Nadczynność tarczycy u dzieci [Objawy, Badania, Leczenie]

Nadczynność tarczycy u dzieci to podstępna choroba i nie zawsze jesteśmy w stanie wykryć ją odpowiednio szybko. Związane jest to przede wszystkim z faktem, iż w przeciwieństwie do dorosłych, dzieci nie są w stanie określić dokładnie jakie dolegliwości u nich występują. Dlatego też niezwykle ważna jest wnikliwa obserwacja dziecka i zgłaszanie wszelkich niepokojących objawów lekarzowi.

  • Nadczynność tarczycy u dzieci to stan, w którym dochodzi do nadmiernej produkcji i wydzielania do krwi trójjodotyroniny i tyroksyny, czyli T3 i T4.
  • W większości przypadków za nadczynność tarczycy u dzieci odpowiadają procesy autoimmunologiczne, objawiające się pod postacią choroby Gravesa-Basedowa.
  • Objawy nadczynności tarczycy często są ignorowane przez rodziców lub lekceważone przez nastolatków.
  • Do badania poziomu hormonów tarczycy powinny nas skłonić między innymi niskie przyrosty masy ciała pomimo wzmożonego apetytu, wytrzeszcz gałek ocznych, luźne stolce oraz drażliwość.
  • Diagnostyka opiera się na zbadaniu poziomu hormonów tarczycy we krwi, a także sprawdzeniu obecności charakterystycznych przeciwciał, a następnie badaniu palpacyjnym i obrazowym tarczycy.
  • W zależności od przyczyny nadczynności tarczycy stosuje się leczenie farmakologiczne, terapię radioizotopową lub leczenie chirurgiczne.
  • Niestety, nawet pomimo przywrócenia tarczycy do prawidłowej pracy, chorzy do końca życia muszą pozostać pod kontrolą lekarza endokrynologa.

Skąd się bierze nadczynność tarczycy u dzieci?

Zanim przejdziemy do tego, czym właściwie jest nadczynność tarczycy i skąd się bierze u dzieci, przypomnijmy czym jest tarczyca. To niewielki narząd zlokalizowany w dolnej części szyi, mniej więcej na wysokości tchawicy, kształtem przypominający motyla. Główną rolą tarczycy w naszym organizmie jest synteza trójjodotyroniny i tyroksyny, czyli hormonów T3 i T4. Wpływają one na wiele procesów zachodzących w naszym ciele, w tym przede wszystkim na przemianę materii w tkankach oraz prawidłową pracę mięśni, serca i układu nerwowego.

Nadczynność tarczycy u dzieci i u dorosłych to stan, w którym dochodzi do wzmożonej syntezy i uwalniania do krwi jej hormonów. Powoduje to liczne niekorzystne zmiany w organizmie i zaburza pracę wielu układów, dlatego też bezwzględnie wymaga leczenia. Nadczynność to zdecydowanie rzadziej spotykane zjawisko niż niedoczynność tarczycy u dzieci. Szacuje się, że występuje u około 1/10.000 dzieci.

Jeżeli chodzi o przyczyny nadczynności tarczycy u niemowląt, jak również u małych dzieci, najczęściej wymienia się procesy autoimmunologiczne czyli chorobę Gravesa-Basedowa. Z niewyjaśnionych przyczyn dochodzi do nadmiernego pobudzenia tarczycy przez nasze własne limfocyty B produkujące swoiste przeciwciała, co skutkuje nadmierną produkcją T3 i T4 i przyspieszeniem metabolizmu w całym organizmie. Choroba Gravesa-Basedowa może również występować u nastolatków, zwłaszcza u dziewcząt w okresie pokwitania. Czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia nadczynności tarczycy spowodowanej chorobą Gravesa-Basedowa jest występowanie u dziecka lub jego bliskich innych schorzeń autoimmunizacyjnych, takich jak cukrzyca typu I, bielactwo, toczeń rumieniowaty, choroba Addisona, reumatoidalne zapalenie stawów czy małopłytkowość idiopatyczna.

Inne przyczyny nadczynności tarczycy u dzieci to:

  • wirusowe lub bakteryjne zapalenie tarczycy,
  • choroba Hashimoto (limfocytowe zapalenie tarczycy, również choroba autoimmunologiczna),
  • zespół McCune’a-Albrighta,
  • guzki tarczycy u dzieci,
  • nadczynność jatrogenna, wywoływana przez podawane w zbyt dużych dawkach hormony tarczycy u dzieci cierpiących na niedoczynność tego gruczołu.

