Zasady ortograficzne

Język polski nie jest językiem łatwym do nauczenia nawet dla nas – osób posługujących się nim na co dzień, urodzonych w Polsce, uczących się w polskich szkołach. Ilość zasad ortograficznych jest ogromna, a wyjątków od nich – jeszcze większa. Wielu maluchom zaczynającym swoją przygodę ze słowem pisanym, zasady te sprawiają ogromną trudność i potrzeba lat ćwiczeń, żeby opanować nasz język w takim stopniu, by na każdym dyktandzie widniała wielka piątka.

Zasady ortograficzne
pixabay

Zasady ortograficzne: jak je zapamiętać?

Metod na zapamiętanie zasad ortograficznych języka polskiego jest wiele. Od uczenia się ich na pamięć, po mozolne ćwiczenie zapisu trudnych wyrazów. Za klucz do sukcesu od lat uważane jest również regularne czytanie książek od najmłodszych lat do chwili, gdy dziecko posiądzie umiejętność czytania. Opatrzenie się ze słowami występującymi w języku polskim pomaga w zapamiętaniu sposobu ich zapisu.

Poniżej przygotowaliśmy krótką ściągawkę z najpopularniejszych zasad ortograficznych z tym, co sprawia najczęściej problem, czyli z ó, u, rz, ż, h i ch.

Zasady ortograficzne: „-uje”

„Uje się nie kreskuje” – zapewne pamiętacie to powiedzonko, które wielokrotnie niejednego ratowało podczas pisania wypracowań i dyktand. Pomaga ono zapamiętać, że wyrazów zakończonych na końcówkę „-uje” nie piszemy z użyciem „ó”. Zasada ta dotyczy wszystkich czasowników w czasie teraźniejszym.

Zasady ortograficzne: „ó”

O z kreską stosowane jest, gdy w danym wyrazie „ó” da się wymienić na samogłoski: a, e oraz o. Przykładem jest odmiana: lód – lody; pióro – pierze; mówić – mawiać; siódmy – siedem;

„Ó” piszemy także w końcówkach wyrazów będących w dopełniaczu (czyli odpowiadających na pytania: „kogo? czego?”) liczby mnogiej rzeczowników rodzaju męskiego, czyli: bananów, butów, chłopaków, psów.

„Ó” stosujemy również w przypadku końcówek nazw miejscowości, czyli: Piotrków, Tarnów, Grzybów.

Sprawdź:  Jakie są terminy ferii 2020. Sprawdź kiedy wypadają ferie zimowe 2020? W jakim terminie zaplanować wyjazd na ferie 2020?

Wyjątki: wyjątkami, które należy zapamiętać w przypadku końcówek z „ó” są wyrazy: zasuwka, skuwka, okuwka, zakuwka, wsuwka. Dlaczego? Bo „u” występuje w wyrazie, od którego te formy pochodzą, czyli od” zasuwać, skuwać, okuwać, zakuwać, wsuwać.

Zasady ortograficzne: „u”

Z „u zwykłym” jest dosyć łatwo. Należy zapamiętać, że zawsze stosujemy „u” na końcu wszystkich wyrazów, w których występuje, czyli: krochmalu, żwiru, dachu, biurku, końcu. „U” piszemy także na początku większości wyrazów: ucho, upał, ubranie, ugryźć.

Z „u” łączy się również wspomniana już wyżej zasada mówiąca o tym, że „uje się nie kreskuje”.

Zasady ortograficzne: „ż”

„Ż” to kolejny przykład z wymianą na inne litery. „Ż” bowiem piszemy wtedy, gdy w innych formach wyrazu wymienia się ono na: g, dz, h, s, z, ź. Dla przykładu: dłużej – długo; bliżej – blisko, koleżanki – koledzy, obrażać – obraza.

„Ż” piszemy także po spółgłoskach, takich jak: l, ł, r, m, n. Przykładem są wyrazy: ulżyć, mżawka, łżesz, rżnąć, rewanż.

Jedna z zasad dotyczących pisowni „ż” dotyczy końcówek. „Ż” powiem stosujemy w rzeczownikach rodzaju żeńskiego zakończonych na -aż i –eż. Przykłady to wyrazy: odzież, sprzedaż.

Zasady ortograficzne: „rz”

„Rz” również piszemy wtedy, gdy wymienia się ono na odpowiednią literkę. W tym przypadku jest to „r”. Za przykład mogą służyć słowa: tworzyć – twórca; morze – morski; starzec – starość.

„Rz” występuje na końcach wyrazów, zwłaszcza rzeczowników, nazw zawodów, np. kalendarz, terminarz, piekarz, lekarz, masarz. Zawsze również użyjemy „rz” w wyrazach z końcówką –mistrz: kuchmistrz, zegarmistrz, burmistrz.

