Badanie serca u noworodków [echo serca, ekg, tomografia, rezonans u noworodka]

Według statystyk około 1% dzieci na świecie rodzi się z wadami serca. Wiele z nich nie jest wykrywalnych w trakcie życia płodowego, a wymagają operacji nawet jeszcze w pierwszym miesiącu życia dziecka. Badanie serca u noworodków pozwala przyspieszyć postawienie diagnozy i zwiększyć szansę na pełne wyleczenie.

Badanie serca u noworodków [echo serca, ekg, tomografia, rezonans u noworodka]
Wikipedia
Najważniejsze w poniższym artykule:
  • Badania serca u noworodków są ważnym elementem diagnostycznym pozwalającym zredukować śmiertelność związaną z wrodzonymi wadami serca.
  • W przypadku wielu wad wrodzonych serca, pełne wyleczenie możliwe jest wyłącznie w sytuacji kiedy operacja zostanie przeprowadzona w pierwszych miesiącach życia dziecka.
  • Podstawowym badaniem przesiewowym, oprócz osłuchania noworodka, jest badanie pulsykometryczne.
  • Ważną rolę w diagnostyce wad serca odgrywają bezinwazyjne badania obrazowe tj. echo serca, EKG spoczynkowe, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny czy RTG.
  • Wskazaniem do wykonania badań są takie objawy jak np. sinawy odcień skóry, niemiarowy oddech, problemy z karmieniem czy tachykardia.

Dlaczego potrzebne są badania serca u noworodka?

Nieprawidłowości w budowie serca to jedne z najczęstszych wad wrodzonych diagnozowanych w okresie prenatalnym i noworodkowym. Wiele z nich ma podłoże genetyczne, jednak wśród czynników zwiększających ryzyko są także przebyte przez matkę w okresie ciąży infekcje wirusowe, alkohol, narkotyki, a nawet niektóre z zażywanych leków. Z roku na rok zmniejsza się śmiertelność noworodków i niemowląt z wrodzoną wadą serca, co zawdzięczamy m.in. rozwojowi diagnostyki prenatalnej i obowiązkowym badaniom serca noworodków. Wczesne rozpoznanie wady serca, najlepiej jeszcze w ciąży lub bezpośrednio po porodzie, umożliwia zaplanowanie leczenia z odpowiednim wyprzedzeniem i podjęcie działań leczniczych natychmiast po narodzinach. Niestety, nie wszystkie wady serca u noworodków rozpoznawane są odpowiednio wcześnie.

Pierwsze badanie serca u noworodka wykonywane jest jeszcze na sali porodowej i polega na ocenie akcji serca dziecka (bezpośrednio po porodzie normą jest 100-150 uderzeń serca na minutę). Dodatkowo rutynowym zabiegiem przesiewowym stało się zakładanie noworodkom pulsykometrów. Są to urządzenia, które w sposób bezinwazyjny dokonują pomiaru stopnia utlenowania krwi, czyli tak zwanej saturacji. Umożliwia to wykrycie nawet niewielkich objawów mogących świadczyć o wadach serca, jak np. różnice pomiarów pomiędzy kończynami czy też zbyt niski ogólny poziom utlenowania.

Rutynowo nie wykonuje się u noworodków takich badań jak echo serca. Są one przeprowadzane dopiero w sytuacji kiedy pediatra lub lekarz neonatolog zauważą niepokojące objawy. Należą do nich:

  • Sinawy odcień skóry, w tym przede wszystkim warg,
  • Zasinienie spojówek i języka,
  • Zimne, marmurkowate (z widoczną siatką naczyń włosowatych) ręce i nogi,
  • Przyspieszona, nierównomierna akcja serca i oddech,
  • Tachykardia,
  • Przyspieszony oddech,
  • Trudności w karmieniu.

Często w trakcie badania osłuchowego serca słyszalne są szmery, będące jednym ze wskazań by wykonać echo serca u noworodka. Należy jednak zachować w tym przypadku zimną krew pamiętając że u około 60% dzieci jest to zjawisko fizjologiczne i z czasem przemija.

Rodzaje badań serca u dziecka

Jeżeli lekarz pediatra lub neonatolog dokonujący oględzin i badania dziecka w trakcie pierwszej doby życia zauważą niepokojące objawy, mogące świadczyć o niezdiagnozowanej do tej pory wadzie serca, wykonywane są szczegółowe badania. Wśród nich największe znaczenie mają:

  • Echo serca u noworodka,
  • EKG spoczynkowe u noworodka,
  • RTG klatki piersiowej u noworodka,
  • Tomografia serca u noworodka,
  • Rezonans serca u noworodka.

