Głoskowanie: czy faktycznie pomaga dziecku w nauce?

Dziecko w okresie przedszkolnym na różne sposoby przygotowuje się do nauki pisania i czytania, która będzie miała miejsce w szkole. Jedną z najpopularniejszych metod przygotowawczych jest głoskowanie. Choć z pozoru to trudne zadanie dla dziecka w wieku przedszkolnym, wystarczy kilka odpowiednich ćwiczeń, by przedszkolak bez problemu zrozumiał, na czym polega fonetyczna analiza poszczególnych wyrazów.

Głoskowanie: czy faktycznie pomaga dziecku w nauce?
elements.envato.com
Najważniejsze w poniższym artykule:
  • Głoskowanie to jedna z najpopularniejszych metod przygotowujących dzieci do nauki czytania.
  • Polega ono na dzieleniu wyrazów na poszczególne głoski i nauce ich odpowiedniego artykułowania, a w przyszłości ułatwia zrozumienie zasad języka polskiego.
  • Głoskowania dzieci zaczynają się uczyć około 4 roku życia, a po ukończeniu przedszkola nie powinna im ono sprawiać problemów.
  • Istnieje wiele zabaw i ćwiczeń, które można wykonywać z dzieckiem samodzielnie w domu, w trakcie zabawy lub codziennych obowiązków.

Co to jest głoskowanie?

Zgodnie z definicją głoskowanie to metoda nauczania poprawnego artykułowania poszczególnych głosek w danym wyrazie. Jest to etap pośredni w kształceniu dziecka pomiędzy poprawnym sylabizowaniem a umiejętnością czytania. Nauka głoskowania to proces, który ze względu na rozwój logopedyczny mowy trwa przez kilka lat: od mniej więcej 4 roku życia aż do 7 roku życia, kiedy to dziecko rozpoczyna edukację szkolną. Głoskowanie pomaga w poprawnym wymawianiu poszczególnych wyrazów, a dzieci umiejące głoskować lepiej rozumieją w przyszłości działanie zasad języka polskiego. Po rozpoczęciu nauki w pierwszej klasie głoskowanie wyrazów powinno przebiegać już bez problemów. Jeżeli nadal sprawia ono dziecku trudność, warto skonsultować się z logopedą, który na podstawie odpowiednich narzędzi oraz  wnikliwej analizy jest w stanie zdiagnozować ewentualne opóźnienia w tym zakresie.

Nauka głoskowania: od czego zacząć?

Zanim przejdziemy do tego jak głoskować z dzieckiem, warto przypomnieć, czym różni się sylabizowanie od głoskowania. Różnica oczywiście tkwi w samej definicji sylaby i głoski:

  • Sylaba – część wyrazu składająca się z samogłoski i spółgłosek lub samej samogłoski. Podział na sylaby ma charakter naturalny. Zazwyczaj ich wyodrębnienie nie sprawia dziecku problemów. Od najmłodszych lat przedszkolnych bowiem dzieci ćwiczą sylabizowanie, klaszcząc w ręce przy wymowie poszczególnych wyrazów.
  • Głoska – najmniejszy niepodzielny dźwięk mowy, który da się wyodrębnić za pomocą słuchu. Może się składać z kilku liter, jak np. w słowie marzec (m-a-ż-e-c).

Wielu rodziców chcąc dodatkowo pracować z dziećmi nad ich wymową w domu zastanawia się, od czego zacząć naukę głoskowania? Na początek najlepiej sprawdzą się ćwiczenia w dzieleniu słów na poszczególne głoski. Przede wszystkim należy pamiętać, by wybierać wyrazy do głoskowania odpowiednio do umiejętności dziecka. Jest to niezwykle ważne, bo jeśli na samym początku wybierzemy wyrazy zbyt trudne, maluch może się zniechęcić. Pierwsze wyrazy do nauki głoskowania powinny również zaczynać się od samogłosek. Dlaczego? Można je bowiem delikatnie przedłużyć i ułatwić dziecku zrozumienie, jaką głoskę słyszy. Gdy dziecko głoskuje już w miarę sprawnie, można wprowadzić ćwiczenia odwrotne, w ramach których dziecko z poszczególnych głosek tworzy wyrazy. Ważne, by ćwiczenia miały charakter zabawy, gdyż wtedy o wiele sprawniej dziecko zapamiętuje nowe umiejętności. Dzięki temu, że nauka głoskowania nie wymaga specjalnych narzędzi, można ją trenować nawet w trakcie innych, codziennych czynności, jak chociażby gotowania czy jazdy samochodem. Kluczem do sukcesu oczywiście jest w tym wypadku systematyczność.

