Czy nauczyciel może kazać włączyć kamerkę? Prywatność uczniów a nauka zdalna

Lekcje online to jedna z możliwości realizowania przez nauczyciela obowiązku kształcenia na odległość. Wiele kontrowersji – zarówno wśród uczniów, jak i rodziców – wzbudza kwestia włączonej kamerki. Czy nauczyciel może nakazać włączyć kamerę w trakcie lekcji? Co w przypadku dzieci, które tego nie chcą zrobić? Czy każdy uczeń ma obowiązek posiadania kamerki?

Czy nauczyciel może kazać włączyć kamerkę? Prywatność uczniów a nauka zdalna
elements.envato.com

Nauka zdalna: rewolucja, na którą edukacja polska nie była gotowa

Obowiązek kształcenia na odległość, który został nałożony na szkoły w połowie kwietnia, zdecydowanie ujawnił niedostatki polskiej edukacji. Nadmierne przeładowanie programu nauczania, nieadekwatne do współczesnych możliwości pomoce edukacyjne czy w końcu brak dedykowanych narzędzi do nauki to niejedyne problemy. Coraz częściej podnoszą się głosy, że nauka zdalna szczególnie pogłębia nierówności pośród uczniów: począwszy od tych wynikających z sytuacji materialnej rodziny, jak i indywidualnych możliwości kognitywnych.

W idealnym świecie, świetnie przygotowana edukacja zdalna po pierwsze wyrównywałaby różnice technologiczne: każdy uczeń powinien mieć dostęp do szybkiego internetu i sprzętu, który spełnia wymogi wygodnego korzystania z nauki online. Po drugie, każdy nauczyciel powinien mieć możliwość kontaktu z klasą na jednym monitorze,  na drugim prezentowania pomocy naukowych,  a jeszcze trzecim: zarządzania pomocami i technicznym aspektem lekcji (wyciszanie mikrofonów, przyznawanie głosu uczniom odpowiadającym etc.). Do nauki zdalnej powinna być przygotowana odpowiednia platforma, umożliwiająca dobrą jakość połączenia z kilkudziesięcioma osobami jednocześnie. Z pewnością przydatna byłaby funkcja komunikatora znana z innych popularnych platform do komunikacji, pozwalająca na dowolną zmianę tła za osobą prowadzącą rozmowę. Wbrew pozorom, to bardzo istotny czynnik pełnego uczestnictwa w lekcjach online. Jak ważny, okazuje się teraz coraz częściej.

Nakaz włączania kamerki: czy nauczyciel ma prawo tego wymagać?

W internecie na forach rodzicielskich, ale także uczniowskich, pojawia się często pytanie: czy nauczyciel może wymagać kamerki w trakcie lekcji online? Odpowiedź na to pytanie jest prosta i jednoznaczna – nauczyciel nie ma prawa niczego nakazywać w tym względzie uczniom. Jako osoba prowadząca zajęcia ma prawo opisać zasady, jakimi będą rządzić się takie e-lekcje, jak np. nie zabieranie głosu jednocześnie, ale włączanie kamerki jest bezwzględnie dobrowolne. Minister edukacji wprowadzając obowiązek zdalnego kształcenia nie zdefiniował, za pomocą jakich narzędzi to kształcenie ma się odbywać. Internet wydaje się oczywiście naturalną i najmniej problematyczną możliwością, ale rozporządzenie pozostawia furtkę na wypadek braku dostępu do łącza internetowego. W rozporządzeniu nie ma również informacji na temat tego, jakim sprzętem powinien dysponować uczeń i nauczyciel, czy z użyciem jakiej formy komunikacji zajęcia takie mają się odbywać, zatem nie ma też podstawy do wymagania, by posiadali oni kamerki. To, czy uczniowie mają mieć włączone kamerki jest kwestią dobrowolną – nauczyciel może zasugerować, że takie rozwiązanie ułatwia komunikację. Jeśli jednak uczeń się na to nie decyduje, nauczyciel powinien to uszanować.