Każde z tych badań serca pozwala uzyskać nieco inne informacje na temat stanu zdrowia dziecka, dlatego w niektórych przypadkach do postawienia diagnozy koniecznie jest wykonanie każdego z nich jednego po drugim.

Echo serca u noworodka

Jednym z najczęściej wykonywanych badań specjalistycznych z zakresu diagnostyki wad serca u noworodków jest echo serca. Na czym polega? To popularny rodzaj badania ultrasonograficznego, umożliwiający zobrazowanie całego serca, w tym budowę zastawek. Dzięki niemu sprawdza się, czy nie występują takie nieprawidłowości jak:

  • przecieki między jamami serca,
  • zwężenia lub niedomykalność zastawek,
  • ubytki w przegrodach międzyprzedsionkowej lub międzykomorowej.
  • stenoza aortalna,
  • przetrwały przewód tętniczy,
  • tetralogia Fallota,
  • anomalia Ebsteina,
  • przełożenie wielkich naczyń,
  • koarktacja aorty.

Kiedy zrobić echo serca u noworodka? Zazwyczaj wykonuje się je w sytuacji kiedy u noworodka wadę zdiagnozowano jeszcze w ciąży lub też uzyskano nieprawidłowy wynik badania pulsykometrem. To właśnie ze względu na swoją bezinwazyjność i duże możliwości diagnostyczne, w przypadku podejrzenia wady serca to właśnie to badanie jest wykonywane jako pierwsze. Jak przebiega badanie? Echo serca wykonywane jest przy pomocy ultrasonografu. Poprzez przyłożenie głowicy do klatki piersiowej możliwe jest uzyskanie wielowymiarowego obrazu w różnych płaszczyznach. Ile trwa? W zależności od stopnia skomplikowania wady echo serca dziecka może trwać od kilu do kilkudziesięciu minut. W większości przypadków badanie wykonywane jest jeszcze w szpitalu i nie wiąże się z dodatkowymi kosztami, jeżeli natomiast chcielibyśmy je wykonać prywatnie, cena waha się w granicach 200-250 złotych.

EKG spoczynkowe u noworodka

Podobnie jak w przypadku echa serca, EKG u noworodka również jest badaniem bezpiecznym, bezbolesnym i całkowicie bezinwazyjnym. Wykonuje się je po zaobserwowaniu objawów wskazujących na wady serca lub otrzymaniu niepokojących wyników innych badań. Na czym polega badanie? Do ciała malucha przykleja się specjalne elektrody, które po podłączeniu do elektrokardiografu wysyłają sygnał przetwarzany na wykres, określając miarowość i częstość skurczów, a także czas trwania aktywacji komór. Oprócz różnego rodzaju wad wrodzonych EKG u noworodka umożliwia także zdiagnozowanie stanów zapalnych w obrębie serca oraz niedotlenienie mięśnia sercowego.

Tomografia serca u noworodka

Jeżeli chodzi o badania obrazowe takie jak tomografia, w przypadku noworodków i niemowląt wykonywane są one wyłącznie w wyjątkowych przypadkach, przede wszystkim ze względu na szkodliwość promieniowania rentgenowskiego. Na czym polega badanie? Poprzez wprowadzenie malucha do specjalnej tuby i naświetlenie promieniowaniem, możliwe jest szczegółowe zobrazowanie całego serca i wielkich naczyń, a tym samym wykrycie nawet najmniejszych wad. Aby obraz był jeszcze bardziej wyraźny często stosuje się tzw. kontrast. To ile trwa badanie zależy w dużej mierze od zachowania dziecka – zazwyczaj jest to około kilkanaście minut. Ze względu na fakt, iż w trakcie badania powinno ono pozostawać bez ruchu, najlepszym rozwiązaniem, znacznie skracającym czas badania, jest podanie dziecku znieczulenia ogólnego.

