Faza folikularna: wszystko co musisz wiedzieć o fazie pęcherzykowej

Faza folikularna to jeden z trzech etapów prawidłowego cyklu miesiączkowego kobiety. Pierwsza faza cyklu rozpoczyna się w momencie wystąpienia krwawienia miesiączkowego, a jej zakończeniem jest owulacja. Za wszystkie procesy w tej fazie cyklu odpowiada hormon folikulotropowy (FSH), którego za niski lub za wysoki poziom może świadczyć o chorobie. Faza folikularna jest również kluczowa w przygotowaniach do ciąży. Ile trwa pierwsza faza cyklu? Co oznacza wysoki progesteron w fazie folikularnej? Jak FSH wpływa na płodność?

Faza folikularna: wszystko co musisz wiedzieć o fazie pęcherzykowej

Faza folikularna: pierwsza faza cyklu

Faza folikularna, owulacja i faza lutealna – te trzy fazy następują po sobie w prawidłowym cyklu miesiączkowym kobiety, który trwa od 23 do 35 dni. Licząc dni cyklu, za pierwszy dzień należy uznać pierwszy dzień pojawienia się krwawienia, natomiast końcem jest ostatni dzień przed miesiączką.

Faza folikularna to nic innego jak pierwsza faza cyklu miesiączkowego. Początek cyklu miesiączkowego liczymy od dnia wystąpienia krwawienia. Faza folikularna kończy się wraz z wystąpieniem owulacji. Ile trwa faza folikularna? Ok. 14 dni – konkretna liczba jest zależna od długości cyklu kobiety, na którą mogą wpływać różne czynniki zewnętrzne.

W fazie folikularnej w jajnikach dojrzewają pęcherzyki Graffa (dzięki wysokiemu stężeniu FSH i estrogenom) do momentu, aż jeden z nich osiągnie dojrzałość i pęknie, uwalniając komórkę jajową. W tym momencie dochodzi do owulacji – w tej fazie kobieta jest najbardziej płodna. Zazwyczaj owulacja wypada pomiędzy 13. a 15. dniem przed wystąpieniem krwawienia. Dzięki uwolnieniu dużej ilości lutropiny (LH) ściany komórki jajowej są osłabione, co powoduje możliwość zapłodnienia, jeśli w tym czasie dojdzie do stosunku.

Ostatnia i najdłuższa faza cyklu, lutealna, trwa ok. 14 dni. W tej fazie najwięcej do powiedzenia ma inny hormon – progesteron. W zależności od tego, czy komórka jajowa zostanie zapłodniona, czy nie, dochodzi do innych procesów. Możliwe jest albo zanikanie ciałka żółtego, albo produkcja przez zygotę hCG (gonadotropinę kosmówkową), której poziom można wykryć za pomocą popularnych testów ciążowych.

Faza pęcherzykowa

Inny podział cyklu miesiączkowego kobiety występuje w kontekście płodności. Owulacyjny cykl dzieli się na fazę przedowulacyjną, okołoowulacyjną i poowulacyjną. W skórcie mówimy o fazie płodności (owulacja) i dwóch fazach niepłodności, przed- i poowulacyjną. Pierwsza przypada na fazę folikularną i menstruację, druga na owulację, a trzecia odpowiada fazie lutealnej cyklu.

Faza folikularna bywa nazywana fazą pęcherzykową. Dzieli się ją na fazę pęcherzykową wczesną i późną, w zależności od etapu, w jakim znajduje się pęcherzyk jajnikowy. Faza pęcherzykowa wczesna zaczyna się od rozpoczęcia dojrzewania pęcherzyków, faza późna to czas dojrzewania pęcherzyka dominującego. Kiedy dojrzeje dominujący, przedowulacyjny pęcherzyk jajnikowy, następuje faza ciałka żółtego czyli lutealna.

Co to są komórki folikularne?

Komórki folikularne opiekują się komórką jajową – tworzą jedną lub wielowarstwową otoczkę pęcherzyka jajnikowego i odżywiają jajeczko. Wydzielają również estrogeny i progesteron, hormony niezbędne dla jego dobrej kondycji.