Co ważne, kwestia ta działa w obie strony – nauczyciele również nie mają obowiązku udostępniać swojego wizerunku. Jeśli z różnych przyczyn nie jest to dla nich komfortowe, mogą zamiast lekcji online wybrać inne formy komunikacji z uczniami: czatu, podcastu, krótkiego filmiku prezentującego pomoce naukowe ze swoim głosowym komentarzem.

Sprawdź: Kiedy powrót do szkoły? Czy nowy rok szkolny także będzie zdalny?

Nie chcę włączać kamerki!

Przyczyn niechęci do udostępniania wizji w trakcie lekcji online jest bardzo wiele. Niechęć do współpracy w tej kwestii ze strony ucznia powinna być traktowana przez nauczyciela z dużą wyrozumiałością. Po pierwsze, nie dla każdego komfortowe jest korzystanie z komputera z użyciem kamery – wbrew pozorom najmłodsze pokolenie wcale nie czuje się pewniej przy takiej formie komunikacji, chociaż mogłoby się tak wydawać ze względu na częstotliwość korzystania ze smartfonów. Zdecydowana większość młodzieży komunikuje się za pomocą komunikatorów tekstowych lub zdjęć – długie połączenia video w dużych grupach nie są wcale tak częste. Po drugie, udostępnianie obrazu z kamerki często wiąże się z ujawnieniem rzeczy, które uczeń chciałby zachować dla siebie. Wystrój pokoju czy domu, współdzielenie miejsca nauki z rodzeństwem, widoczni w tle rodzice – to wszystko może wpływać na decyzję wyłączenia kamerki. Po trzecie, należy pamiętać, że w czasach lekcji zdalnych nasila się zjawisko cyberprzemocy wśród rówieśników. Wykonywanie printscreenów w trakcie e-lekcji czy nagrywanie ich jest bardzo proste – zanotowano już przypadki tworzenia memów i gifów z wykorzystaniem wizerunków nauczycieli czy uczniów. Co ważne, jest to działanie niezgodne z prawem – wizerunek jest dobrem osobistym w rozumieniu cywilnoprawnym. Rozporządzanie nim bez zgody właściciela podlega karze zgodnie z Prawem Autorskim, a w przypadku znieważania, również z powództwa cywilnego.

Warto, aby nauczyciele i rodzice byli świadomi zagrożeń wynikających z komunikacji internetowej i umieli wesprzeć dziecko, jeśli stanie się ono ofiarą ataków ze strony rówieśników. Więcej informacji na temat metod pomocy i wsparcia dla dzieci oraz młodzieży można znaleźć na stronie telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży 116111.pl.

Sprawdź: Jak nosić maseczkę, żeby okulary nie parowały?

Co zrobić, jeśli nauczyciel wymaga włączenia kamerki od uczniów?

Jeśli nauczyciel wymaga, aby wszyscy uczniowie włączali kamerki w trakcie e-lekcji, a Twoje dziecko z tego powodu nie chce uczestniczyć w zajęciach:

  • postaraj się wybadać, co jest przyczyną niechęci dziecka do takiej formy e-lekcji. Być może nie czuje się ono komfortowo w miejscu, w którym ustawiony jest komputer i wystarczy jedynie go przenieść w inne miejsce lub postarać się zmienić rozkład dnia rodziny (aby np. młodsze rodzeństwo nie bawiło się w tym czasie w tle)
  • porozmawiaj o tym z nauczycielem, jeśli popierasz decyzję dziecka. Pamiętaj, że namawianie do udostępniania obrazu z kamerki nawet, jeśli Twoim zdaniem obiektywnie nie istnieją ku temu przeciwwskazania, prawdopodobnie nie zmieni zdania Twojego dziecka, a tylko pogłębi jego niechęć do uczestnictwa w zajęciach online.

Jak rozmawiać z nauczycielem o wyłączonej kamerce?

  • argumentem przemawiającym za brakiem konieczności włączania kamerki jest przede wszystkim brak podstaw prawnych (rozporządzenie o kształceniu na odległość nie definiuje formy komunikacji między nauczycielem a uczniami).
  • postaraj się ustalić, dlaczego nauczycielowi zależy na włączonej kamerce. W jaki sposób usprawnia to przebieg lekcji? Co innego można zrobić, aby osiągnąć ten sam cel?
  • bez wątpienia warto wybrać stonowaną formę wypowiedzi i kontaktować się z nauczycielem bezpośrednio. Jeśli wiesz, że Twoje stanowisko podziela więcej rodziców, porozumiejcie się, które z Was przedstawi Wasze zdanie prowadzącemu zajęcia. Pozostawianie problemu bez rozwiązania może doprowadzić do eskalacji konfliktu z nauczycielem, a także wpłynąć na efektywność lekcji online.

