Kodeks rodzinny zawiera definicję, która określa obowiązek alimentacyjny, jako konieczność zabezpieczenia w środki do utrzymania oraz wychowania. Według prawa osoba objęta obowiązkiem alimentacyjnym ma prawo żądać dostarczania niezbędnych środków do życia, natomiast osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny, ma obowiązek spełniać te żądania. Co dokładnie zawiera się pod pojęciem środków do wychowania i utrzymania i kiedy można wnioskować o ustanowienie alimentów?



Obowiązek alimentacyjny — jakie działania obejmuje?

Osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny musi dostarczać uprawnionym osobom wszelkich środków utrzymania, które będą zaspokajały bieżące potrzeby, takimi środkami są:

  • pożywienie
  • mieszkanie
  • ubrania
  • leki
  • opał
  • środki czystości

Poza niezbędnymi środkami utrzymania, według obowiązku alimentacyjnego, uprawnionym należy dostarczać również potrzebne środki wychowania, takie jak:

  • możliwość rozwoju fizycznego
  • staranie o zdrowie
  • możliwość rozwoju umysłowego
  • możliwość zdobywania wykształcenia
  • możliwość rozwoju kulturalnego

Ustawa nie określa, w jaki sposób mają być zaspokajane potrzeby. Może to być pokrycie potrzeb w postaci przekazania odpowiedniej, zasądzonej kwoty lub w postaci przekazania odpowiednich produktów służących zaspokajaniu potrzeb, takich jak:

  • produkty spożywcze,
  • odzież,
  • kosmetyki,
  • lekarstwa,
  • kursy,
  • szkolenia,
  • opieka medyczna itp.

Na kim ciąży obowiązek alimentacyjny?

Z reguły, jeżeli myślimy o alimentach, przychodzą nam na myśl alimenty, które jedno z rodziców musi płacić na rzecz dzieci w momencie rozstania ze współmałżonkiem. Nie jest to jednak jedyna sytuacja, w której może zostać ustalony obowiązek alimentacyjny. Według kodeksu rodzinnego obowiązek alimentacyjny spoczywa głównie na wszystkich krewnych w linii prostej, a także na rodzeństwie, może on jednak dotyczyć innych bliskich osób, niezwiązanych więzami krwi. Chodzi tutaj o alimenty nałożone na ojca, wobec dziecka pozamałżeńskiego lub alimenty nałożone na ojczyma czy macochę wobec pasierba. Podobna sytuacja jest w przypadku przysposobienia dziecka, wtedy również powstaje obowiązek alimentacyjny.

Obowiązek alimentacyjny wobec dzieci

Obowiązek alimentacyjny wobec dzieci trwa tak długo, aż dziecko nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać i zaspokoić swoich podstawowych potrzeb. Tak długo, jak dziecko nie utrzymuje się samodzielnie i nie posiada majątku, który byłby w stanie zaspokoić jego potrzeby, tak długo rodzice są zobowiązani do świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka. Pozew o zasądzenie alimentów składany jest przez prawnego opiekuna dziecka, jeżeli nie jest ono pełnoletnie.

Dziecko może domagać się alimentów od rodzica, który nie przekazuje środków na jego utrzymanie, bez względu na to, czy rodzice dziecka kiedykolwiek byli małżeństwem, oraz czy rodzic mieszka z dzieckiem pod jednym dachem. Kluczową sprawą jest to, czy rodzic przeciwko któremu zostaje skierowany pozew, był wskazany w akcie urodzenia dziecka. W niektórych sytuacjach, na przykład, kiedy rodzice dziecka nie żyją lub nie są w stanie wypełniać obowiązku alimentacyjnego, a dziecko pozostaje w niedostatku, mogą zostać zasądzone alimenty uzupełniające, na przykład od dziadków dziecka.

Zobacz też:



Obowiązek alimentacyjny wobec rodzica

Według kodeksu rodzinnego obowiązek alimentacyjny ciąży na krewnych w linii prostej. Działa to zatem w dwie strony, nie tylko dziecko może ubiegać się o alimenty od rodziców, ale również rodzice, mają prawo do żądania alimentów od dziecka. Kiedy dziecko jest dorosłe, utrzymuje się samodzielnie, a jego rodzice nie posiadają wystarczających środków do zabezpieczenia swoich potrzeb, a ich sprawność fizyczna czy zdrowie nie pozwala na podjęcie pracy zarobkowej, mogą oni wystąpić do sądu o zasądzenie alimentów od dziecka.

Kiedy wygasa obowiązek alimentacyjny? Czy można złożyć pozew o ich uchylenie?

Obowiązek alimentacyjny ciąży na rodzicach tak długo, jak dzieci nie są w stanie samodzielnie się utrzymać, nie ma górnej granicy wieku, ale najczęściej jest to tak długo, jak dzieci się kształcą i nie mają możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Są jednak sytuacje, kiedy dorosłe, zdrowe, wykształcone dzieci celowo nie podejmują pracy zarobkowej, lub mają dobrze płatną pracę, która pozwala zaspokajać wszelkie potrzeby materialne, a mimo to wciąż żądają pieniędzy od rodziców. Ponadto bywa że alimenty mocno obciążają fundusze rodziców i nie pozwalają im na zapewnienie sobie odpowiednich warunków do życia i zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb. W takich sytuacjach rodzice mogą wystąpić do sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Aby jednak sąd mógł skutecznie i uczciwie rozpatrzeć sprawę, rodzice muszą złożyć odpowiednie dokumenty. Zaświadczenie o zarobkach dziecka, zaświadczenie o własnych zarobkach, wyciągi z konta bankowego, bieżące rachunki itp. Tylko na tej podstawie sąd będzie mógł orzec o uchyleniu obowiązku alimentacyjnego lub jego zatrzymaniu, jeżeli dowody w sprawie będą świadczyły na korzyść dziecka.

[Zdjęcie główne: depositphotos.com]