Rezonans serca u noworodka

Nieco mniej dokładnym, jednak zdecydowanie bezpieczniejszym badaniem jest rezonans magnetyczny. Na czym polega? Jak sama nazwa wskazuje, w jego przypadku wykorzystywane są fale magnetyczne (zaburzane falami radiowymi), które po dotarciu do serca i odbiciu przetwarzane są na obraz. Badanie przeprowadza się poprzez wprowadzenie malucha do specjalnej tuby. Podobnie jak w przypadku tomografii, wyraźność można poprawić podając dziecku kontrast. Ile trwa rezonans? Jest to stosunkowo długie badanie, trwające od kilkudziesięciu minut nawet do godziny czasu, dlatego aby nie podawać narkozy najlepiej wykonywać je w trakcie snu noworodka. Ile kosztuje? W większości przypadków wykonywane jest na podstawie skierowania od kardiologa w ramach NFZ, jeżeli jednak chcielibyśmy wykonać je prywatnie, musimy liczyć się z wydatkiem rzędu 400-500 złotych.

Badania serca u noworodków w pytaniach i odpowiedziach

Czy echo serca to to samo co USG?

Tak, popularne echo serca to inne określenie badania ultrasonograficznego serca, czyli USG. Musi ono być jednak wykonywane aparatem, który dodatkowo posiada możliwość pomiaru przepływu krwi.

Co lepsze echo serca czy EKG u noworodka?

Echo serca i EKG u noworodka to dwa całkiem odmienne badania. Pierwsze z nich umożliwia zobrazowanie struktury anatomicznej serca oraz poprawności przepływu krwi. Natomiast EKG u noworodka służy określeniu miarowości i częstości skurczów, a także czasu trwania aktywacji komór, a więc sprawdza poprawność pracy serca.

Jaki lekarz wykonuje echo serca?

W przypadku noworodków i małych dzieci badanie powinno być wykonywane przez pediatrę, posiadającego dodatkową specjalizację z kardiologii lub też kardiologa dziecięcego.

Jakie choroby wykrywa echo serca?

Dzięki echo serca (USG serca), możemy wykryć następujące nieprawidłowości:

  • Przetrwały przewód tętniczy,
  • Niedomykalność lub zwężenie zastawek,
  • Ubytki w przegrodach międzykomorowej i międzyprzedsionkowej.
  • Tetralogię Fallota,
  • Przełożenie wielkich naczyń,
  • Koarktację aorty,
  • Stenozę aortalną,
  • Anomalię Ebsteina.

Kto wydaje skierowanie na echo serca?

Skierowanie na echo serca w przypadku noworodków może zostać wystawione przez pediatrę, neonatologa lub kardiologa dziecięcego, a w wyjątkowych przypadkach również przez lekarza POZ.

Dodaj komentarz

Zdrowie dziecka
Ospa wietrzna u dzieci i niemowląt [objawy i leczenie]
Ospa wietrzna to typowa choroba wieku dziecięcego. Szacuje się, że rocznie zapada na nią około 200 tysięcy dzieci przed ukończeniem 9 lat. Okres największej liczby zachorowań przypada na przedwiośnie, okolice
Czytaj dalej
Edukacja Newsy
Kiedy wypłata 300 zł na wyprawkę? Kto jako pierwszy otrzyma 300 Plus?
Rządowy program „Dobry Start" przyznaje rodzicom uczących się dzieci 300 zł na wyprawkę szkolną. Kiedy nastąpi wypłata pieniędzy z 300 Plus? Dodatkowe 300 zł na dziecko Program jest inicjatywą premiera Mateusza Morawieckiego. Z
Czytaj dalej
Badania noworodków
Badania przesiewowe noworodków: Jaki jest przebieg badania i jakie choroby wykrywa?
Badania przesiewowe noworodków to standard i niezwykle ważny element profilaktyki poważnych chorób wrodzonych, które niewykryte w porę mogą prowadzić do kalectwa, a nawet śmierci dziecka. Badania skriningowe są zagwarantowane dla
Czytaj dalej
Badania noworodków
Skala Brazeltona czyli Skala Oceny Zachowania Noworodków. Jak wygląda badanie?
Skala Brazeltona jest jednym z narzędzi wykorzystywanych do mierzenia reakcji noworodka na różnego rodzaju bodźce zewnętrzne oraz jego zdolności w różnych obszarach rozwojowych. Uważa się, że dzięki niej rodzice mogą
Czytaj dalej
Badania noworodków
Skala Apgar – jak oceniamy noworodka po porodzie?
Co to jest skala Apgar? Skala Apgar jest to pięciostopniowa skala służąca do oceny noworodka po porodzie. Stosujemy ją zarówno po porodzie siłami natury, jak również po porodzie drogą cięcia cesarskiego.
Czytaj dalej