Zwolnienie lekarskie, czyli tak zwane L4, to zwolnienie z pracy udzielane z powodu stanu zdrowia uniemożliwiającego wykonywanie swoich obowiązków. L4 jest wypisywane przez lekarza, aby usprawiedliwić nieobecność w pracy spowodowaną chorobą. Zwolnienie może otrzymać również rodzic, jeżeli dziecko jest chore i potrzebuje opieki. Przedstawiamy najważniejsze informacje dotyczące zwolnienia lekarskiego i odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania dotyczące zwolnień lekarskich – między innymi o to, kiedy można otrzymać L4 i jakie są zasady obliczania wynagrodzenia podczas przebywania na nim.



Kto może otrzymać zwolnienie lekarskie?

Warunkiem otrzymania zwolnienia lekarskiego jest bycie ubezpieczonym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Ubezpieczone osoby mogą otrzymać zwolnienie zarówno na siebie, gdy nie są zdolne do wykonywania swoich obowiązków ze względu na stan zdrowia, a także zwolnienie na chore dziecko, współmałżonka albo rodzica, gdy członkowie rodziny wymagają opieki. Jeżeli dziecko nie ukończyło jeszcze czternastego roku życia, pracownikowi przysługuje 60 dni na opiekę, natomiast na dzieci powyżej czternastego roku życia oraz innych członków rodziny przysługuje 14 dni zwolnienia na opiekę w roku.

Czy na zwolnieniu otrzymuje się pełne wynagrodzenie?

Podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim pracownik nie otrzymuje pełnego wynagrodzenia. W większości przypadków podczas zwolnienia wypłacane jest 80% pensji, chyba, że do uszkodzenia zdrowia, z którego powodu przyznano L4, doszło w drodze do pracy lub w pracy. Wyjątkiem jest również zwolnienie lekarskie przyznawane podczas ciąży.

Chcąc obliczyć, ile wynagrodzenia otrzyma się przebywając na zwolnieniu, należy podzielić wartość wynagrodzenia przez 30, a następnie pomnożyć przez liczbę dni, przez które było się na zwolnieniu. Następnie należy policzyć 80% tej kwoty i to właśnie jest wysokość wynagrodzenia, jaką otrzymamy podczas zwolnienia lekarskiego.

Kto wypłaca pieniądze podczas zwolnienia lekarskiego?

W przypadku pracowników, którzy nie ukończyli 55. roku życia, przez pierwsze 33 dni w roku wynagrodzenie podczas zwolnienia jest wypłacane przez pracodawcę. Później pieniądze wypłaca ZUS. Gdy pracownik przebywający na zwolnieniu ukończył 55 lat, ZUS wypłaca pensję od 15 dnia zwolnienia. Jeżeli firma jest mała (liczy do 20 pracowników) albo prowadzimy własną działalność gospodarczą, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca pieniądze od pierwszego dnia zwolnienia.

Zwolnienie lekarskie: ile dni jednorazowo może trwać?

Jednorazowe zwolnienie lekarskie może trwać 182 dni. Po przekroczeniu tego okresu pracownik może zostać skierowany przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rentę spowodowaną brakiem zdolności do pracy albo na świadczenie rehabilitacyjne. Wyjątkiem są pacjenci chorujący na gruźlicę. W takiej sytuacji jednorazowo można przebywać na zwolnieniu przez 270 dni.

Czy ginekolog może wystawić zwolnienie?

Częstym pytaniem, jakie pojawia się w związku ze zwolnieniem lekarskim, jest to, czy może je wystawić ginekolog oraz czy ciąża jest powodem do wystawienia L4. Jeżeli ciąża przebiega prawidłowo, a uczęszczanie do pracy nie wiąże się z ryzykiem pogorszenia stanu zdrowia przyszłej mamy albo dziecka, ciąża nie jest powodem do wystawienia zwolnienia lekarskiego. Co innego, jeśli kobieta w ciąży jest chora albo ciąża jest zagrożona – wówczas może zaistnieć potrzeba wystawienia zwolnienia. Takie zwolnienie może wystawić lekarz ginekolog, ale również lekarz rodzinny lub lekarz innej specjalizacji.

Ile dni wstecz można wystawić zwolnienie lekarskie?