Nadczynność tarczycy u dzieci – objawy

Jeżeli chodzi o objawy chorej tarczycy u dzieci, związane są one przede wszystkim z tym, że zwiększona ilość trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4) w krwioobiegu powoduje przyspieszenie metabolizmu całego organizmu. W zależności od poziomu T3 i T4 we krwi, wyróżnia się trzy postacie nadczynności tarczycy u dzieci:

  • subliniczną,
  • jawnie kliniczną,
  • przełom tyreotoksyczny.

Choć skutki nadczynności tarczycy bez względu na wiek dziecka są podobne, warto pamiętać o tym, że u każdej z grup wiekowych będą objawiać się nieco inaczej. Na co wiec zwrócić uwagę jeżeli chodzi o nadczynność tarczycy u niemowląt? Objawy, które powinny wzbudzić nasze podejrzenia to przede wszystkim:

  • drażliwość,
  • problemy z karmieniem,
  • małogłowie,
  • wole tarczycowe,
  • wytrzeszcz gałek ocznych,
  • wymioty i biegunki,
  • słabe przyrosty masy ciała,
  • przyspieszona praca serca i zwiększone ciśnienie krwi.

Jeżeli chodzi natomiast o objawy nadczynności tarczycy u młodzieży, są one zbliżone do tych obserwowanych u dorosłych. Najbardziej charakterystyczne z nich to:

  • problemy z koncentracją,
  • zwiększona potliwość i permanentne uczucie wilgotnej skóry,
  • podwyższona temperatura ciała,
  • drażliwość, wahania nastroju,
  • nadpobudliwość ruchowa,
  • bezsenność,
  • tachykardia,
  • podwyższone ciśnienie tętnicze krwi,
  • nadmierne wypadanie włosów i osłabienie paznokci,
  • spadek masy ciała pomimo dużego apetytu,
  • luźne stolce,
  • u dziewcząt zaburzenia długości cyklu miesiączkowego lub opóźnienie pojawienia się pierwszej miesiączki,
  • wytrzeszcz gałek ocznych.

Jak zbadać tarczycę u dziecka?

Jeżeli chodzi o badanie tarczycy u dzieci, nie różni się ono niczym od tego przeprowadzanego u osób dorosłych. W pierwszej kolejności należy oczywiście sprawdzić w laboratorium poziom hormonów tarczycy u dzieci: TSH, fT3 i fT4. Ze względu na fakt, iż pobranie krwi u sporego odsetka dzieci stanowi duże wyzwanie, lekarz zleca zwykle wykonanie od razu oznaczeń poziomu przeciwciał przeciwtarczycowych czyli:

  • anty-TPO,
  • anty-TG,
  • TRAB.

Jeżeli w badaniach uwzględniających wartości referencyjne dla konkretnych grup wiekowych uzyskamy wyniki nieprawidłowe, kolejnym etapem diagnostyki jest skierowanie do endokrynologa. Przeprowadzi on badanie palpacyjne tarczycy, w przebiegu którego może wykryć wole lub ewentualne guzki tarczycowe, a także badanie obrazowe, czyli USG tarczycy. Na podstawie otrzymanego obrazu możliwe jest nie tylko uzyskanie informacji na temat wielkości samego gruczołu, ale również wykrycie zmian ogniskowych, guzków, a także wola. W nielicznych przypadkach badanie tarczycy u dziecka zakończyć się może biopsją gruczołu i przekazaniem materiału do badań histopatologicznych. Najważniejsze jest ustalenie i wyeliminowanie przyczyny źródłowej zwiększonej syntezy hormonów tarczycy, co niestety często jest skomplikowane i wymaga czasu.

