady ortograficzne: „-uje”

„Uje się nie kreskuje” – zapewne pamiętacie to powiedzonko, które wielokrotnie niejednego ratowało podczas pisania wypracowań i dyktand. Pomaga ono zapamiętać, że wyrazów zakończonych na końcówkę „-uje” nie piszemy z użyciem „ó”. Zasada ta dotyczy wszystkich czasowników w czasie teraźniejszym.

Zasady ortograficzne: „ó”

O z kreską stosowane jest, gdy w danym wyrazie „ó” da się wymienić na samogłoski: a, e oraz o. Przykładem jest odmiana: lód – lody; pióro – pierze; mówić – mawiać; siódmy – siedem;

„Ó” piszemy także w końcówkach wyrazów będących w dopełniaczu (czyli odpowiadających na pytania: „kogo? czego?”) liczby mnogiej rzeczowników rodzaju męskiego, czyli: bananów, butów, chłopaków, psów.

„Ó” stosujemy również w przypadku końcówek nazw miejscowości, czyli: Piotrków, Tarnów, Grzybów.

Wyjątki: wyjątkami, które należy zapamiętać w przypadku końcówek z „ó” są wyrazy: zasuwka, skuwka, okuwka, zakuwka, wsuwka. Dlaczego? Bo „u” występuje w wyrazie, od którego te formy pochodzą, czyli od” zasuwać, skuwać, okuwać, zakuwać, wsuwać.

Zasady ortograficzne: „u”

Z „u zwykłym” jest dosyć łatwo. Należy zapamiętać, że zawsze stosujemy „u” na końcu wszystkich wyrazów, w których występuje, czyli: krochmalu, żwiru, dachu, biurku, końcu. „U” piszemy także na początku większości wyrazów: ucho, upał, ubranie, ugryźć.

Z „u” łączy się również wspomniana już wyżej zasada mówiąca o tym, że „uje się nie kreskuje”.

Zasady ortograficzne: „ż”

„Ż” to kolejny przykład z wymianą na inne litery. „Ż” bowiem piszemy wtedy, gdy w innych formach wyrazu wymienia się ono na: g, dz, h, s, z, ź. Dla przykładu: dłużej – długo; bliżej – blisko, koleżanki – koledzy, obrażać – obraza.

„Ż” piszemy także po spółgłoskach, takich jak: l, ł, r, m, n. Przykładem są wyrazy: ulżyć, mżawka, łżesz, rżnąć, rewanż.

Jedna z zasad dotyczących pisowni „ż” dotyczy końcówek. „Ż” powiem stosujemy w rzeczownikach rodzaju żeńskiego zakończonych na -aż i –eż. Przykłady to wyrazy: odzież, sprzedaż.

Zasady ortograficzne: „rz”

„Rz” również piszemy wtedy, gdy wymienia się ono na odpowiednią literkę. W tym przypadku jest to „r”. Za przykład mogą służyć słowa: tworzyć – twórca; morze – morski; starzec – starość.

„Rz” występuje na końcach wyrazów, zwłaszcza rzeczowników, nazw zawodów, np. kalendarz, terminarz, piekarz, lekarz, masarz. Zawsze również użyjemy „rz” w wyrazach z końcówką –mistrz: kuchmistrz, zegarmistrz, burmistrz.

Zasady ortograficzne: „h”

„H” stosowane jest, gdy w danym wyrazie „h” da się wymienić na litery: dz, g, z, ż. Przykładem jest odmiana: wahać się – waga; błahy – błazen; druh – drużyna.

„H” piszemy również zawsze po spółgłosce „z”, czyli w wyrazach” zhańbić, zharmonizować, zheblować. Stosujemy „samo ha” również wtedy, gdy piszemy wyrazy rozpoczynające się od cząstek: hipo-, hydro-, hiper-, higro-, hekto-, hetero-, helio-, homo-, homeo-.

Zasady ortograficzne: „ch”

„Ch” stosowane jest, gdy w pisanym wyrazie „ch” da się wymienić na „sz”. Przykładem jest odmiana: cicho – cisza; ucho – uszy; duch – dusza; kielich – kieliszek.