Głoskowanie: ćwiczenia dla przedszkolaków

Oto najbardziej popularne ćwiczenia na głoskowanie, które można wykonać z dziećmi w domu lub w przedszkolu w ramach zajęć rozwojowych:

Samogłoski i spółgłoski – wybieramy słowo składające się z maksymalnie 4 głosek, najlepiej zaczynające się od samogłoski np. Anna. Wyraźnie głoskujemy je dziecku, przeciągając pierwszą samogłoskę, a pozostałe wymawiając szybko i wyraźnie. Dziecko powtarza za nami, a następnie głoskuje kolejne, równie proste wyrazy. Przykładowa lista:

  • oko,
  • ucho,
  • ul,
  • osa,
  • ona,
  • igła,
  • okno,
  • as,
  • ospa,
  • Ala,
  • Olek,
  • Aga,
  • Ula.

Kiedy tego typu wyrazy nie sprawiają już dziecku problemu, wprowadzamy kolejne, trudniejsze pozycje, tym razem tylko kończące się samogłoską, którą należy mocno zaakcentować:

  • Pola,
  • pole,
  • rola,
  • kola,
  • mama,
  • tata,
  • kula,
  • Tola,
  • pora,
  • kora,
  • nora.

Na kolejnych etapach nauki głoskowania wprowadzamy coraz trudniejsze wyrazy, nadal akcentując jednak zawarte w nich samogłoski.

Głoskowanie: przykładowe zabawy

Nauka głoskowania powinna zawsze opierać się na zabawie. Można w jej trakcie wykorzystać rekwizyty albo łączyć ją z aktywnością ruchową.

  • Ćwiczenia logopedyczne z zabawkami – tego typu zabawy mogą być wprowadzane już od najmłodszych lat. Można wykorzystać takie akcesoria, jak mówiące książeczki czy stoliczki edukacyjne. Współczesne zabawki dla maluchów obfitują w różnego rodzaju udogodnienia ułatwiające ukazanie różnic pomiędzy literami a głoskami. Wiele z nich łączy naukę poprawnej wymowy z innymi umiejętnościami, jak np. ćwiczeniami rozwijającymi motorykę małą. Zasada ćwiczeń jest podobna jak w poprzednio opisywanych przykładach z tą różnicą, że to rodzic głoskuje nazwy zabawek bądź ich elementów.
  • Głoskowanie w przedszkolu (ćwiczenia ruchowe) – zajęcia z głoskowania w przedszkolu często mogą być przeplatane z zajęciami ruchowymi. Dla przykładu dzieci bardzo lubią zabawę w podskocz lub klaśnij. Nauczyciel ustala przy jakich wyrazach (np. zaczynających się głoską a) dzieci mają za zadanie podskoczyć, a przy jakich klasnąć w dłonie (np. zaczynających się na o). Następnie czyta z listy różne wyrazy, akcentując wyraźnie pierwszą głoskę.
  • Plastyczne zabawy w głoskowanie – nauka w głoskowanie może też być połączona z zajęciami plastycznymi. Dzieci mogą dostać za zadanie, by narysować jak najwięcej zwierzątek, których nazwy zawierają głoskę K lub kończą się na głoskę A. Oczywiście głoski można dowolnie modyfikować, w zależności od stopnia zaawansowania grupy. Naturalnym jest, że inaczej będzie wyglądało głoskowanie w zerówce i inaczej w grupie 4-latków.

Głoskowanie w pytaniach i odpowiedziach

Czy głoskowanie jest potrzebne? Jak bez głoskowania nauczyć dziecko czytać?

Głoskowanie to rozbijanie wyrazu na poszczególne głoski. Choć wydaje się być to proste, niektórym dzieciom głoskowanie sprawia problemy nawet na początku nauki w szkole. Jeżeli chodzi o naukę czytania, metoda ta ma zarówno swoje wady jak i zalety. Alternatywą dla niej jest nauka czytania metodą sylabową lub globalną, które coraz częściej wybierane są przez rodziców i sprawdzają się nawet w przypadku młodszych dzieci.