Zazwyczaj zwolnienie lekarskie jest wystawiane w dniu badania lekarskiego i obowiązuje właśnie od tego dnia. Zdarzają się jednak sytuacje, w których lekarz jest w stanie stwierdzić, że przez ostatnie dni pacjent był już chory i niezdolny do pracy. W większości przypadków zwolnienie lekarskie można wystawić na trzy dni wstecz, wyjątkiem są jednak choroby psychiczne – wówczas zwolnienie może być wystawione na więcej dni przed wizytą lekarską.



Kiedy należy dostarczyć pracodawcy zwolnienie lekarskie?

Ogólnie rzecz biorąc, pracodawca powinien otrzymać nasze zwolnienie najpóźniej 7 dni po jego wystawieniu. Zwolnienie lekarskie można oczywiście dostarczyć osobiście, ale może to zrobić również ktoś inny. Zwolnienie można wysłać także pocztą. W takiej sytuacji liczy się data stempla pocztowego. Wprawdzie, jeżeli zwolnienie dostarczy się w późniejszym terminie również zostanie ono uwzględnione, jednak otrzymamy wówczas o 25 procent niższe wynagrodzenie. Z kolei, jeśli w ogóle nie dostarczymy zwolnienia lekarskiego, wcale nie otrzymamy świadczenia chorobowego.

Oprócz dostarczenia zwolnienia, należy jak najszybciej poinformować pracodawcę o swojej nieobecności w pracy. Należy to zrobić najpóźniej w drugim dniu nieobecności. Od 1 stycznia 2016 roku w użytku są elektroniczne zwolnienia, tak zwane e – ZLA, których nie trzeba dostarczać pracodawcy. Od 1 lipca 2018 roku lekarze będą mogli wystawiać jedynie elektroniczne zwolnienia. W przypadku, gdy lekarz wystawi elektroniczne zwolnienie, pracodawca praktycznie natychmiast będzie wiedział o chorobie pracownika i powodzie jego nieobecności w pracy. Dzięki temu pracownik nie musi się martwić o dostarczenie zwolnienia do pracodawcy, a jednocześnie pracodawca oraz ZUS ma możliwość zweryfikowania zwolnienia już od pierwszego dnia jego trwania, a nie dopiero wtedy, gdy pracownik dostarczy papierowe zwolnienie lekarskie.

Kto może skontrolować pracownika na zwolnieniu lekarskim?

W trakcie przebywania na zwolnieniu nie można podejmować żadnej dodatkowej pracy ani innych działań zarobkowych. Zwolnienie lekarskie musi być przeznaczone na leczenie, tak więc nie można go wykorzystywać na przykład na zrobienie remontu czy wyjazd na wczasy. W okresie, przez który wynagrodzenie wypłaca pracownikowi pracodawca, może on skontrolować pracownika (zwykle jest to 33 dni), natomiast, gdy świadczenie wypłaca ZUS, to ta instytucja może dokonać kontroli, aby sprawdzić czy pracownik rzeczywiście wykorzystuje czas zwolnienia na leczenie. Jeśli okaże się, że pracownik nie wykorzystuje zwolnienia zgodnie z przeznaczeniem, pracodawca lub ZUS może w ogóle nie wypłacić wynagrodzenia, a nawet zwolnić pracownika.



Kontrolom najczęściej są poddawani pracownicy, którzy często korzystają z krótkotrwałych zwolnień, otrzymują zwolnienia od różnych lekarzy oraz tacy, którzy już kiedyś zostali pozbawieni prawa do wynagrodzenia podczas przebywania na zwolnieniu, z powodu niewłaściwego korzystania z L4. Podczas kontroli może zostać przeprowadzone badanie pracownika w celu określenia, czy nie symuluje on choroby. Lekarz orzecznik ZUS może również zwrócić się do lekarza wystawiającego zwolnienie o dostęp do dokumentacji medycznej i udzielenie informacji dotyczących choroby. Jeśli zdarzy się sytuacja, w której osoba przebywająca na zwolnieniu będzie podczas kontroli nieobecna w domu, ma ona obowiązek poinformowania ZUS – u o tym, gdzie przebywała. Jeśli pracownik był akurat na kontroli lekarskiej, musi dostarczyć odpowiednie dokumenty potwierdzające ten fakt.