Nadczynność tarczycy u dzieci – leczenie

Ze względu na niekorzystne skutki i możliwe powikłania, leczenie tarczycy u dzieci powinno być wdrożone natychmiast po postawieniu diagnozy i nadzorowane przez specjalistę z dziedziny endokrynologii. Jeżeli chodzi o nadczynność tarczycy u dzieci, leczenie najczęściej obejmuje trzy metody:

Leczenie farmakologiczne

Dostępne od 3 roku życia, polega na przyjmowaniu tzw. tyreostatyków czyli leków hamujących syntezę T3 i T4. Najpopularniejszym z nich jest tiamazol. Ten sposób leczenia wymaga jednak czasu, gdyż pierwsze efekty widoczne są dopiero po około 2-3 tygodniach. Niestety niesie on ze sobą wiele skutków ubocznych, w tym tak poważne jak reakcje alergiczne lub powiększenie wątroby, a nawet uszkodzenie szpiku.

Leczenie radiojodem

W przypadku niepowodzenia terapii farmakologicznej stosuje się tzw. jodowanie tarczycy, czyli leczenie promieniotwórczym izotopem jodu (J 131), który powoduje zmniejszenie syntezy hormonów tarczycy i zmniejszenie wola.

Leczenie operacyjne

Stosowane w sytuacji kiedy poprzednie metody nie przynoszą oczekiwanych rezultatów lub też w sytuacji, kiedy obecne są nadczynne guzki tarczycowe lub inne zmiany ogniskowe. Polega na chirurgicznym wycięciu obszarów o zwiększonej aktywności, co skutkuje przywróceniem fizjologicznej pracy tarczycy.

W większości przypadków leczenie może być przeprowadzane w warunkach ambulatoryjnych, choć zdarzają się sytuacje, w których wymagana jest hospitalizacja. Ze względu na fakt, iż większość przypadków nadczynności tarczycy u dzieci ma podłoże autoimmunologiczne, nie jest możliwe permanentne wyleczenie. W związku z tym chory pozostaje pod kontrolą endokrynologa praktycznie przez całe życie.

Nadczynność tarczycy u dzieci – skutki

Jeżeli chodzi o powikłania nieleczonej nadczynności tarczycy u dzieci, szczególnie niebezpieczny dla zdrowia i życia dziecka jest przełom tarczycowy. Dochodzi do niego w przypadku braku leczenia i bardzo wysokiego stężenia T3 i T4 w organizmie.

Głównymi objawami przełomu tarczycowego są:

  • gwałtowny wzrost temperatury ciała,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • wymioty i biegunki,
  • silne, zlewne poty.

W tej sytuacji wymagana jest natychmiastowa hospitalizacja. Jeżeli chodzi o inne poważne skutki nieleczonej nadczynności tarczycy u dzieci, wymienia się wśród nich:

  • kardiomegalię,
  • żółtaczkę,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • osteomalację,
  • zaburzenia witaminowe.

Nadczynność tarczycy u dzieci w pytaniach i odpowiedziach

Czy nadczynność tarczycy u dzieci jest wyleczalna?

Dzięki osiągnięciom medycyny większość postaci nadczynności tarczycy u dzieci można wyleczyć. Ze względu jednak na fakt, iż spory odsetek przypadków spowodowany jest procesami autoimmunologicznymi, pacjenci z nadczynnością tarczycy, nawet po odstawieniu leczenia do końca życia powinni pozostawać pod kontrolą lekarza endokrynologa.

Jak leczyć nadczynność tarczycy u dzieci?

W zależności od przyczyny źródłowej nadczynności tarczycy u dzieci, dostępne są trzy metody leczenia:

  • farmakologiczna (polegająca na podawaniu leków hamujących aktywność tarczycy),
  • jodowanie (podawanie specjalnego, radioaktywnego izotopu jodu, który po wniknięciu do komórek tarczycy powoduje ich zanik),
  • chirurgiczna (polegająca na wycięciu nadaktywnych części tarczycy, np. guzków).

Kiedy należy badać tarczycę u dzieci?

Tarczyca powinna zostać zbadania u dziecka, jeżeli pojawiają się u niego charakterystyczne objawy, mogące świadczyć o nadczynności. Do badania powinny nas skłonić między innymi:

  • Drażliwość,
  • Brak przyrostu masy ciała pomimo zwiększonego apetytu,
  • Problemy z koncentracją,
  • Biegunki,
  • Problemy ze snem,
  • Wytrzeszcz gałek ocznych.

