O ile w przypadku zwierząt ułożenie płodu w brzuchu przed porodem nie ma najmniejszego znaczenia, tak w przypadku ludzi jest to wiedza bardzo istotna, warunkująca urodzenie dziecka siłami natury lub poprzez cesarskie cięcie. Istnieje wiele sposobów ułożenia dziecka w brzuchu. Najbezpieczniejsze i na szczęście najczęściej występujące ułożenie dziecka do porodu to ułożenie główkowe (ponad 95% noworodków w Polsce przed porodem znajdowało się w takiej pozycji). Pozostałe 5% noworodków po 30 tygodniu ciąży obiera inne ułożenie, które często wyklucza poród siłami naturalnymi. Takie „nienaturalne” ułożenia dziecka, to ułożenie poprzeczne, pośladkowe czy miednicowe. Jakie pozycje maluchów skrywają te definicje? Z czego wynika ułożenie dziecka w brzuchu oraz jak sprawdzić, jak ułożony jest nasz maluszek? Sprawdzamy!



Ułożenie dziecka w brzuchu do porodu

Ułożenie dziecka do porodu jest bardzo istotne, bowiem warunkuje to, czy przyjście na świat malucha odbędzie się siłami naturalnymi czy poprzez cesarskie cięcie. W 95% przypadków dzieci przyjmują ułożenie tzw. główkowe, które jest najbezpieczniejsze. Główka malucha ułożona jest wówczas na dole macicy po to, by następnie wpasować się w drogi rodne matki. Dlaczego takie ułożenie dziecka do porodu jest najbezpieczniejsze? Główka u noworodka to część ciała o największym obwodzie. Jeżeli wydostanie się ona „na zewnątrz” wówczas nie powinno być problemu z pozostałymi częściami ciała. Dodatkowo jest ona najtwardsza u dziecka, co wpływa na to, iż pożądane jest, aby to ona przetarła szlaki reszcie ciała.

Ułożenie główkowe do porodu, a więc przekręcenie się dziecka następuje – w większości przypadków – w okolicach 32 tygodnia ciąży, czyli nawet na ponad miesiąc przed porodem. Po przekręceniu się dziecka dno macicy się opuszcza, a wraz z nim opada niżej cały brzuch. Obniżenie się brzucha w ciąży jest bezpośrednim znakiem ułożenia się dziecka do porodu oraz nadchodzącego rozwiązania.

Miednicowe ułożenie dziecka

Od 3 do 5% dzieci w Polsce nie przyjmuje prawidłowej główkowej pozycji do porodu. Jest to zazwyczaj ułożenie miednicowe dziecka, które może znacznie utrudnić poród i w większości przypadków stanowi przesłankę do wykonania cesarskiego cięcia. Wyróżnia się kilka rodzajów miednicowego ułożenia dziecka. Wśród nich występują: miednicowe ułożenie zupełne oraz niezupełne, do których zalicza się ułożenie pośladkowe, stópkowe czy kolankowe.  Wszystkie te pozycje charakteryzują się przodowaniem pośladków płodu.

Stricte miednicowe ułożenie dziecka, czyli tzw. ułożenie zupełne, polega na tym, że oprócz pośladków, u dziecka przodują jeszcze kolanka i stopki. Dzieje się tak dlatego, że dziecko przyjmuje pozycję siedzenia „po turecku” przed porodem. W przypadku tego położenia, obwód pośladków oraz zgiętych kończyn dolnych jest równy obwodowi główki. Ze względu na to, że pozycja ta może się w trakcie porodu zmienić i główka – największa wówczas i najtwardsza część ciała zostanie do urodzenia na końcu, jest to bardzo niebezpieczna pozycja i w większości przypadków zaleca się poród poprzez cesarskie cięcie.

Powstało już wiele porad jak zapobiec miednicowemu ułożeniu dziecka – część z ekspertów zaleca ćwiczenia, inni basen, jednakże według wielu ginekologów najbardziej skuteczną metodą wymuszenia na dziecku prawidłowego ułożenia jest chodzenie „na czworaka”. Ta zwierzęca pozycja ułatwia maluchowi w brzuchu przekręcenie się główką w kierunku kanałów rodnych.

Ułożenie pośladkowe dziecka

Ułożenie pośladkowe, to obok ułożenia stópkowego i kolankowego, pozycja zaliczana do ułożenia miednicowego niezupełnego dziecka. Polega ono na tym, iż przed porodem dziecko jest ułożone w brzuchu w taki sposób, że przodują tylko pośladki. Ułożenie pośladkowe dziecka występuje u nawet 70% ciężarnych, spośród tych, których bobas nie ułożył się prawidłowo. Maluch w brzuchu u matki zarzuca nóżki do góry, tak, że jego stopki znajdują się na wysokości głowy.