Faza folikularna: hormony

Prawidłowo przebiegająca faza folikularna, tak jak i wszystkie fazy cyklu kobiety, jest kluczowa do poczęcia. Już we wczesnej fazie folikularnej dochodzi do różnych zmian w strukturze błony wyścielającej ścianę macicy. W czasie krwawienia złuszcza się ona, a następnie przebudowuje, aby zbudować prawidłowe, bezpieczne środowisko dla mającego pojawić się zarodka. FSH, czyli hormon folikulotropowy pobudza również do wzrostu pęcherzyki Graafa. Obniżenie poziomu FSH pod koniec fazy folikularnej sprawia, że jeden z nich pęka, uwalniając jedną komórkę jajową – wtedy następuje owulacja, a następnie zaczyna się następna faza cyklu – faza lutealna.

Aby sprawdzić, czy faza folikularna przebiega w Twoim organizmie prawidłowo, należy sprawdzić wartości następujących hormonów płciowych: FSH, LH, inhibiny B i estradiolu.

Prawidłowe wyniki wyglądają następująco:

  • FSH: 2,5-10,2 mU/ml;
  • LH: 1,4-9,6 mIU/ml;
  • Inhibina B: 45-120 pg/ml lub 30-90 pg/ml (wczesna i późna faza)
  • Estriadol: 0 – 587 pmol/l

Warto jednak zauważyć, że podane normy są uśrednione i różnią się w zależności od laboratorium. Dlatego wyniki badań hormonalnych koniecznie należy skonsultować z lekarzem. Podane wyniki mają jedynie charakter sugestywny.

Normy hormonu folikuoltropowego

Badanie poziomu hormonu FSH we krwi u kobiet zlecane jest przy diagnostyce niepłodności, często wraz z badaniem poziomu LH, estradiolu czy progesteronu. Podobne badania lekarz może zlecić również przy poszukiwaniu przyczyn nieregularnych cykli miesiączkowych. Poziom FSH bada się we krwi. Kiedy jego poziom jest niewłaściwy, stymulacja owulacji jest znikoma, a zajście w ciążę bardzo trudne. Dlatego, kiedy w wynikach badań widzisz, że poziomy FSH zaznaczone są na czerwono, wiesz już, w czym prawdopodobnie leży Wasz problem z zajściem w ciążę.

Podwyższony poziom hormonu folikuoltropowego może sugerować niewydolność jajników, niedobór enzymu 17-alfa-hydroksylazy, zespół Turnera, choroby tarczycy lub nadnerczy, PCOS, guz jajnika. Wysoki poziom FSH występuje również w czasie menopauzy. Niski poziom FSH oznacza najczęściej niewydolność przysadki mózgowej lub podwzgórza. Lekarz otrzymujący taki wynik prawdopodobnie zleci następne badania, aby znaleźć przyczynę niewłaściwego poziomu FSH.

Kiedy badać poziom LH?

Hormon LH, czyli lutropina lub hormon luteinizujący jest wydzielany przez przysadkę mózgową w ostatnich dniach fazy folikularnej cyklu miesiączkowego. Jego zadanie jest bardzo ważne – to on doprowadza do pęknięcia pęcherzyka jajnikowego i rozpoczyna owulację oraz podtrzymuje wytwarzanie progesteronu i estrogenów. W tym okresie jego stężenie jest najwyższe. To właśnie ten hormon badany jest przez popularne testy owulacyjne, które pomagają wykryć dni płodne. Poziom LH zmienia się więc w zależności od fazy cyklu, a najwyższe wartości osiąga po menopauzie. Niskie stężenie LH we wczesnej fazie folikularnej zazwyczaj jest związane z niedoczynnością tarczycy.