Zdjęcie główne: wikipedia

Źródła:

Beata Pyrżak, Nadczynność i niedoczynność tarczycy u dzieci do lat sześciu, Forum Pediatrii Praktycznej, Studium przypadków 31 maja 2018 NR 6 (Grudzień 2015);

Markiewicz K., Pokorna-Kałwak D., Noczyńska A., Sapilak B., Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Choroby tarczycy u dzieci;

Dobrzańska A, Ryżko J. Pediatria do LEK i PES. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2014;

Brook C, Brown S. Endokrynologia pediatryczna. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2013.

Dodaj komentarz

1 komentarzy: Nadczynność tarczycy u dzieci [Objawy, Badania, Leczenie]

  1. no nadczynność to naprawdę ciężki orzech do zgryzienia, wiem po mi tez po badaniach wyskoczyły problemy. Dobrze, ze miałam tez konsultacje z lekarzem, bo inaczej nadal bym się tak źle czuła. Masakra, a tak to dzięki lekom jest w normie.

    Zdrowie dziecka

    Pomóż dziecku wrócić do formy

    Osłabiony chorobą organizm dziecka szybko odzyska pełnię sił, jeśli dostanie właściwe wsparcie. Jakie? Oto krótka ściągawka. Każda infekcja pozostawia w organizmie dziecka ślad. Jest ono osłabione, a w związku z...

    Czytaj dalej →
    Zdrowie dziecka

    ADHD: Objawy u dzieci

    ADHD i jego objawy u 2, 3, 4 i 5 latków Przy obecnej częstotliwości występowania u dzieci ADHD, objawy powinien znać każdy rodzic. Jest to specyficzne zaburzenie rozwojowe, które odbija...

    Czytaj dalej →
    Zdrowie dziecka, Zdrowie niemowlaka

    Zespół Downa [przyczyny, objawy i rehabilitacja]

    Zespół Downa jest chorobą genetyczną, która objawia się pewnym stopniem niepełnosprawności fizycznej oraz intelektualnej. Osoby dotknięte zespołem Downa posiadają zestaw charakterystycznych cech fizycznych. Są również bardziej narażone na wystąpienie wielu...

    Czytaj dalej →
    Zdrowie dziecka, Choroby niemowląt

    Łojotokowe zapalenie skóry u dzieci

    Chociaż łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) kojarzone jest głównie jako choroba dorosłych, okazuje się, że nie omija ona także najmłodszych. Nie należy do rzadkości wśród niemowląt. Zazwyczaj udaje się ją wyleczyć...

    Czytaj dalej →
    Zdrowie dziecka

    Kuracja antybiotykowa u dzieci

    Antybiotyki pomagają szybciej przezwyciężyć chorobę i zapobiegają pojawieniu się wielu poważnych powikłań. Kuracja nimi jest niezbędna w niektórych przypadkach, a pomimo tego mają bardzo wielu przeciwników, którzy nazywają je trucizną....

    Czytaj dalej →
    Zdrowie dziecka, Choroby niemowląt

    Alergia na gluten: Gdy pieczywo szkodzi

    “Gluten” to modne ostatnio słowo, które jest na ustach wszystkich. Z całkiem niszowej substancji stał się wrogiem publicznym, który negatywnie wpływa na organizm, a dodatkowo sprawia, że się tyje. Ile...

    Czytaj dalej →
    Zdrowie dziecka

    Stulejka u dzieci

    Gdy zostajemy rodzicami chłopca, prędzej czy później dotrze do nas hasło „stulejka”. Co się kryje pod tą nazwą? Czy stulejka u dzieci to częste zjawisko? Jak ją rozpoznać i leczyć?...

    Czytaj dalej →
    Zdrowie dziecka

    Świerzb u dzieci

    Świerzb jest chorobą skóry. Jest to schorzenie silnie zakaźne, a największy odsetek zachorowań na świerzb odnotowuje się wśród ludzi przebywających w dużych skupiskach ludzkich, takich jak przedszkola, szkoły, akademiki. Z...

    Czytaj dalej →
    Zdrowie dziecka, Choroby niemowląt

    Grypa żołądkowa

    Rota wirus: Zmora rodziców Grypa żołądkowa to choroba wywołana przez wirusy rota. Z tradycyjną, dobrze znaną grypą ma jednak niewiele wspólnego. Powoduje najczęściej dziecięcą biegunkę. Przebieg, zagrożenia oraz zapobieganie Gdy...

    Czytaj dalej →
    Rodzice.pl - ciąża, poród, dziecko - poradnik dla Rodziców
    Logo
    Enable registration in settings - general