„Cho” piszemy również zawsze na końcu wyrazów, przykładem mogą być słowa, takie jak: słuch, orzech, grzech, dach, piach. Jedynymi wyjątkami od tej reguły są wyrazy: druh, poroh oraz rzeka Boh.

Zobacz też:

 

Dodaj komentarz

Newsy
Jest wyrok w sprawie znanej blogerki, która znęcała się nad córką. Wiemy, komu przyznał opiekę nad jej 2-letnim dzieckiem
O sprawie Oliwii P., instablogerki znęcającej się nad swoją 2-letnia córeczką pisaliśmy pod koniec września. Jej dużo starszy mąż zarejestrował m.in., jak kobieta mówi dziewczynce, że ją zabije. Sąd podjął
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Zespół Aspergera u dzieci: objawy i leczenie
Zespół Aspergera to określenie stosowane do najłagodniejszych form autyzmu. Jego podłożem są przyczyny neurologiczne, podobnie jak w przypadku wszystkich odmian autyzmu. Najnowsze badania wskazują, że prawdopodobnie gen chorobowy przenoszony jest z
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia Newsy
Kalendarz roku szkolnego 2020/2021. Kiedy rozpoczęcie roku? Kiedy ferie i dni wolne od szkoły?
Połowa wakacji już za nami, w związku z czym coraz częściej myślimy o powrocie do szkoły. Ministerstwo Edukacji Narodowej też o tym rozmyśla - na stronie resortu pojawił się kalendarz
Czytaj dalej
Język polski
Liczebniki – definicja, rodzaje i przykłady liczebników
Liczebniki poznaje każdy uczeń już w pierwszych klasach szkoły podstawowej. Wielu z nich ma jednak problem z ich prawidłowym odmienianiem czy zapisywaniem z partykułą „nie”. W artykule wyjaśniamy, co to
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia Newsy
Co z podwyżkami dla nauczycieli w 2020 roku? Waży się los podwyżek dla nauczycieli
Nauczyciele mieli dostać podwyżki we wrześniu 2020 roku, a ich pensje miały wzrosnąć o sześć procent. Niewykluczone jednak, że z powodu epidemii koronawirusa rząd wycofa się z tego planu. Kluczowa
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Gotowe dedykacje do książki dla dziecka
26 czerwca kończy się rok szkolny 2019/2020. To ostatni dzwonek, aby przygotować dla uczniów upominki z okazji zakończenia roku szkolnego. W tym wpisie publikujemy różnorodne gotowe dedykacje dla dzieci i
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Czy dziecko to obywatel? O Karcie Rodziny parę słów
Wątek LGBT w ostatnich dniach rozgrzewa media - tradycyjne i społecznościowe. Słowa Prezydenta Andrzeja Dudy nazywające LGBT ideologią oraz posła PiS Przemysława Czarnka separujące osoby nieheteronormatywne od grupy "normalnych osób"
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Krótkie przemówienie nauczyciela na zakończenie przedszkola – przykłady
Rok szkolny 2019/2020 kończy się już w tym tygodniu. Dla części najmłodszych dzieci nadchodzi czas pożegnania z przedszkolem, ulubionymi paniami oraz koleżankami i kolegami, z którymi w ostatnim roku mogli
Czytaj dalej
Wiersze
Wierszyki na zakończenie przedszkola, nie tylko na pożegnanie
Wielkimi krokami zbliża się koniec roku szkolnego, a wraz z nim zakończenie przedszkola. Już wkrótce część dzieci pożegna swoje panie, ulubione zabawki i kolegów z grupy, aby we wrześniu wejść
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia Newsy
Zmiany w nauce zdalnej od września! MEN chce walczyć z “fikcyjnymi zajęciami”
Ministerstwo Edukacji Narodowej rozważa możliwość kontynuacji nauczania zdalnego po wakacjach. Chce jednak walczyć z fikcyjnymi lekcjami, nakładając na nauczycieli obowiązek prowadzenia zajęć według stacjonarnego planu zajęć. W tym celu ma
Czytaj dalej