Zasady ortograficzne: „h”

„H” stosowane jest, gdy w danym wyrazie „h” da się wymienić na litery: dz, g, z, ż. Przykładem jest odmiana: wahać się – waga; błahy – błazen; druh – drużyna.

„H” piszemy również zawsze po spółgłosce „z”, czyli w wyrazach” zhańbić, zharmonizować, zheblować. Stosujemy „samo ha” również wtedy, gdy piszemy wyrazy rozpoczynające się od cząstek: hipo-, hydro-, hiper-, higro-, hekto-, hetero-, helio-, homo-, homeo-.

Sprawdź:  Przepełnione żłobki. W jednym z województw nawet 18 aplikacji na jedno miejsce!

Zasady ortograficzne: „ch”

„Ch” stosowane jest, gdy w pisanym wyrazie „ch” da się wymienić na „sz”. Przykładem jest odmiana: cicho – cisza; ucho – uszy; duch – dusza; kielich – kieliszek.

„Cho” piszemy również zawsze na końcu wyrazów, przykładem mogą być słowa, takie jak: słuch, orzech, grzech, dach, piach. Jedynymi wyjątkami od tej reguły są wyrazy: druh, poroh oraz rzeka Boh.

Zobacz też:

 

Dodaj komentarz

Newsy
Jest wyrok w sprawie znanej blogerki, która znęcała się nad córką. Wiemy, komu przyznał opiekę nad jej 2-letnim dzieckiem
O sprawie Oliwii P., instablogerki znęcającej się nad swoją 2-letnia córeczką pisaliśmy pod koniec września. Jej dużo starszy mąż zarejestrował m.in., jak kobieta mówi dziewczynce, że ją zabije. Sąd podjął
Czytaj dalej
Zdrowie dziecka
Zespół Aspergera u dzieci: objawy i leczenie
Zespół Aspergera to określenie stosowane do najłagodniejszych form autyzmu. Jego podłożem są przyczyny neurologiczne, podobnie jak w przypadku wszystkich odmian autyzmu. Najnowsze badania wskazują, że prawdopodobnie gen chorobowy przenoszony jest z
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Absencja szkolna – definicja, rodzaje, normy
Absencja szkolna to problem stary jak sama szkoła - niezależnie od realiów historycznych i ustrojowych, kolejne pokolenia nauczycieli zmagają się ze skutkami nieobecności dzieci czy nastolatków na zajęciach edukacyjnych. Jakie
Czytaj dalej
Język polski
Jak napisać list do kolegi?
Kiedy nie mamy pewności, jak napisać list do kolegi albo koleżanki, powinniśmy na chwilę usiąść i zadać sobie kilka pytań na temat samego listu oraz osoby, o której myślimy. Dzięki
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia Newsy
Nauka zdalna [do kiedy? jak wspomóc dziecko?]
Wszystko wskazuje na to, że nauka zdalna zostanie z nami jeszcze przez pewien czas. W prawdzie jest szansa na to, że dzieci klas 1-3 wrócą po feriach do szkół, jednak
Czytaj dalej
Język polski
Jak napisać dedykacje do książki?
Książka to jeden z najbardziej wyjątkowych prezentów, jakie można podarować mamie, tacie, przyjaciółce oraz każdej innej bliskiej nam osobie. Jeśli jednak ma być prezentem na lata, warto pozostawić po sobie
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Kompozycja dynamiczna i statyczna – elementy, cechy, przykłady
Co to kompozycja dynamiczna i statyczna? Dowiedz się czym one się od siebie różnią i jakie są ich najważniejsze cechy, a także jakie elementy decydują o ich istnieniu na płótnie.
Czytaj dalej
Język polski
Formy gramatyczne – określenie formy gramatycznej, przykłady, budowa
Co to jest forma gramatyczna? Jak wygląda określenie formy gramatycznej? Jak zbudowane są formy gramatyczne wyrazów? Jak określić formy gramatyczne czasownika? Jak zbudowane są formy gramatyczne wyrazów? Odpowiedzi na te
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia Newsy
Czarnek: “Ochrona dzieci przed demoralizacją” i “weryfikacja podręczników” to plany MEN na 2021 rok
W niedzielę (27 grudnia) gościem TVP Info był minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek. W programie opowiedział o planach resortu edukacji na nadchodzący 2021 rok. Wśród nich znajduje się między
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia Newsy
Powrót do szkół: Tylko najmłodsze dzieci wrócą do szkół po feriach?
Czy szkoły po feriach będą znów otwarte dla wszystkich uczniów? Czy lekcje będą odbywały się w trybie mieszanym? Sprawdź, co na ten moment wiemy na temat powrotu do szkół po
Czytaj dalej