Zobacz: Kalendarz dni płodnych i niepłodnych

Inhibina B w fazie folikularnej: wyniki

Stężenie inhibiny B w fazie folikularnej, daje najwyższe wyniki w 3-5 dniu cyklu. Hormon ten wpływa na tzw. rezerwę jajnikową, czyli potencjał rozrodczy jajnika – im jest niższy, tym zajście w ciążę jest mniej prawdopodobne. Badanie polega na pobraniu krwi. Najlepiej, aby w 3 dniu cyklu poziom inhibiny B wynosił co najmniej 45 pg/ml, co oznacza, że potencjał do zapłodnienia jest duży. Niski poziom tego hormonu pojawia się po menopauzie. U kobiet w wieku rozrodczym może sugerować zaburzenia pracy podwzgórza lub zespół oporności jajnika. Badanie poziomu inhibiny B zleca się również mężczyznom, aby sprawdzić wartość plemników w spermie.

Wysoki progesteron w fazie folikularnej

W prawidłowym cyklu miesiączkowym kobiety stężenie progesteronu rośnie dopiero podczas owulacji, natomiast w fazie folikularnej jest go niewiele. Jeśli dzieje się inaczej i w fazie folikularnej progesteron jest powyżej normy, zazwyczaj świadczy to o tym, że długość cyklu miesiączkowego została źle wyliczona i mamy do czynienia już z owulacją. W innym przypadku wysoki progesteron w fazie folikularnej może świadczyć o problemach z jajnikami (zespół policystycznych jajników, guzy lub torbiele) oraz z guzami nadnercza lub niewydolnością wątroby.

Cykl miesiączkowy: hormony

Wykonanie badań hormonalnym jest dobrym krokiem, jeśli długo staracie się o dziecko. Najlepiej wykonać takie badania po około roku aktywnych starań. Warto zaznaczyć, że za prawie połowę problemów z niepłodnością odpowiedzialne są właśnie hormony, dlatego sprawdzenie ich poziomu może być dla Was odpowiedzią na pytania o brak zapłodnienia. Poza wspomnianym już poziomem FSH i LH oraz inhibiny B, warto sprawdzić poziom prolaktyny, hormonu AMH, estrogenów oraz androgenów. Zazwyczaj lekarz zaleca również sprawdzenie poziomu hormonów tarczycy, czyli TSH, FT4 oraz FT3.

Poziom hormonów w cyklu a niepłodność

Badania poziomu hormonów w cyklu należy wykonać w różnych dniach. W fazie folikularnej, czyli w 2-3 dniu cyklu, najlepiej wykonać badania FSH i LH. Możesz zrobić je o każdej porze dnia i nie być na czczo. Przy okazji możesz wykonać badanie poziomu AMH – jego stężenie przez cały czas jest takie samo. Natomiast badania prolaktyny, estrogenów i androgenów należy wykonać na czczo, a dzień wcześniej nie uprawiać sportu ani nie jeść obfitej kolacji. Badanie stężenia estriadolu najlepiej wykonać między 12. a 14. dniem cyklu, progesteron i prolaktyna w 21. dniu cyklu.

Jakie jeszcze badania poza hormonalnymi dobrze jest wykonać, jeśli bezskutecznie próbujemy zajść w ciążę? Przede wszystkim USG narządów rodnych, testy owulacji i PCT oraz badanie drożności jajowodów i wnętrza macicy (HSG i histeroskopia). Od mężczyzn pobiera się natomiast nasienie do badań oraz zleca wizytę u urologa, który oceni budowę i drożność jąder. Najczęściej już po podstawowych badaniach ujawnia się źródło problemu, którego usunięcie pozwala na zapłodnienie. Jeśli jednak podstawowe badania nie wykazują żadnych nieprawidłowości, kolejnym etapem w diagnostyce są badania genetyczne – mutacje genu CYP21 i SCARB1 oraz badania w kierunku trombofilli i mukowiscydozy.

Faza folikularna, pierwsza faza cyklu miesiączkowego, ma wpływ na płodność i regularność cyklu miesięcznego kobiety. Badanie hormonów odpowiedzialnych za tę fazę pozwoli sprawdzić, czy przebiega ona prawidłowo. Przywrócenie pracy organizmu na dobre tory spowoduje, że zajście w ciążę będzie o wiele łatwiejsze – czego wszystkim parom serdecznie życzymy. Podane w artykule wyniki badań są orientacyjne, a normy w poszczególnych laboratoriach mogą się od siebie różnić – dlatego swoje wyniki badań należy zawsze konsultować z lekarzem.