Jak głoskować z dzieckiem?

Głoskowanie z dzieckiem najlepiej przeprowadzać w formie zabawy lub jako dodatek do innych, codziennych zajęć. Na początku należy zacząć od prostych, krótkich słów, rozpoczynających się od samogłosek, które należy dokładnie akcentować. Z czasem zasób wyrazów do głoskowania można zwiększać, wybierając te zawierające samogłoski w środku wyrazu. Alternatywą dla dzielenia wyrazów na głoski może być tworzenie ze zbioru głosek pełnych wyrazów.

Źródła:
  • „Nauka czytania dzieci w wieku przedszkolnym” Kamińska K. , Warszawa
  • „Metoda dobrego startu. Od głoski do słowa” Bogdanowicz M., Szewczyk M.

Dodaj komentarz

Karmienie niemowląt
Dlaczego dziecko płacze przy karmieniu?
Kiedy dziecko płacze podczas karmienia lub jest niespokojne, mama zaczyna martwić się o jego stan zdrowia. Tymczasem przyczyn nieprawidłowości może być kilka, a każda z nich jest możliwa do wyeliminowania.
Czytaj dalej
Dni płodne
Jak obliczyć dni płodne?
W oczekiwaniu na dziecko – sprawdź, jak obliczyć dni płodne Kiedy najłatwiej zajść w ciążę? W dniu owulacji, dzień przed nią lub dzień po niej. Ale jak wyliczyć dni płodne? Dokładnie
Czytaj dalej
Edukacja
Jak nauczyć dziecko mówić?
Młodzi rodzice z niecierpliwością czekają na pierwsze słowa swojego dziecka. Czy będzie to "mama" czy "tata"? A może coś całkiem innego? Co jednak, jeśli oczekiwanie się wydłuża?  Czy istnieją sposoby
Czytaj dalej
Edukacja
Etyka w szkole
Etyka w szkole – temat kontrowersyjny od wielu lat. Zdania rodziców co do konieczności jego obecności w szkolnym rozkładzie zajęć są podzielone, podobnie jak klasy szkolne, w których część uczniów
Czytaj dalej
Edukacja
Co to są głoski?
Głoski to najmniejsze części mowy, które wymawia się i słyszy, ale nie zapisuje się ich. Nauka podziału wyrazów na głoski jest niezwykle ważna w rozwoju malucha i zazwyczaj stanowi pierwszy
Czytaj dalej
Edukacja Newsy
Kalendarz roku szkolnego 2019/2020. Szykuje się rok długich weekendów!
W roku szkolnym 2019/2020 szykuje nam się sporo długich weekendów! Pierwsze dwa już w listopadzie. I to bez konieczności brania jakichkolwiek dni wolnych. Kiedy następne? Kalendarz roku szkolnego 2019/2020 Rok szkolny 2019/2020
Czytaj dalej
Edukacja
Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne
Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne to jeden z rodzajów terapii pedagogicznej, o której więcej przeczytasz w naszym poprzednim artykule. Maluchy w wielu szkolnym stają przed ogromną ilością wyzwań. Każdego dnia uczą się nowych rzeczy,
Czytaj dalej
Edukacja Newsy
Kiedy wypłata 300 zł na wyprawkę? Kto jako pierwszy otrzyma 300 Plus?
Rządowy program „Dobry Start" przyznaje rodzicom uczących się dzieci 300 zł na wyprawkę szkolną. Kiedy nastąpi wypłata pieniędzy z 300 Plus? Dodatkowe 300 zł na dziecko Program jest inicjatywą premiera Mateusza Morawieckiego. Z
Czytaj dalej
Edukacja
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka (WWR): na czym polega i kiedy zacząć zajęcia?
Każde dziecko rozwija się w swoim tempie. Zdobywanie nowych umiejętności uzależnione jest od wieku, stopnia rozwoju oraz przede wszystkim indywidualnych predyspozycji. To że jedno dziecko zaczyna chodzić w wieku 10
Czytaj dalej
Edukacja
Spółgłoski w języku polskim: rodzaje spółgłosek
Podział głosek na samogłoski i spółgłoski to wiedza potrzebna na etapie nauki mówienia małego dziecka. Dzięki niej możemy lepiej śledzić postępy rozwojowe pociechy. A w przypadku ewentualnych trudności z wymową
Czytaj dalej