Dodaj komentarz

Komunia
Maseczki komunijne trafiły do sklepów z dewocjonaliami. Pierwsze terminy komunii już maju!
Nie wszystkie parafie ogłosiły już, kiedy odbędą się w nich Pierwsze Komunie Święte. Niektóre po złagodzeniu obostrzeń zdecydowały się na zorganizowanie I Komunii Świętej indywidualnie lub w małych grupach z
Czytaj dalej
Życzenia
Życzenia urodzinowe dla chłopca oraz wesołe i wzruszające wierszyki
Zastanawiasz się nad tym, jakie złożyć życzenia urodzinowe dla chłopca? Nieważne, czy solenizantem jest twój syn, brat czy może chrześniak. W naszym artykule znajdziesz oryginalne życzenia urodzinowe dla przedszkolaka oraz
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Przedmioty w 5 klasie: Jakie przedmioty dochodzą w 5 klasie szkoły podstawowej?
Po czwartej klasie, która jest dla dziecka przełomowym etapem w jego szkolnej karierze nadchodzi czas na klasę piątą. Nasza pociecha już zdążyła się zaaklimatyzować w nowej szkole, poznała wszystkich nauczycieli
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Jakie zeszyty do 4 klasy?
Wakacyjne zakupy przygotowujące dziecko do szkoły to jedno z ich ulubionych zajęć. W tym czasie dokonują wyborów nowych zeszytów, piórników, plecaków i przyborów szkolnych. To szczególny moment dla przyszłych czwartoklasistów
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Czy zerówka jest obowiązkowa w 2020 roku?
W przyszłym roku szkolnym 2021-2022 do pierwszych klas będą mogły zostać zapisane dzieci, które ukończą siedem (rocznik 2014) lub sześć lat (rocznik 2015) pod warunkiem, że te rok wcześniej uczęszczały
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Jakie przedmioty dochodzą w 4 klasie szkoły podstawowej?
Rozpoczęcie klasy czwartej szkoły podstawowej jest dla ucznia prawdziwym przełomem, szczególnie na podłożu edukacyjnym. To moment, kiedy ten zmienia szkołę. W nowej pojawiają się zupełnie inni nauczyciele, dochodzą nowe przedmioty,
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia Newsy
Kalendarz roku szkolnego 2020/2021. Kiedy rozpoczęcie roku? Kiedy ferie i dni wolne od szkoły?
Połowa wakacji już za nami, w związku z czym coraz częściej myślimy o powrocie do szkoły. Ministerstwo Edukacji Narodowej też o tym rozmyśla - na stronie resortu pojawił się kalendarz
Czytaj dalej
Język polski
Liczebniki – definicja, rodzaje i przykłady liczebników
Liczebniki poznaje każdy uczeń już w pierwszych klasach szkoły podstawowej. Wielu z nich ma jednak problem z ich prawidłowym odmienianiem czy zapisywaniem z partykułą „nie”. W artykule wyjaśniamy, co to
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia Newsy
Co z podwyżkami dla nauczycieli w 2020 roku? Waży się los podwyżek dla nauczycieli
Nauczyciele mieli dostać podwyżki we wrześniu 2020 roku, a ich pensje miały wzrosnąć o sześć procent. Niewykluczone jednak, że z powodu epidemii koronawirusa rząd wycofa się z tego planu. Kluczowa
Czytaj dalej
Edukacja i psychologia
Gotowe dedykacje do książki dla dziecka
26 czerwca kończy się rok szkolny 2019/2020. To ostatni dzwonek, aby przygotować dla uczniów upominki z okazji zakończenia roku szkolnego. W tym wpisie publikujemy różnorodne gotowe dedykacje dla dzieci i
Czytaj dalej