[Zdjęcie główne: Depositphotos]

Dodaj komentarz

Zdrowie noworodka
Zez u noworodka: przyczyny, rodzaje zeza i leczenie. Sprawdź, dlaczego noworodek zezuje!
Zez u noworodka jest dość częstą przypadłością. Zezowanie u niemowlaka w większości przypadków jest zjawiskiem fizjologicznym, które mija samoistnie. Wiąże się z niedojrzałością układu nerwowego. Stan ten wymaga jednak obserwacji
Czytaj dalej
Szczepienia
Szczepionka MMR: odra, świnka, różyczka w jednym szczepieniu

Szczepionka MMR to szczepienie wykonywane u dzieci w wieku 13-14 miesięcy oraz w wieku 10 lat. Szczepionka MMR jest obowiązkowa w Polsce. I choć odra, świnka, różyczka może pojawić się
Czytaj dalej
Cykl miesiączkowy
Śluz płodny: Wszystko, co warto wiedzieć planując ciążę
Obserwacja własnego ciała to bardzo istotny element przy planowaniu potomstwa. Pozwala przyspieszyć zajście w ciążę, a także w razie ewentualnych nieprawidłowości - szybko wykryć ich przyczyny i podjąć leczenie. Wyjaśniamy,
Czytaj dalej
Dni płodne
Kalendarz dni płodnych: czy wiesz, kiedy masz największą szansę na zajście w ciążę?
Starania o dziecko nie zawsze są łatwe i czasami przyszłym rodzicom przychodzi trochę dłużej poczekać na upragnione dwie kreski na teście ciążowym. Wpływa na to bardzo wiele czynników: począwszy od
Czytaj dalej
Cykl miesiączkowy
Krótki cykl miesiączkowy może być oznaką zbliżającej się menopauzy
Czy krótki cykl miesiączkowy jest powodem do niepokoju? Jakie mogą być przyczyny skrócenia cyklu? Czy zbyt częste miesiączkowanie zawsze ma związek z menopauzą? Sprawdźmy! Krótki cykl miesiączkowy Miesiączka to nic innego jak
Czytaj dalej
Cykl miesiączkowy
Śluz przed okresem: jaka jest rola wydzieliny w różnych momentach cyklu?
Kolor i konsystencja wydzieliny z pochwy zmieniają się w zależności od dnia cyklu menstruacyjnego i są regulowane przez hormony. Dzięki obserwacji śluzu możliwe jest lepsze poznanie swojego organizmu oraz określenie
Czytaj dalej
Cykl miesiączkowy
Jak przyspieszyć okres? Tabletki, domowe sposoby i inne metody na przyspieszenie miesiączki
Miesiączka Ci się spóźnia, a PMS trwa w nieskończoność? A może chcesz szybko wywołać miesiączkę, żeby mieć ją z głowy przed ważnym wydarzeniem? O sposoby na wywołanie okresu pyta wiele kobiet.
Czytaj dalej
Cykl miesiączkowy
Kiedy plamienie przed okresem jest powodem do obaw?
W czasie miesięcznego cyklu kobiety, może dochodzić do krwawień oraz plamień z dróg rodnych, różnego pochodzenia. Nie wszystkie z nich są powodem do obaw.  Jednak wszystkie krwawienia, szczególnie te powtarzające
Czytaj dalej
Cykl miesiączkowy
Jak opóźnić okres? Czy istnieją skuteczne sposoby na opóźnienie miesiączki?
Kobiety poszukują sprawdzonych sposobów na to, jak opóźnić miesiączkę z wielu powodów. Najczęściej chodzi o wyjazd lub zaplanowaną dużą imprezę. Czy faktycznie istnieją sposoby na to, jak wstrzymać okres? Jak opóźnić
Czytaj dalej
Cykl miesiączkowy
Menopauza a ciąża, czyli ciąża po 50-tce
Niekiedy brak miesiączki mylnie uznawany jest za pierwszy objaw ciąży. Dzieje się tak szczególnie u pań, u których menopauza pojawiła się przedwcześnie. Jak wygląda kwestia menopauza a ciąża? Czy po okresie
Czytaj dalej