W większości przypadków, jeżeli dziecko przed porodem ułożone jest w ten sposób zaleca się poród poprzez cesarskie cięcie. Argumentowane jest to dużą ilością powikłań, które mogą wystąpić podczas porodu naturalnego. Wśród tych powikłań wyróżnia się utknięcie główki dziecka w kanale rodnym, niedotlenienie płodu, urazy główki, które mogą nastąpić wskutek jej odchylenia w tył, a także urazy barków malucha. Ponadto poród dziecka ułożonego pośladkowo jest bardzo trudny i wymaga dobrej kondycji matki, odpowiedniej wielkości miednicy kobiety ciężarnej oraz niezbyt dużej wagi dziecka – zakłada się, iż nie powinna ona przekraczać 3,5 kg. Poród siłami naturalnymi przy ułożeniu pośladkowym dziecka zaleca się kobietom, które mają już za sobą jeden taki poród oraz gdy to dziecko nie jest większe od poprzedniego.



Ułożenie poprzeczne dziecka

Wymienione wyżej ułożenia dziecka w brzuchu mamy (główkowe, miednicowe, pośladkowe, stópkowe czy kolankowe) to ułożenia podłużne. Istnieje jednak ryzyko i zdarza się to 1 % kobiet, że dziecko przed porodem przyjmuje ułożenie poprzeczne. Sytuacja ta ma miejsce, gdy główka dziecka znajduje się po jednej stronie tułowia matki, a stopki – po drugiej. Takie ułożenie kończy się prawie zawsze cesarskim cięciem.

Prawie, ponieważ czasem lekarze usiłują odwrócić zewnętrznie dziecko, jednakże rzadko się to udaje i w większości przypadków kończy przyspieszonym przyjściem na świat malucha. Wpływ na obranie takiej pozycji przez dziecko mają zwykle mięśniaki, występujące u ciężarnej lub cysta, blokująca szyjkę macicy. Ułożenie poprzeczne dziecka najczęściej ma miejsce w przypadku ciąży mnogiej.

Jak rozpoznać ułożenie dziecka w brzuchu?

Niewątpliwie najprostszą oraz najbardziej sprawdzoną metodą rozpoznawania ułożenia dziecka w brzuchu jest rozpoznanie medyczne poprzez wykonanie badania USG. To właśnie takie badanie da pełny obraz, w jaki sposób ułożone jest dziecko – nie tylko czy obrócone jest główką do dołu lub do góry, ale także w którym kierunku obrócona jest jego twarz, czy w stronę kręgosłupa czy w stronę zewnętrznej części brzucha. Ułożenie dziecka w brzuchu bliżej porodu rozpoznaje się podczas USG III trymestru, które wykonywane jest od 28 do 32 tygodnia ciąży.



Jednakże może się zdarzyć, iż po 32 tygodniu dziecko jeszcze zmieni pozycje. W związku z tym, przed porodem zawsze to badanie jest powtarzane, aby rozwiać wątpliwości i móc ocenić, czy maluch przyjdzie na świat siłami natury czy poprzez cesarskie cięcie.

Kobiety w ciąży okazują się być również doskonałymi obserwatorami i zdarza się, że bez wykonania tego badania potrafią rozpoznać ułożenie dziecka w brzuchu. Według tych obserwacji, jeżeli brzuch ciężarnej w środkowej części jest wypukły, a przyszła mama wyczuwa kopnięcia pod żebrami, wówczas dziecko ułożone jest główkowo i odwrócone jest twarzą do kręgosłupa mamy. Z kolei, przy tego samego rodzaju wypukłości, ale odczuwaniu kopnięć w przedniej części brzucha można domyślać się, iż maluch znajduje się w pozycji główkowej, a jego twarz skierowana jest ku podbrzuszu. Silne bóle podbrzusza oraz żeber przed porodem mogą być wskazówką na to, że dziecko ułożone jest główką do góry.

Z czego wynika ułożenie dziecka w ciąży?

Literatura medyczna określa kilka aspektów, które mogą wpłynąć na inne, niż główkowe ułożenie dziecka w ciąży. Czynniki te zależne są zarówno od fizjologii matki jak i dziecka. Do pierwszej grupy przyczyn braku odwrócenia się dziecka główką do dołu należą wady wrodzone miednicy matki, mięśniaki, które zmieniają jej kształt, łożysko przodujące oraz zmiany pourazowe w miednicy.

Niektóre dzieci przyjmują nienaturalne ułożenie w ciąży ze względu na zmieniony kształt główki, spowodowany wadami wrodzonymi lub zbyt małą główką charakterystyczną dla wcześniaków. Ponadto wpływ na ułożenie dziecka w ciąży ma ilość wód płodowych, ciąża mnoga, a także zbyt krótka pępowina. Należy jednak podkreślić, iż wymienione czynniki, nie tłumaczą w 100% dlaczego dane dziecko mogło się nie obrócić – zazwyczaj wynika to z charakteru dziecka. Leniwy maluch, któremu wygodnie jest w danej pozycji, po prostu nie chce jej zmieniać.